Duur voedsel kent ook winnaars

De voedselprijzen in de hele wereld stijgen, en snel ook. Dat is vervelend voor wie het moet kopen, zeker voor de armen. Maar er is ook een groep mensen die de vlag kan uithangen: de boeren. Tenminste, sommige boeren.

Jaap Haanstra is akkerbouwer in de Noordoostpolder. Hij verbouwt onder meer graan, aardappelen, uien, suikerbieten en is daarnaast bestuurder van boerenbond LTO Nederland. 'Voedsel duur? Het is maar hoe je het bekijkt. Graan is nog altijd goedkoper dan midden jaren tachtig. Toen kregen we omgerekend 25 cent voor een kilo tarwe. Daarna hebben we vooral prijsdalingen gehad. Nu ligt de prijs op 20 cent per kilo en lijkt dat hoog.'


Niet dat hij wil klagen. 'Het is een goede prijs, en ik verwacht dat het de komende tientallen jaren zo blijft. In 2050 moet de voedselproductie in de wereld zijn verdubbeld om de groeiende wereldbevolking te voeden. Dat betekent dat we bijna elk jaar een recordoogst moeten boeken.'


Niet alleen de prijs van graan is enorm gestegen, ook die van suiker, aardappelen en uien. Voor de akkerbouwers, die het de afgelopen jaren moeilijk hebben gehad, zijn het goede tijden. Maar de prijzen worden niet alleen hoger, waarschuwt Jan Bolhuis van het Landbouw Economisch Instituut, ook wispelturiger.


De marktordening in de Europese Unie wordt steeds zwakker, dus de markt doet steeds meer zijn werk. Met voedingsmiddelen is dat vaak heftig. Een klein tekort jaagt de prijs de lucht in, een klein overschot en de prijs zakt als een baksteen.


Bolhuis wijst op de schommelingen in brouwgerst. 'De prijs was in 2009 zo laag, dat er vorig jaar veel minder is ingezaaid. De oogst daalde van 62 miljoen ton naar 52 miljoen ton. De prijs is nu zo hoog dat de prijs van bier ook is gestegen.'


Is graan duur, dan worden er meer hectares met graan ingezaaid en resteert er voor andere teelten minder. Daardoor dreigen ook daar tekorten, waardoor de prijs ook daar stijgt. Jan Roefs is groenteteler bij Oirschot in Brabant, en verbouwt onder meer cichorei, wortelen, peulen en aardbeien. Contracten met zijn afnemers heeft hij nog niet gesloten. 'Maar je merkt dat de prijzen omhoog gaan.'


Dat zegt ook directeur/eigenaar Ruben Bringsken van Baltussen Konservenfabriek. 'De prijzen die we moeten betalen zullen zeker hoger zijn, maar we hopen te komen tot meerjarenafspraken met de telers.'


In België boden de conservenfabrieken al 15 procent meer voor teeltcontracten. Hak verwacht dat de prijzen dit jaar 10 tot 20 procent zullen stijgen.


Akkerbouwers en groentetelers lijken dus garen te spinnen bij de hoge voedselprijzen op de wereldmarkt, maar veetelers zijn de klos. Annechien ten Have heeft in Beerta, Groningen, ruim driehonderd fokzeugen en drieduizend vleesvarkens. Dat is een gemiddeld varkensbedrijf. In theorie zou ook de vraag naar varkensvlees moeten toenemen, want de Chinezen en Indiërs zijn met hun nieuwe welvaart in hoog tempo meer vlees gaan eten.


Ten Have merkt er niets van. 'De vraag naar varkens is niet toegenomen. Hij is door de economische crisis juist afgenomen. De prijzen zijn laag. Er wordt wel wat varkensvlees naar China geëxporteerd, maar dat zijn poten, staarten en oren, delen die we hier nauwelijks eten.'


De opbrengstprijzen van haar varkens zijn niet gestegen, de voerkosten zijn sinds het voorjaar van 2010 met ruim 25 procent gestegen.


Hetzelfde lot ondergaan de kippenhouders. Hun afzetprijzen stijgen niet, zeker niet nu ze kampen met het dioxineschandaal in Duitsland dat de eier- en kippenprijs onder druk heeft gezet, maar de voerkosten stijgen wel.


Glastuinders merken vooralsnog niets van de stijgende voedselprijzen. Komkommerteler Tiny Aerts: 'Wij krijgen er nu minder voor dan vlak na de Tweede Wereldoorlog.'


De voedselprijzen in de wereld zijn gestegen omdat oogsten mislukten als gevolg van extreem weer, mogelijk het gevolg van klimaatverandering. Maar de telers met wie Aerts concurreert, van Mexico tot Israël, telen hun groente, net als hij, onder glas (of plastic) en controleren op die manier het klimaat. Op den duur, zegt hij, zou opwarming van het klimaat de concurrentiepositie van de Nederlandse tuinders moeten versterken. 'Maar tot nu toe is er nog nergens een tomaten- of komkommeroogst mislukt door hitte of droogte.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden