Duizenden agenten jagen op Dzjochar

Vijf dagen lang tastte iedereen in het duister over wie achter de bloedige aanslag in Boston zat. Donderdagnacht brak plots alles open: schietpartijen, doden, ontruimingen.

Vijf dagen na de aanslag op de marathon in Boston is een van de twee verdachten dood en wordt er massaal jacht gemaakt op de ander. Tijdens een schietpartij in een buitenwijk van de stad werd Tamerlan Tsarnajev vrijdagochtend vroeg gedood door de politie. Zijn jongere broer, Dzjochar Tsarnajev, wist te ontsnappen.

Duizenden politieagenten waren op straat om te zoeken naar de voortvluchtige. Helikopters hingen in de lucht, terwijl zwaarbewapende politiecommando's van arrestatieteams, scherpschutters en pantserwagens gebouwen omsingelden en uitkamden.

De klopjacht verlamde het leven in Boston en omgeving met zijn 1 miljoen inwoners. Het openbaar vervoer werd gestaakt. De bewoners werd geadviseerd binnen te blijven en de deuren gesloten te houden. De politie vroeg reizigers op metro- en busstations naar huis te gaan en winkels om gesloten te blijven. 'We denken dat deze man een terrorist is. Wij denken dat hij een man is die hiernaartoe kwam om mensen te doden', zei politiecommissaris Ed Davis over de voortvluchtige Dzjochar.

De opsporing raakte donderdag in een stroomversnelling, nadat eind van de middag beelden waren vrijgegeven van de verdachten. Toen was nog niet bekend wie ze waren en hoe ze heetten. Er werd gesproken van Verdachte No. 1. en Verdachte No. 2. De eerste droeg een zwarte honkbalpet en de tweede een witte, die hij achterstevoren op zijn hoofd droeg. Vrijdag werd duidelijk dat het ging om de 26-jarige Tamerlan Tsarnajev en zijn 19-jarige broer Dzjochar. Zij zijn Tsjetsjenen die ongeveer tien jaar geleden vanuit Rusland naar de Verenigde Staten kwamen, waar zij woonden in Cambridge, Bostons zustersstad aan de overkant van de rivier.

Van het moment dat overal op televisie en het internet de eerste video's van de verdachten waren getoond, met het verzoek van de FBI aan het publiek om te helpen de mannen te identificeren en lokaliseren, volgden de ontwikkelingen elkaar snel op. Meteen stroomden de tips binnen.

Enige uren later, donderdagavond laat, was op een bewakingscamera te zien hoe Dzjochar Tsarnajev een buurtwinkel in Cambridge overviel, vlak bij de campus van het Massachusetts Institute of Technology. Een toegesnelde agent van de universiteitspolitie werd doodgeschoten. De twee mannen gijzelden vervolgens een man in een Mercedes Benz. Ze hielden hem een half uur vast, voor ze hem ongedeerd lieten gaan bij een benzinestation in Cambridge.

De politie vond de auto, waarna een achtervolging ontstond die eindigde in de voorstad Watertown. Daar wierpen de verdachten explosieven uit de auto en raakten ze in een vuurgevecht met hun achtervolgers. Een politieagent werd ernstig gewond. Ooggetuigen hoorden rond 1 en 2 uur in de nacht van donderdag op vrijdag explosies en schoten. Tamerlan Tsarnajev werd geraakt en overleed in het ziekenhuis.

Het was een toch nog vrij verrassende ontknoping van een week, waarin iedereen lang in het duister tastte over wie de aanslag op de marathon van Boston zou hebben kunnen gepleegd en waarom. De eerste dagen leek er weinig schot in het onderzoek te zitten. Hoe langer de vele vragen onbeantwoord bleven, hoe ongeduriger de media en het publiek werden, gewend als ze zijn geraakt aan real time nieuwsverslaggeving. Er waren voorbarige berichten over de arrestatie van een verdachte en op het internet gingen mensen zelf aan de slag met het analyseren van foto's en filmpjes van ooggetuigen.

Maar afgezien van het toegenomen ongeduld heeft het digitale tijdperk voor opsporingsinstanties het voordeel dat niets meer ongezien blijft. Als er iets gebeurt in drukke straten of bij massale evenementen is er een schat aan beelden afkomstig van mobiele telefoons, tablets en bewakingscamera's. Bij het informatiecentrum van de FBI in Clarksburg, West-Virginia kwamen meteen na de aanslag afgelopen maandag heel veel telefoontjes binnen.

Toch duurde het tot donderdag voor de eerste beelden van de verdachten openbaar werden gemaakt. Ze waren afkomstig van een bewakingscamera op de plek van de aanslag bij de finish van de marathon in Boylston Street. Dat een deel van de beelden pas na vier dagen werd gedeeld met het publiek, komt omdat het 48 uur duurde voor de FBI en de politie van Boston zich te midden van de duizenden andere toeschouwers begonnen te focussen op de twee verdachten. Daarna kostte het tijd om zich ervan te vergewissen dat ze op het goede spoor zaten.

Op een briefing wilde een woordvoerder niet in details treden als het gaat om de vraag waarom juist deze mannen als verdacht werden aangemerkt. Hij zei alleen dat de verdenking was gebaseerd op hun gedrag in een niet vrijgegeven deel van de opname. The New York Times citeerde functionarissen die zeiden dat de twee op het moment van de ontploffingen rustig wegliepen, terwijl alle andere mensen in paniek wegvluchtten. Ook is er beeld waarop te zien is hoe Dzjochar Tsarnajev, de man met de witte pet, een tas neerzet op de plek van de tweede ontploffing in de buurt van een restaurant.

Voorts speelde het sporenonderzoek een rol in het aanwijzen van de verdachten. Er zijn heel veel beelden van toeschouwers, maar volgens een functionaris trokken de twee mannen de aandacht vanwege de tassen die ze droegen. Die kwamen overeen met de resten van een rugzak die mogelijk explosieven heeft bevat.

Uiteindelijk was er weinig twijfel bij de FBI dat ze het bij het rechte eind had. Maar één ding ontbrak nog: de identiteit van de verdachten. Ondanks alle software voor gezichtsherkenning waren de onderzoekers er niet in geslaagd de beelden van de twee mannen te koppelen aan namen die voorkomen in de databestanden van overheidsinstanties die rijbewijzen, paspoorten en visa uitgeven of mensen arresteren. Dat moet de reden zijn geweest, veronderstelden de vele experts die in de media elk uur van de dag commentaar leveren op het onderzoek, om de beelden donderdagmiddag vrij te geven in de hoop dat het publiek de mannen zou herkennen.

Het bleek dat de verdachten bijna onder de neus van de politie zaten. Ze werden binnen een paar uur gelokaliseerd op korte afstand van de plek van de aanslag, aan de andere kant van Charles River, de rivier die Boston en Cambridge scheidt. Studenten zeiden dat ze hun medestudent Dzjochar Tsarnajev na de aanslagen nog hadden gezien op de universiteit van Massachusetts Dartmouth, een uur rijden ten zuiden van Boston.

Het duurde even voor hij en zijn broer waren geïdentificeerd als verdachten, maar nadat hun beelden zich razend snel hadden verspreid via alle communicatiekanalen werden ze snel in het nauw gedreven.

Ed Davispolitiecommissaris

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden