Dumpen grond tekent Limburgs cliëntelisme

De gemeente Maasbracht kon vuile grond storten in een grindgat van de firma Panheel. Dat scheelde veel geld. En Panheel kweekt goodwill....

Van onze correspondent

MAASTRICHT

Hoezeer de gemeente Maasbracht is vergroeid met de Limburgse grindproducenten, blijkt al uit de achterkant van de gemeentegids. 'Grind Panheelgroep', kopt het kartel van Limburgse grindwinners. In kleine letters volgen adres en telefoonnummer. Niet dat de Panheelgroep BV grind of zand wil slijten aan Maasbrachtse tuinbezitters; de advertentie is vooral als service bedoeld voor het verenigingsleven in Maasbracht en de omliggende kerkdorpen.

Schutterijen, sportclubs, harmonieën en basisscholen die krap bij kas zitten, kunnen bij de Stichting Grind van de Panheelgroep aankloppen. Met de goodwill die wordt verkregen, kan de Panheelgroep zonder veel tegenstand baggeren in het 185 hectare grote Stevolgebied bij Maasbracht. Het gemeentebestuur en ambtenarenapparaat hebben eenzelfde warme verstandhouding met de kapitaalkrachtige Panheelgroep.

Dinsdag berichtte de Volkskrant over het storten van verontreinigde grond in grindwinningsgebied Stevol. De Panheelgroep, die het gebied in eigendom heeft, gaf Maasbracht toestemming om de vrachten naast de oevers van de grindplas te storten. Zonder een oplettende milieuinspecteur van de provincie Limburg was de met asfalt verontreinigde grond in de oevers verdwenen, of misschien zelfs op de bodem van de grindplas gezonken.

Volgens directeur H. Maessen van de Panheelgroep staat zijn bedrijf nog steeds welwillend tegenover dit soort verzoeken van de gemeente. 'Soms helpen wij de gemeente met een probleempje, soms helpt de gemeente ons', zei hij. Daarmee bevestigt hij de cliëntelistische relatie tussen het grindkapitaal en de financieel kwakkelende gemeente Maasbracht. Met de transactie zou de Panheelgroep Maasbracht wel eens tienduizenden guldens aan legale stortkosten kunnen hebben bespaard.

De zaak maakt argwanend, omdat de ontgrondingsvergunning duidelijk aangeeft dat er geen grond van buiten het grindwinningsgebied mag worden aangevoerd. Van de bepaling (artikel 3.1) waren zowel de Panheelgroep als Maasbracht op de hoogte.

Juist hierom neemt de provincie Limburg de zaak zo hoog op, en is de dumping als milieudelict aangemeld bij justitie.

Medio jaren tachtig zijn voor de meeste grindwinningslocaties in Limburg dit soort verbodsbepalingen opgenomen, omdat er in de enorme grindgaten veelvuldig werd gerommeld met vuile grond. Het meest extreme voorbeeld was het dumpen van cokes en afval uit de Zuid-Limburgse steenkolenmijnen. Rond Maasbracht zijn er in de jaren zeventig complete grindgaten mee opgevuld, overigens onder regie van de provincie Limburg zelf. Het resultaat is dat er nu kapitaalvretende bodemsaneringsprogramma's moeten worden opgezet, om de giftige uitloging naar het grondwater te bestrijden.

Zo ver zal het in de recente affaire in Maasbracht niet komen. Bodemonderzoek zal eerst moeten uitwijzen in welke mate de grond verontreinigd is. Het kan vervolgens worden afgevoerd, of misschien kunnen de licht verontreinigde delen blijven liggen. De vraag is natuurlijk of er in het verleden niet vaker vuile grond uit Maasbracht in het Stevol-gebied is gedumpt. De provincie Limburg is het nooit opgevallen, maar dat zegt vrij weinig. Milieuinspecties in het Stevol-gebied worden gemiddeld één keer per jaar uitgevoerd.

Wat wel vaststaat is dat de reputatie van de grindproducenten opnieuw een deuk heeft opgelopen. Onlangs bleek dat huizen rond het Stevol-gebied te kampen hebben met scheurvorming in gevels en muren. De bewoners wijten de schade aan de trillende baggermolens even verderop. Onderzoek moet uitwijzen of dat inderdaad het geval is. Inwoners van het gehucht Ool bij Roermond zagen in 1996 ook iets merkwaardigs gebeuren. De oevers van de grindplas kalfden af, toen de baggeraars te diep aan het graven waren. De provincie probeert nu een boete van anderhalf miljoen gulden te innen bij de grindbedrijven.

Het zijn nog onschuldige incidenten. Veel affaires waarin de grindproducenten en hun onderaannemers verzeild zijn geraakt, hebben een geur van corruptie gehad. Wie de oude krantenknipsels leest over de toewijzing van de Midden-Limburgse ontgrondingsgebieden, ziet de tentakels van de grindwinners tot ver in de bestuurskamers van Limburg reiken. Het bereikte vier jaar geleden een climax met de corruptiezaak rond ex-gedeputeerde H. Riem, die een dik betaalde adviseursfunctie bij de Panheelgroep had aanvaard. Het kostte hem zijn politieke loopbaan.

In 1989 stelden de baggeraars de gemeente Maasbracht anderhalf miljoen gulden in het vooruitzicht, om de ontgrondingsvergunning snel rond te krijgen. De vuilegrondaffaire toont aan dat die voor-wat-hoort-wat-cultuur nog steeds actueel is.

André Lammerse

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden