WERK

Dutje op het werk is aan opmars bezig

Werk

Powernapstoelen, powernapcapsules, steeds meer bedrijven zien het belang van een kort slaapje overdag. Het is even verfrissend, maar geen vervanging voor echte goede nachtrust.

Beeld Claudie de Cleen

Roeselien Jaspars (45) ligt er ontspannen bij. Ogen dicht, hoofd achterover en de leuning van haar stoel helemaal naar achteren. Jaspars is op haar werk in het VUmc in Amsterdam. Daar is het helemaal niet zo gek om een dutje te doen. Al worden de middagslaapjes hier powernaps genoemd. Jaspars, die het ziekenhuis adviseert over de kwaliteit van zorg, gunt zichzelf twintig minuten om weg te doezelen. Daarna gaat ze weer naar haar bureau. Dan wel met vernieuwde energie. 'Ik voel me veel scherper.'

Een middagdutje lijkt niet langer voorbehouden aan de gemakkelijke stoel voor de televisie op een luie zondagmiddag. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft steeds meer interesse voor de powernap. Diverse bedrijven hebben een powernapruimte geïnstalleerd of ze laten hun werknemers via workshops leren over de middagslaap.

Zo kan er bij kunstoffenfabrikant Sabic tijdens nachtdiensten worden gepowernapt en Microsoft heeft op zijn kantoor op Schiphol zelfs een powernapcapsule neergezet.

'Soms heb je niet zo lekker geslapen omdat de kinderen bijvoorbeeld 's nachts wakker zijn geweest', zegt Joris Jan Goos, marketing manager bij Microsoft. In drukke periodes gebruikt hij de powernapcapsule tot twee keer in de week. 'Na een korte powernap voel ik me scherper. Dan kan ik beter een meeting in.'

Ook uit de wetenschap is er belangstelling. Vorig jaar bracht de universiteit van Sorbonne een studie uit waaruit bleek dat een powernap iemand kan helpen tegen de schade van een korte nacht. Het zou goed zijn voor de hormonale balans en de versterking van het immuunsysteem.

'Loze beloftes'

'Loze beloftes', zegt Gerard Kerkhof, emeritus hoogleraar aan de UvA en expert op het gebied van slaap. Hij vergelijkt slaapgebrek met maatschappelijke problemen als obesitas en roken. Het is bekend dat een chronisch slaaptekort het risico op onder meer hart- en vaatziekten, overgewicht, depressie en infecties vergroot.

Een powernap gaat daar echt niet bij helpen, zegt Kerkhof. Winst uit slaap haalt een mens uit overgrote mate uit diepe slaap. Of zoals Kerkhof het zegt: 'Een powernap bouwt geen slaapschuld af.' Met slaap moet je niet gaan 'klooien', is zijn nadrukkelijke boodschap.

'Powernap is trendy en het klinkt lekker', zegt Kerkhof. 'Het is een quick fix: je hebt een probleem en daar wil je vanaf, zonder daar tijd aan te verliezen.' De hele discussie over de powernap komt volgens hem voort uit een besef dat slaap als iets verwaarloosbaars wordt gezien. 'Dat moet zo onderhand echt stoppen, anders knallen we tegen een hoop gezondheidsproblemen aan.'

Verkwikking

Of een powernap dan helemaal nergens bij helpt? Zo is het ook weer niet, zegt Kerkhof. Een korte middagslaap geeft een boost. 'Het geeft verkwikking. Je voelt je fitter en alerter.' Dat goede gevoel duurt ongeveer twee uur.

Op het werk is belangrijk rust-momenten te pakken. 'Uit het raam kijken of een stukje lopen. Alsof je heel kort even op vakantie bent. Daarom is een powernap ook zeker niet slecht', aldus Kerkhof.

In het VUmc zijn drie powernap stoelen neergezet, vlak bij de flexwerkplekken en studieruimtes. Kasper Janssen heeft met zijn bedrijf Nap@work het ziekenhuis geadviseerd hoe de ruimte in te richten. De stoelen lijken nog het meest op een luxe tandartsstoel, maar dan met chic bruin leer en juist wel uitnodigend. Om de stoel zit een gordijn, zodat iemand die zijn ogen even wil sluiten, niet wordt gestoord.

Voorlopig zijn de stoelen nog alleen bedoeld voor het ondersteunend personeel, zoals de ict-medewerkers. Het ziekenhuis gaat later bekijken of het de stoel ook wil installeren voor artsen en verplegers.

Uit een studie onder 78 respondenten bleek dat de helft van het ondersteunend personeel van het ziekenhuis wel trek heeft in een powernap. Roeselien Jaspars is één van hen. Ze zegt twee keer in de week gebruik te maken van de powernapruimte. 'Op moment dat ik zeg: pffff, ik zie het even niet meer zitten. Dan ga ik even liggen.' Daarna kost het me minder moeite om geen fouten te maken. Bij het knippen en plakken van teksten bijvoorbeeld.'

Beeld thinkstock

Biologische klok

Het heeft te maken met de biologische klok, zegt Janssen, die ook sportarts van de Nederlandse roeibond is. Hij raakte geïnteresseerd in de powernap tijdens zijn tijd als poortarts op de spoedeisende spoedhulp. 'Als ik na een dubbele dienst nog ging studeren, nam ik de woorden eigenlijk niet meer in me op. Ik was aan het knikkebollen. Als ik er aan toegaf en tien minuten op mijn boek ging liggen, kon ik daarna weer verder. Dat is effectiever dan veertig minuten knikkebollend boven je boek hangen zonder iets op te nemen.'

Juist in de periode dat je vermoeid raakt, meestal een dipje na de lunch, zou je kunnen powernappen, zegt Janssen. Hoe lager het energieniveau is, hoe hoger de piek vervolgens kan zijn.

Duidelijke richtlijnen

Er zijn duidelijke richtlijnen voor een goede powernap. De belangrijkste is de duur. Volgens Kerkhof mag die nooit langer dan vijftien minuten zijn, Janssen houdt twintig minuten aan.

Iemand die powernapt, moet vermijden in een diepe slaap te komen. Als je dan wordt gewekt, heb je juist last van traagheid. Dan ga je sneller fouten maken. Ten tweede is het belangrijk niet te laat te powernappen, omdat je anders soms 's avonds niet meer in slaap kan komen.

Powernappen kan volgens Janssen overal. Zelfs een matje onder het bureau, is een optie. 'Sociaal gezien is het nog lastig. Bij veel Nederlandse bedrijven is dat nog een stap te ver. Er rust nu nog een taboe op.'

Roeselien Jaspars zal de powernapstoel blijven bezoeken. 'Einstein was ook fan van het middagdutje.' Dat zegt voor haar genoeg.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.