Duizenden ondernemers bezitten 'giftige derivaten'

Niet alleen woningbouwcorporaties als Vestia hebben zich verslikt in rentederivaten, ook vele duizenden kleine en middelgrote ondernemingen zitten opgescheept met deze riskante producten. Wat voor ondernemers een manier leek om de rente op een lening vast te zetten, draait vaak uit op een grote schadepost, die kan oplopen tot miljoenen euro's, zo blijkt uit een rondgang langs ondernemers en advocaten.

Beeld anp

Hoeveel ondernemers precies de dupe zijn, weten alleen de banken. Maar deskundigen schatten dat vele duizenden ondernemers rentederivaten in bezit hebben. Tientallen van hen hebben processen aangespannen. Enkelen hebben die al gewonnen, waarbij de rechter vaststelde dat de bank de ondernemer beter had moeten voorlichten over de risico's van het product.

De problemen zijn veroorzaakt door zogeheten renteswaps, waarmee het bedrijf zijn variabele rente op de lening 'ruilt' tegen een vaste rente, om zich te beschermen tegen een renteverhoging. Maar door de kredietcrisis is de variabele rente juist sterk gedaald, tot ver onder het niveau van de vaste rente die bedrijven betalen. Daardoor hebben renteswaps die voor 2009 zijn verkocht een 'negatieve waarde'.

Bij een negatieve waarde komen bedrijven wel af van de lening, maar niet van de daaraan gekoppelde swap, tenzij ze een afkoopsom betalen. Die kan al snel oplopen tot boven de ton.

Dure pillen
Steeds meer ondernemers stappen naar de rechter. Advocaten stellen dat banken bij de verkoop te lichtzinnig te werk zijn gegaan en een dubieuze rol hebben als producent, verkoper én adviseur van het product. 'Het is als een huisarts die tevens apotheker is en zijn patiënten veel te dure pillen voorschrijft', zegt advocaat Hendrik-Jan Bos, die enkele tientallen ondernemers met swaps vertegenwoordigt.

Hoogleraar financieel recht Danny Busch van de Radboud Universiteit Nijmegen ziet grote juridische problemen in de manier waarop de swaps zijn verkocht. 'Er zijn mogelijkheden voor een collectieve procedure tegen banken, omdat de swapcontracten sterk op elkaar lijken.' De Nijmeegse advocate Chantal van den Borne zegt zich te beraden op zo'n procedure.

Op welke schaal banken de renteswaps aan kleinere ondernemingen hebben verkocht, is onduidelijk. Alleen de banken hebben die gegevens. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) doet onderzoek naar renteswaps in het mkb, maar weigert elk commentaar.

In Groot-Brittannië is de affaire rondom renteswaps in het mkb uitgegroeid tot een schandaal. Britse banken hebben op last van de financieel toezichthouder FSA al meer dan 2 miljard pond opzij moeten zetten om gedupeerden te compenseren.

ABN Amro, ING, Deutsche Bank en Rabobank ontkennen dat ze de renteswaps op grote schaal in het mkb hebben afgezet en dat er iets met deze producten aan de hand zou zijn.

Vandaag in de Volkskrant: 'Verstrikt in de fuik van de swap'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden