Dutchbatters eisen volledige openheid over Srebrenica

De Dutchbatters reageren geschokt op de feiten die gisterenavond werden onthuld in de documentaire 'Waarom Srebrenica moest vallen'. Uit Amerikaanse documenten blijkt dat Dutchbat in 1995 geen luchtsteun kreeg vanwege de geheime deal die de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië sloten achter de rug van de Nederland om. De Dutchbatters eisen volledige openheid over de besluitvorming, hun advocaat Geert-Jan Knoops wil dit desnoods afdwingen via de Amerikaanse rechter.

Op 13 juli 1995 verzamelen de vele moslims die gevlucht zijn uit Srebrenica zich in Potocari, een nagelegen dorp. Beeld ap

Gisterenavond werd de documentaire uitgezonden op NPO 2. Uit de documentaire blijkt dat anderhalve maand voor de val van Srebrenica op 11 juli 1995 al door de drie NAVO-grootmachten was besloten dat er geen luchsteun zou worden verleend voor de verdediging van de enclave. Reden hiervoor was dat de Franse president Jacques Chirac en de Britse premier John Major bang waren dat de Britse en Franse gijzelaars zouden worden geëxecuteerd wanneer de NAVO de troepen van Mladic zou bombarderen.

De Nederlandse militaire en politieke leiding werd niet ingelicht over dit besluit. Ook was bij enkele NAVO-grootmachten al in mei 1995 bekend dat de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic de benoemde 'veilige havens' in Bosnië, waaronder Srebrenica, wilde binnenvallen. Begin juli opende Mladic inderdaad de aanval op Srebrenica. De enclave viel hierop al snel. De Bosnische-Servische militanten voerden zeker 8.000 moslimmannen die in de 'veilige haven' schuilden af om ze vervolgens te vermoorden.

Mislukte VN-operatie

Oud-Minister van Defensie Joris Voorhoeve zegt dat er veel slachtoffers bespaard zouden zijn gebleven als er serieuze luchtsteun was gekomen. De conclusie van zijn boek over de besluitvomring rond Srebrenica dat vandaag verschijnt, is dat niet Dutchbat heeft gefaald, noch Nederland, maar dat de hele VN-operatie is mislukt. Lees hier het hele interview.

Volledige openheid

De Nederlandse veteranen die destijds onderdeel waren van Dutchbat III zijn geschokt door de onthullingen. Zo schrijven ze in de verklaring van de Vereniging Dutchbat 3, op hun Facebookpagina. Ze eisen volledige openheid over de besluitvorming rond de val van Srebrenica van de Nederlandse Staat. Die moet alles in zijn werk stellen om de documenten die nog niet onthuld zijn openbaar te maken, ook wanneer deze als 'staatsgeheim' zijn bestempeld.

VPRO-journalist Huub Jaspers vond de documenten waar de geheime deal uit blijkt in Clinton Library, in de Amerikaanse staat Arkansas. Jaspers kon de documenten inzien omdat de geheimhouding inmiddels is opgeheven. Dat geldt niet voor documenten uit de weken rond 11 juli, de dag dat de enclave viel.

Knoops gaat namens zijn cliënten alsnog volledige openheid van deze documenten eisen. Eerst zal hij de Nederlandse Staat vragen om druk op Washington uit te oefenen. Mocht dit niet genoeg zijn, dan wil Knoops een civiele procedure aanspannen om dit af te dwingen. Desnoods stapt hij naar de Amerikaanse rechter, om via de Amerikaanse wet op de openbaarheid van bestuur de documenten in handen te krijgen.

De Dutchbatters schrijven in hun verklaring: 'De Staat is dit verplicht aan de veteranen van Dutchbat 3, hun families, gezinnen, nabestaanden in Bosnië en de Nederlandse bevolking. Dutchbat veteranen willen nu na 20 jaar hun missie afsluiten en verdergaan met het leven, zonder dat ze elk jaar geconfronteerd worden met nieuwe feiten.' Ze bedanken de redactie van Argos (Human/VPRO) voor het naar boven halen van de feiten.

Lichamen van de slachtoffers van de genocide in Srebrenica in de Bosnische plaats Potocari, vlakbij Srebrenica. Beeld ap

De val van Srebrenica

In de zomer van 1995 werden ruim 8.000 moslimmannen vermoord in en rond Srebrenica, een gebied dat tijdens de Bosnische burgeroorlog werd omgedoopt tot 'veilig gebied'. Dutchbat, de Nederlandse legereenheid die daar namens de Verenigde Naties toezicht hield, verzette zich niet toen de troepen van generaal Ratko Mladic de enclave binnenvielen. De vrouwen en kinderen werden met bussen naar moslimgebied gedeporteerd, de meeste mannen vermoord bij massale executies.

Tijdens de inval vluchtte een groot deel van de moslimbevolking de bossen in uit angst voor de aanstaande massamoord. Bij die groep vielen de meeste slachtoffers. De rest van de bevolking, een groep van ruim 25 duizend personen, trok naar de Nederlandse basis in Potocari, 6 kilometer verderop. 5.000 van hen, onder wie 320 mannen, werden toegelaten tot het kamp van Dutchbat. De andere 20 duizend, van wie 1.500 mannen, bleven noodgedwongen buiten de hekken.

Altijd al geweten

Geert-Jan Knoops, de advocaat van oud-Dutchbatcommandant Thom Karremans en Vereniging Dutchbat 3 - de vereniging van de Dutchbatveteranen, belde met Karremans over de onthullingen. Karremans viel stil en zei toen: 'Ik heb het altijd al geweten, ik heb het alleen niet kunnen bewijzen.' De oud-commandant wist dat hij destijds 'politieke belangen tegen zich had', zo vertelde Knoops gisteren in het KRO-NRCV-programma Oog in Oog.

Drie nabestaanden hebben meerdere malen geprobeerd een rechtszaak tegen de oud-commandant aan te spannen, omdat hij medeverantwoordelijk zou zijn voor de genocide in 1995. Eind april besloot het gerechtshof in Arnhem dat hij niet vervolgd wordt. De nabestaanden stappen nu naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Oud-commandant Thom Karremans bij de rechtbank vorig jaar november. Het gerechtshof in Arnhem besloot hem niet te vervolgen. Beeld anp
Veteranen van Dutchbat 3 poseren voor de rechtbank in Arnhem Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden