Reportage

DUO en mbo-studenten lopen elkaar mis: ‘Wáár kun je die aanvullende beurs aanvragen?’

Mbo-studenten kunnen de weg naar financiële overheidssteun maar moeilijk vinden. Een kwart vraagt geen aanvullende beurs aan, ook al hebben ze er wel recht op. ‘De school zou hier dan toch voorlichting over moeten geven?’

Nadia Ezzeroili
Het MBO college Amstelland in Amstelveen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Het MBO college Amstelland in Amstelveen.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

‘Wáár kun je die aanvullende beurs aanvragen?’ vraagt mbo-student Onur (17) opgewonden aan haar vriendin Mary (18). ‘Bij DUO’, antwoordt Mary kalmpjes, terwijl ze meekijkt op de telefoon van haar vriendin. Het is voor het eerst dat Onur hoort dat ze als mbo-4-student mogelijk recht heeft op financiële hulp van de overheid zodra ze de leeftijd van 18 jaar bereikt. Ook voor medestudenten Raya (17) en Julia (17) is dit nieuws.

De vriendinnen volgen de opleiding International Business Management aan MBO College Amstelland in Amstelveen, onderdeel van het ROC van Amsterdam. Ze zijn lang niet de enige mbo-studenten die niet op de hoogte waren van de beurzen die de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) soms verstrekt. Onlangs bleek uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB), gebaseerd op gegevens uit 2019, dat ruim een kwart van de mbo-studenten die recht hebben op een aanvullende beurs er geen aanvroeg. Maandelijks liepen ze daardoor gemiddeld 170 euro mis.

Prestatiebeurs

Onder de huidige studiefinancieringsregels – aan een nieuw stelsel vanaf studiejaar 2023-’24 wordt nog gewerkt door het kabinet – bestaat er een aanvullende beurs voor studenten wier ouders weinig financiële draagkracht hebben. Het is een prestatiebeurs die kan oplopen tot 385 euro per maand. Studenten die een mbo-opleiding op niveau 3 of 4 volgen, kunnen de prestatiebeurs aanvragen als ze 18 zijn. Studenten die hun diploma niet binnen tien jaar halen, moeten het geld terugbetalen.

Van die laatste voorwaarde schrikken de vriendinnen Raya en Julia niet: ze zijn geenszins van plan te stoppen met hun opleiding of er langer over te doen dan noodzakelijk. Ze zijn vooral verbaasd dat niemand hen heeft ingelicht over het bestaan van deze beurs. ‘Ik woon bij mijn moeder en zij verdient weinig geld’, zegt Julia. ‘Ik heb nu twee baantjes, dus misschien hoef ik straks twintig uur per week minder te werken om alles te kunnen betalen.’ Onur: ‘De school zou hier dan toch voorlichting over moeten geven?’

Specifieke aandacht voor DUO-regelingen

Philip Mol, voorzitter van de directie van het mbo-college in Amstelveen, geeft Onur daar geen ongelijk in. Hoewel de school budgetcoaches in dienst heeft en er diverse campagnes lopen om het algemene financiële bewustzijn van studenten te stimuleren, moet Mol toegeven dat er nog geen specifieke aandacht is voor DUO-regelingen zoals de aanvullende beurs. ‘Wat dat betreft is dit een signaal dat we dat beter kunnen en moeten organiseren.’

Het CPB heeft niet onderzocht waarom studenten precies geen beurs aanvragen. Als mogelijke oorzaken suggereert het wel onwetendheid, de vrees dat een aanvraag te ingewikkeld is en privacyoverwegingen: aanvragers moeten zich immers in de portemonnee laten kijken.

Geen voorlichtingsbrief

Mary, de enige van de vriendengroep die al 18 is en een aanvullende beurs heeft aangevraagd, hoorde erover van haar broer. ‘Hij heeft zelf een hbo-opleiding gevolgd, maar ik weet niet of hij toen ook gebruik heeft gemaakt van een aanvullende beurs.’ Voor de zekerheid belde ze eerst met DUO. Toen Mary de bevestiging kreeg van de uitkeringsinstantie dat ze er recht op had, vroeg ze de beurs direct aan.

Onur, Raya en Julia zijn alle drie het oudste kind in hun gezin. Ze hebben wel vrienden die een mbo- of hbo-opleiding volgen, maar die hebben het nooit over de mogelijkheid van een aanvullende beurs gehad. Mary kreeg naar eigen zeggen rond haar 18de verjaardag ook geen voorlichtingsbrief van DUO.

Pas inzage na aanvraag

De overheidsinstantie informeert volgens een woordvoerder van DUO studenten wel actief. ‘Er staat informatie op de eigen site, we hebben voorlichters die langs scholen gaan. Er is alleen één groot nadeel: we hebben geen zicht op studenten die recht hebben op een beurs, maar daar geen gebruik van maken. Om dat te achterhalen, moeten we eerst weten wat het inkomen is van hun ouders. En die gegevens mogen we pas inzien als er een aanvraag ligt.’

Mbo-student Samira, die niet met haar echte naam in de krant wil vanwege een lastige familiesituatie, kreeg toevallig net een afwijzing binnen van DUO. Ze werd in november 18 en volgt momenteel een tweejarige versnelde opleiding aan de mbo-instelling in Amstelveen. Vlak na haar verjaardag vroeg ze een aanvullende beurs aan en diende daarbij een verzoek in om het inkomen van haar vader, met wie ze sinds 2016 geen contact meer heeft, niet mee te nemen in de berekening. Maar ze had niet de juiste aanvullende stukken aangeleverd.

‘Ik ben hier al zes maanden mee bezig’, zegt Samira. ‘Ondertussen woon ik al twee jaar op mezelf en werk ik ’s nachts als oppas om rond te komen.’ Samira’s tweelingzusje heeft helemaal geen beurs aangevraagd. ‘Uit laksheid. Ze wilde eerst kijken of mijn aanvraag wordt goedgekeurd. Maar dat gaat wel lukken zodra ik de juiste stukken heb ingeleverd.’ In dat geval kan ze volgens DUO haar aanvullende studiebeurs ook met terugwerkende kracht nog krijgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden