Dvorák ook in kwartetten gul en melodisch

Dvorák, Strijkkwartetten opus 105 & 106 door het Melos Kwartet. Harmonia mundi...

Toen Antonin Dvorák in de herfst van 1894 voor de tweede keer de boot naar Amerika nam, voor nog een seizoen als directeur van het National Conservatory in New York, zat zijn opdrachtgeefster daar al weer te wachten op nieuwe muziek van haar beroemde Europeaan. De componist kon maar gedeeltelijk aan dat verlangen tegemoetkomen: zijn Celloconcert kreeg hij er nog uitgeperst, maar daarna was het op. Alles wat hij nog in Amerika produceerde waren een paar pagina's van een strijkkwartet.

Aan het einde van het schooljaar keerde Dvorák, gekweld door heimwee, definitief terug naar Bohemen. Maandenlang kwam er niets uit zijn vingers, maar tegen het eind van het jaar kreeg hij de smaak weer te pakken. Hij voltooide het onaffe kwartet (opus 105 in As) en schreef er meteen een ander, zijn laatste, achteraan (opus 106 in G).

In tegenstelling tot de Negende Symfonie 'Uit de Nieuwe Wereld' en het Twaalfde 'Amerikaanse' Strijkkwartet, die Dvorák tijdens zijn eerste verblijf in New York componeerde, behoren deze twee kwartetten niet tot zijn meest op de plaat gezette stukken. Toch zijn het geslaagde composities, met de van de componist bekende melodische rijkdom en gulle uitwerking van thema's, naar Beethovens voorbeeld.

De opname die het Melos Kwartet maakte voor Harmonia mundi is dan ook een welkome aanvulling op het repertoire. De muzikale kwaliteit van de opname compenseert ruimschoots het gevoel dat de techniek soms even hapert, met name bij primarius Wilhelm Melcher.

Werken voor strijkkwartet van Korngold, Prokofjev en Sjostakovitsj door het Maris Kwartet. MBD.

Volgens Stefan Metz, oprichter van de Nederlandse Strijkkwartet Academie, is het hier onder beroepsmusici slecht gesteld met de kwartetcultuur. Die bestaat alleen maar in deeltijd, als veredelde hobby naast banen in symfonieorkesten en aan conservatoria. Gevolg: een magere kwaliteit. De enige uitzondering, het Orlando Kwartet (waarvan Metz zelf de cellist was) is inmiddels van het toneel verdwenen.

Het zal voorlopig voor jonge strijkkwartetten nog wel een gevecht tegen de bierkaai blijven, maar uitstekende producties als de debuut-cd van het Haagse Maris Kwartet blijken gelukkig ook nu al mogelijk. Altvioliste Hedwig Smulders en cellist Frank de Gee blijken een gelukkige combinatie te vormen met de violistes Dana Mihailescu en Edith Blog.

De durf en intensiteit van hun spel is opvallend en komt des te beter uit de verf in de originele programmakeuze, met werken van Korngold (Derde Strijkkwartet), Prokofjev (Tweede) en Sjostakovitsj (Elegie en Polka). De vettige galm van de Anglicaanse Kerk in Den Haag lijkt daarentegen niet echt een voordeel.

Werken voor cello en piano van Alkan en Liszt door Emmanuelle Bertrand en Pascal Amoyel. Harmonia mundi.

Nog een soort debuut: de eerste duo-cd van de jonge Franse celliste Emmanuelle Bertrand en haar minstens zo getalenteerde generatiegenoot, de pianist Pascal Amoyel. Ze hebben werk opgenomen van twee pianovirtuoze componisten die als twintigers nog samen optraden in een 'Grand Pot-pourri de Carl Czerny' in Parijs: Franz Liszt en Charles-Valentin Alkan. In de Liszt-stukken, zonder uitzondering bewerkingen die de componist op latere leeftijd maakte van eigen werk valt op hoe de melodieën dankzij de cello aan warmte winnen.

Tussen de werken van Liszt ingeklemd staat Alkans Cellosonate, een van diens drie kamermuziekwerken: een onderhoudend stuk, dat behoorlijk naar Brahms en Franck riekt. Nadeel van het pianistenperspectief van de componist is dat de cello er bekaaid afkomt.

Voor wie de indrukwekkende Bertrand in wat pregnanter repertoire wil horen is er ook haar vorig jaar verschenen cd (eveneens Harmonia mundi) met werken voor cello solo van onder anderen Crumb, Henze en Ligeti, die in Frankrijk een onafzienbare reeks onderscheidingen kreeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden