Duizenden arbeiders in de straten van Berlijn

Arbeiders in Berlijn trekken massaal de straat op.

Berlijn, 15 januari 1933

Duizenden arbeiders rukten op in de vroege zondagmorgen door de bevroren straten van het grauwe Berlijn naar Lichterfelde in het oosten, waar de herdenking plaatsvond. Uit Wedding, uit Gesundbrunnen, uit Moabit, uit Neuköln. Maar ook uit de verdere voorsteden kwamen ze opdagen.

Zoals altijd met de muziek van de schalmeien, met wapperende vlaggen en de vaandels ontbloot. De grimmige kou en de sombere lucht boven de eindeloze huizenzee van het armoedige oosten van Berlijn gaven die onafzienbare stoet van slechtgeklede arbeiders een geladenheid die ik tot dusver in soortgelijke demonstraties miste. Ja, er is nog altijd verschil of men demonstreert voor een paar zetels meer of minder in de Rijksdag, of voor de herinnering aan de leiders van de Spartacus-opstand.

Het moeten zeker honderdvijftigduizend arbeiders zijn geweest. Telkens kwamen uit de zijstraten die op de brede Frankfurter Allee uitkwamen nieuwe groepen opdagen. Het lied van Liebknecht en Luxemburg weerklonk. Ook de liederen van de verschillende opstanden die dit land gekend heeft. Verboden liederen. De politie had haar gehele macht, te voet, te paard en in overvalwagens, bijeengebracht.

Ik keek naar de sprekers, die, staande op schragen, de menigte toespraken. De arbeiders trappelden op de hardbevroren grond tegen de koude. De venters met warme worst maakten goede zaken. Maurice Thorez bracht de groeten van de Franse arbeiders en de lang niet overbodige opwekking tot internationale solidariteit tegenover de dreigende Hitler-reactie. Het deed me goed weer eens Frans te horen.

Jacques Gans (1907-1972), Nederlandse schrijver en journalist. Ingekort fragment uit Berlijns dagboek 1931-1933; uitgeverij Peter van der Velden; 1980.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden