Duopolie Google en Facebook moet worden ontmanteld

Google en Facebook halen 85 procent van alle online advertentie-inkomsten binnen. The Financial Times noemde het onlangs een duopolie. In de VS werd in 1890 met de Sherman Act een wet van kracht om dergelijke machtsposities te ontmantelen.

Beeld ap

Dat gebeurde vervolgens ook met een olieconcern (Rockefellers Standard Oil), een staalbedrijf (Andrew Carnegies US Steel), een bankiershuis (JP Morgans House of Morgan) en een telefoonbedrijf (AT&T). Maar een zoekmachine of een sociaal mediabedrijf zijn minder gemakkelijk in stukken te hakken.

Alan Rusbridger, die twintig jaar hoofdredacteur was van de Britse krant The Guardian, voorspelde begin deze maand op een symposium van de Financial Times het einde van de papieren krant. Vlak daarvoor had The Guardian bekend gemaakt een verlies van 69 miljoen pond (82 miljoen euro) te hebben geleden Hij constateerde dat zijn krant in korte tijd tientallen miljoenen aan advertentie-inkomsten was kwijtgeraakt aan Google en Facebook. Google is zo machtig dat het wereldwijd bezig is de rest van de media te vernietigen. Op dit moment kelderen de advertentie-inkomsten bij de gedrukte media, dalen bij de radio en stabiliseren (nog) bij de televisie. Ze stijgen alleen online en dan exclusief bij deze twee bedrijven. De rest van de nieuwsmedia blijkt geen verdienmodel te hebben.

De populairste krantenwebsite in de wereld is de Mailonline met 70 miljoen unieke bezoekers per maand - een site die vooral ranglijstjes biedt met de hottest athlete en sexiest politician. Maar de advertentie-inkomsten zijn minimaal. Dat geldt ook voor Rusbridgers oude werkgever The Guardian die juist veel gescoord met onderzoeksdossiers zoals Wikileaks en Panama Papers. De investeringen in de website zijn omgekeerd evenredig zijn geweest met de advertentiebaten. 'Iedereen heeft nu een mediabedrijf op intenet. Maar in het nieuws gaan de sociale media er vandoor met het geld', aldus Rusbridger.

Televisie en kranten konden in het verleden wat advertentiebureaus noemden 'naar hun kijkers en lezers blaffen'. Google en Facebook kunnen dankzij hun Big Data ook bijten. Zij kunnen wat Unilever 'een pad om te kopen' noemt, uitzetten.

De traditionele media verdedigen hun laatste restje grond. De Britse kranten onderzoeken of ze één gezamenlijk advertentiebedrijf kunnen vormen zoals er al gezamenlijke distributiebedrijven zijn.

De beste kans voor de traditionele media - en ook de digitale kleintjes - is dat Google en Facebook zichzelf om zeep helpen. Dat is niet ondenkbaar. De reclame op maat gaat gepaard met een huiveringwekkende aantasting van de privacy. De overload aan banners, leugens en beledigingen kan ze opbreken. Bijtende honden zijn stukken gevaarlijker dan blaffende.

Als ze echter hun machtspositie nog verder versterken, zal ooit toch naar de oude Sherman Act moeten worden gekeken.

Reageren?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden