Duur en waardeloos verkoopt goed

Jarenlang konden hypotheekverkopers ongehinderd vrijwel waardeloze verzekeringen verkopen. Zowel verzekeraars als de toezichthouder waren tegen, en toch bleef de verkoop ervan doorgaan....

Koopsompolissen staan in een kwaad daglicht, helemaal sinds de val van DSB Bank. Deze verzekeringen, waarbij de premie in één keer wordt betaald, moeten mensen die een lening hebben, beschermen tegen de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid, werkloosheid en overlijden. In principe neemt zo’n verzekering bijvoorbeeld de rentebetaling over als een huizenkoper buiten zijn schuld zijn baan kwijtraakt.

In de praktijk bieden dergelijke verzekeringen echter weinig bescherming omdat de kleine lettertjes vol staan met uitsluitingen. Dat zeggen bijvoorbeeld de Consumentenbond en Jan Wolter Wabeke, de financiële Ombudsman, al jaren.

Dat deze verzekeringen, die krediet- of woonlastenbeschermer heten, weinig voorstellen, is een direct gevolg van de hoge provisie. Immers hoe hoger de provisie, hoe minder geld er over is om naar de verzekeraar te sturen.

Uit een in juni gepubliceerd onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijkt dat de gemiddelde provisie bij kredietbeschermers bij een persoonlijke lening of een doorlopend krediet 80 procent is. De koopsom ligt daar tussen de 500 en 1.000 euro. De provisie is ‘buitensporig’ volgens de toezichthouder. Bij hypotheken, waarbij de koopsommen vele malen hoger zijn, is de gemiddelde provisie 40 procent.

De AFM moest tot haar frustratie constateren dat er weinig valt te ondernemen tegen deze gang van zaken. Woonlastenbeschermers, die halverwege de jaren negentig op de markt verschenen, vallen niet onder de categorie gecompliceerde producten waarvoor veel strengere eisen gelden.

Zelfs de verzekeraars waarschuwden in 2005 al voor koopsompolissen. Ze zagen dat de verzekeraar die de hoogste provisie gaf aan de verkopende adviseur het grootste deel van de koek kreeg. Verzekeraars die hun leven beterden, zoals Cardif, werden gestraft met verlies van marktaandeel. Verzekeraars verlangden weer terug naar de tijd dat er een maximum gold voor de provisie. Daar is eind jaren negentig een streep door gehaald in de hoop dat de markt zijn werk zou doen.

Vrijwel alle banken en adviseurs verkopen koopsompolissen bij hun hypotheken en leningen. Belangrijk verschil met DSB Bank is dat het vaak gaat om overzichtelijke bedragen. Verder haasten aanbieders te vermelden dat de polissen niet verplicht zijn. Ze willen niet worden beticht van koppelverkoop.

Verplicht is een woonlastenbeschermer misschien niet, maar verleidelijk wel. De verzekering levert namelijk een rentekorting op. Zo geven ING Bank en SNS 0,1 procentpunt korting als de klant zo’n verzekering afsluit.

Bij een gemiddelde hypotheek van 230.000 euro scheelt dat in tien jaar na belasting circa 1.400 euro (2.300 euro bruto). Volgens de ING Bank is de besparing vrijwel altijd hoger dan de betaalde provisie. Ruim de helft van de klanten van ING Bank kiest voor een woonlastenbeschermer. ING Bank wil niet vertellen hoeveel provisie de bank inhoudt. Wel dat de provisie lager is dan het marktgemiddelde en dat de besparing meestal hoger is dan de provisie.

Het Verbond van Verzekeraars verwacht dat transparantie over de provisie die volgend jaar verplicht wordt, de ogen van de klant zal openen. Die sluit geen verzekering af als hij ziet dat de inleg grotendeels naar de adviseur gaat, is de redenering. Diverse politieke partijen zien meer heil in een maximering van de provisie op 15 tot 25 procent.

Sommige hypotheekadviseurs hebben andere oplossingen in petto. Zo heeft Hypotheekshop (zie kader) een streep gezet door het provisiesysteem. Internetvergelijker en -verkoper Independer heeft woonlastenverzekeringen domweg van het schap gehaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.