Durft hij Poetin aan te spreken op moord Litvinenko?

Tien jaar na de vergiftiging in Londen van de vroegere spion Alexander Litvinenko wijst nieuw onderzoek op instemming van president Poetin. 'Onacceptabel', zeggen de Britten. 'Partijdig', vinden de Russen.

De Britse premier David Cameron. Beeld epa
De Britse premier David Cameron.Beeld epa

De Russische staat heeft het internationale recht op 'flagrante en onacceptabele' wijze geschonden. Met deze woorden veroordeelde de Britse minister van Binnenlandse Zaken, Theresa May, donderdag de betrokkenheid van Vladimir Poetin bij de moord in 2006 op de voormalige Russische spion Aleksandr Litvinenko. Maar voor harde sancties tegen Moskou deinst de regering-Cameron terug.

May liet het Lagerhuis weten 'niet verrast' te zijn, dat onderzoeksrechter Robert Owen donderdagochtend heeft geconcludeerd dat de Russische president waarschijnlijk persoonlijk opdracht heeft gegeven voor de opzienbarende moord. May had aanvankelijk geweigerd de vergiftiging van Litvinenko serieus te laten onderzoeken om de relatie met Moskou niet op scherp te stellen. Pas in 2014 gaf de Conservatieve bewindsvrouw groen licht.

De Britse regering ziet zich nu gesteld voor een duivels dilemma. Het harde oordeel van Owen komt op een buitengewoon ongelegen moment. Over twee weken is premier David Cameron gastheer bij een nieuwe Syrië-conferentie. De steun van Poetin, zijnde een bondgenoot van dictator Bashar al-Assad, is hard nodig bij het zoeken naar een oplossing voor de burgeroorlog in Syrië.

Reconstructie moord Litvinenko

Aleksandr Litvinenko werd in 2006 om het leven gebracht met de zeer zeldzame en uiterst giftige stof polonium. Het gebruik van dit specifieke middel leidde - ongewild - naar Moskou. Lees hier de reconstructie van Volkskrantverslaggever Bert Lanting.

'Provocatie'

May beloofde het Lagerhuis donderdag de banktegoeden te bevriezen van de vermoedelijke moordenaars, Andrei Loegovoj en Dmitri Kovtoen. Zij zitten zelf allebei hoog en droog in Moskou. Tevens kondigde ze aan de Russische ambassadeur, die Owens onderzoek als een 'provocatie' heeft afgedaan, te ontbieden.

Van de Russen valt weinig medewerking te verwachten. Het Kremlin liet meteen weten dat de manier waarop de Britten deze zaak hebben behandeld een schaduw zal werpen over de verhouding tussen beide naties. Woordvoerder Maria Zacharova noemde het 'gepolitiseerde' onderzoek 'partijdig en ondoorzichtig', terwijl haar collega Dmitri Peskov zich afvroeg of het 'een geval van Britse humor' is. In de rapportage van Owen staat onder meer dat de Russische autoriteiten de Britse rechercheurs tijdens hun onderzoek in Moskou, tien jaar geleden, continu hebben tegengewerkt, onder meer door het hen te verbieden gesprekken op te nemen en hen te laten verdwalen in het verkeer. 'Het onderzoek verliep niet gladjes,' zo vatten ze hun expeditie samen.

De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Theresa May. Beeld afp
De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Theresa May.Beeld afp

Vijand van Poetin

De weduwe van Litvinenko was in haar nopjes met het oordeel van Owen. Jarenlang heeft ze gestreden voor dit gerechtelijke onderzoek, daarbij financieel gesteund door Boris Berezovski. Deze oligarch en gedoodverfde vijand van Poetin werd een kleine drie jaar geleden, geheel onverwachts, dood aangetroffen op diens Engelse landgoed. Ze pleitte voor een inreisverbod voor Poetin en al diens vertrouwelingen, alsmede het uitzetten van leden van de Russische inlichtingendienst in Londen. Ook het bevriezen van het roofgoed van mensen uit Poetins kring behoorde tot de suggesties. Volgens haar zijn de Britten het moreel verplicht, al was het maar omdat haar man ook als adviseur zou hebben gewerkt voor de Britse geheime dienst MI6.

Ze kreeg steun van de leider van de Liberaal-democraten. 'Het is opmerkelijk dat een regering die geobsedeerd is met Britse soevereiniteit als het om de EU gaat, tegelijk zo weifelend reageert wanneer een agressieve buitenlandse macht een moord laat plegen in de straten van onze hoofdstad', zei Tim Farron.

Weduwe Marina Litvinenko. Beeld ap
Weduwe Marina Litvinenko.Beeld ap

WK voetbal

Labours fractiewoordvoerder voor Binnenlandse Zaken, Andy Burnham, beweerde dat het tijd is om Poetin het WK voetbal te ontnemen. Ook binnen conservatieve kringen bestaat onvrede over de onwil om harder op te treden. 'We moeten achter de poen van Poetin aangaan, op de Bahama's en Cyprus', verklaarde het Conservatieve kamerlid David Davis. 'Uiteindelijk beland je op een punt waarop je een dictator moet stoppen, net zoals in de jaren dertig.'

In The Daily Telegraph beweerde commentator Con Coughlin dat het tijd is voor verzet tegen Poetin, ongeacht de diplomatieke gevolgen. 'Hij loog toen hij zei dat er geen Russische troepen waren op de Krim tijdens de illegale annexatie en hij loog toen hij beweerde dat Rusland niets van doen had met het neerhalen van vlucht MH17.'

Aleksandr Litvinenko in 2006 op zijn sterfbed. Hij wees destijds al naar Poetin als schuldige. Beeld afp
Aleksandr Litvinenko in 2006 op zijn sterfbed. Hij wees destijds al naar Poetin als schuldige.Beeld afp

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden