Duizenden Zimbabwanen in Harare de straat op voor het vertrek van Mugabe

De Zimbabwaanse president Mugabe lijkt het nog steeds niet te beseffen, maar nu is echt iedereen hem zat. Dit weekeinde gingen zijn partijgenoten, zijn oude vrienden de veteranen én uitgelaten burgers de straat op.

Demonstrerende Zimbabwanen in Harare. Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant

Brighton Gama komt zondagmiddag met zijn ijscokar aangefietst bij het hoofdkwartier van regeringspartij Zanu-PF in Harare. Binnen in het meer dan tien verdiepingen hoge gebouw wordt Robert Mugabe afgezet als partijleider, na 37 jaar, de tijd dat Gama leeft. Hier buiten, bij het hek, is een metersbreed billboard van een speechende Mugabe aan flarden gescheurd. Alleen Mugabe's kruin valt nog te zien. 'De jongens die dat hebben gedaan, zijn goed', zegt Gama. 'Mugabe moet weg.'

De 23-jarige Tanake Chuwire maakt met haar mobiele telefoon foto's van het kapotte billboard. 'Om thuis te laten zien', vertelt ze, waarna ze in de stralende zon richting het stadscentrum wandelt, langs een tankstation waar grote opblaaspoppen van de Kerstman zwaaien naar de autobestuurders.

De sfeer in Harare is gemoedelijk op zondag, de dag na de historische mars van tienduizenden Zimbabweanen tegen president Mugabe. Alsof mensen reeds in het post-Mugabe tijdperk leven. 'Game over for Mugabe', kopt de krant The Standard. Op het kruispunt bij het kantoor van ZANU-PF draagt een straatprediker in een glimmend zilverkleurig pak zijn wekelijkse bijbelverzen voor.

Overweldigende vertoning

Een dag eerder, op zaterdag, zijn deze straten nog het decor van een overweldigende vertoning. Het is de dag waarop jong en oud en zwart en wit met tienduizenden samenkomen voor een protest tegen Mugabe. Het protest is georganiseerd door Mugabe's vroegere makkers, de veteranen van Zimbabwe's onafhankelijkheidsstrijd.

'Dit is onze onafhankelijkheid!', roept Lancelot Machiri op zaterdagmiddag, en hij bedoelt daarmee juist de 'bevrijding' ten opzichte van Mugabe. Ontelbare anderen zeggen het Machiri na. 'Het volk van Zimbabwe wil dat Mugabe vertrekt', staat op posters en plakkaten. Bestuurders van sportwagens maken met snerpend geluid en dikke wolken uitlaatgas wheelies in Harare's zakencentrum. Groene straatnaamborden met 'R. Mugabe Road' worden meegetroond als trofeeën en vervolgens vertrapt.

Het zijn historische beelden. Alle angst is weg. Robert Mugabe gaat na 37 jaar weg als president, dat is de overtuiging, ook al geeft de 93-jarige Mugabe formeel nog altijd niet op.

Mensen omhelzen op straat militairen - de militairen die afgelopen week Mugabe onder huisarrest plaatsten. Uitzinnige Zimbabwanen maken selfies met de pantserwagens in de stad. Overvliegende legerhelikopters worden begeleid door gejuich uit duizenden kelen. Mensen delen biljetten van miljarden Zim-dollars uit, de waardeloze biljetten van ruim acht jaar geleden, de tijd van de hyperinflatie.

Lees verder onder de foto.

Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant

Bij de aanblik van het volksfeest dringen zich historische vergelijkingen op. Nog maar een week geleden waren de gebeurtenissen van vandaag schier ondenkbaar. 'Dit doet me denken aan de snelle dynamiek in de DDR vlak voor de val van de Muur', zegt de Duitser Gerd Eggert, die al meer dan twintig jaar in Zimbabwe woont, vol ongeloof.

Veteranen

Zimbabwe's oorlogsveteranen willen met het door hun georganiseerde protest steun betuigen aan het leger en extra druk zetten op Mugabe om 'vrijwillig' af te treden als president. Het protest is ongetwijfeld geïnitieerd in overleg met - of mischien zelfs wel op initiatief van - het leger. Strak ontworpen plakkaten met de tekst 'Dank jullie ZDF' (Zimbabwe Defense Forces', het leger) en met afbeeldingen van legerleider Constantino Chiwenga zijn in opvallend grote aantallen aanwezig. Plakkaten ook met de beeltenis van Emmerson Mnangagwa, de door Mugabe ontslagen vicepresident die op zondag zal worden benoemd als nieuwe voorzitter van Zanu-PF in plaats van Mugabe.

De bevolking sluit zich hoe dan ook massaal aan bij het protest, ze ontlaadt op zaterdag haar jarenlang opgekropte onvrede met een immense uitbarsting van dans, drank en gezang. Wildvreemden vallen elkaar in de armen. Robert Mugabe verenigt voor één keer Zimbabwe. 'Bob is niet mijn oom', staat er op houten borden, een verwijzing naar Mugabe's oude bijnaam 'Oom Bob'.

Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant

In de euforie is er geen plaats voor vragen of een mogelijk (interim-)bestuur van het leger kan uitdraaien op een geval van 'oude wijn in nieuwe zakken', van de voormalige militaire bondgenoten van Mugabe die hun nieuw verworven populariteit onder het volk kunnen misbruiken voor een eigen repressief bewind. Zimbabwe's veiligheidsapparaat keerde zich jarenlang tegen de eigen landgenoten maar die landgenoten zijn vandaag vooral blij dat het leger Mugabe klemzet.

'Zonder het leger was er sowieso geen verandering gekomen', zo vertolkt Ant Williams een breed beleefd gevoel. Williams en zijn vrouw Renee, witte Zimbabwanen, doen met twee Zimbabwaanse vlaggen om hun schouders mee aan de collectieve viering. 'Slechter dan onder Mugabe kan het toch niet worden in Zimbabwe', echoot Williams nog een sentiment dat veel wordt geuit.

Lees verder onder de foto.

Zo vieren de Zimbabwanen feest

In de hoofstad van Zimbabwe zijn duizenden mensen op de been om het vertrek van president Robert Mugabe te eisen. Correspondent Mark Schenkel legt de euforie van de Zimbabwanen vast. Bekijk hier zijn foto's.

Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant

Tegen het eind van zaterdagmiddag lopen grote groepen uitgelaten mensen naar het presidentieel werkpaleis van Mugabe, waar ze worden tegengehouden door de militairen en worden opgeroepen om huiswaarts te gaan. Een pantserwagen blokkeert een van de straten vlakbij het paleis. De betogers schudden handen met de militairen en kloppen hen op de schouders.

Iedereen vertrekt daarna kalm, vooral richting bars, waar Zimbabwe's historische feest wordt voortgezet.

Op zondag krijgt Zimbabwe het nieuws te horen van Robert Mugabe's aftocht als voorzitter van Zanu-PF. 's Avonds gevolgd door Mugabe's verbijsterende weigering af te treden.


Zij lopen mee door de straten van Harare

Monalisa Maworira (29), ontwerpt bruidsjurken

'Vandaag was ongelooflijk. Wat er vandaag gebeurde, staat voor verandering. Ik ben 29 en heb in mijn leven maar één president gekend. Nu denk ik dat Mugabe weggaat. Ik ben vandaag trots om Zimbabweaans te zijn. Dit is de eerste keer ooit dat ik meedoe aan een mars. Ik deed mee omdat het historisch ging worden en omdat we de bescherming hebben van het leger. Nu is iedereen blij.

'De militairen steunden lange tijd Mugabe, ze zijn de andere kant van dezelfde medaille, dat is waar. Maar we wilden gewoon Mugabe weg hebben. En de volgende president zal zich wel meer moeten bewijzen tegenover de bevolking. De prioriteit van een nieuwe regering moet onze economie zijn. Er is geen geld in Zimbabwe, iedereen heeft cash nodig. We krijgen hopelijk verbetering.'

Monalisa Maworira: 'De volgende president zal zich wel meer moeten bewijzen tegenover de bevolking' Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant

Brenda Dzedenga (33), verkoopster

'God is met ons. Nooit durfde ik iets negatiefs te zeggen over Mugabe maar nu wel. Dit is het beste wat er ooit in Zimbabwe is gebeurd, er breekt een nieuw tijdperk aan. Tranen van blijdschap? Nee. We hebben in dit land al te veel gehuild. De militairen zijn helden. Legerleider Chiwenga, de ontslagen vice-president Mnangagwa: ze brengen hoop, of ze nou goed zijn of slecht. Alles wat we willen is de dictator Mugabe weg. Daarna zien we verder.

'De mars vandaag zendt ook een signaal naar de militairen, dat het volk een mening heeft. Ik wil een gekozen regering en daar moeten we op wachten. We hebben jaren gewacht; nu kunnen ook nog wel wat langer wachten. Maar het komt. Het komt. Hopelijk kijken buitenlandse investeerders ook mee en zien ze waar Zimbabwe toe in staat is.'

Brenda Dzedenga: 'Dit is het beste wat er ooit in Zimbabwe is gebeurd, er breekt een nieuw tijdperk aan.' Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant

David Kilkie (28), levert winkelwagentjes

'Ik heb altijd gedroomd van deze dag. Het is onwerkelijk. Ik zie een eenheid in Zimbabwe die ik nooit eerder heb gezien. Hopelijk kunnen wit en zwart weer samen gaan boeren, het land weer opbouwen. Uiteindelijk zijn we allemaal Zimbabwanen.

'Iedereen wil Mugabe weg hebben, we zijn gewoon moe van hem. Vrienden waarschuwden me dat het vandaag misschien gevaarlijk kon worden maar iedereen is samen. Er is geen geweld, geen bloedvergieten. Iedereen voelt zich veilig. Als Mnangagwa de nieuwe leider wordt dan krijgen we in elk geval iemand met goede ideeën voor de economie. Ik steun hem, hij kwam tot onze redding. Ik ben niet bang dat het leger zich verkeerd gaat gedragen. Ze zullen door het buitenland kritisch worden gevolgd.'

David Kilkie: 'Hopelijk kunnen wit en zwart weer samen gaan boeren, het land weer opbouwen. Uiteindelijk zijn we allemaal Zimbabwanen.' Beeld Mark Schenkel / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden