'Duivenpoep? Een klein beetje misschien'

De Hollandse meesters die Indiase maharadja's in de 19e eeuw kochten, werden niet altijd goed verzorgd. In het Nationale Museum in New Dehli zijn nu gerestaureerde doeken te zien....

Daar staan ze dan. Achtentwintig Hollandse meesters uit de zeventiende en achttiende eeuw, nog in het plastic, op de vloer van het Nationale Museum in New Delhi.

Twee jaar geleden werden ze door een Nederlandse diplomaat aangetroffen in een Indiaas museum en hij kreeg naar eigen zeggen bijna een hartverzakking toen hij zag hoe slecht ze er aan toe waren.

'Voor een restaurator viel de schade wel mee hoor', zegt Anne van Grevenstein (55) die al twee jaar met de collectie in de weer is. 'Het vernis was geel, bruin en zwart geworden maar er zaten bijvoorbeeld geen scheuren in. En de duivenpoep? Een heel klein beetje duivenpoep misschien.'

Van Grevenstein, directeur van de Stichting Restauratie Atelier Limburg, werd door de Nederlandse ambassade gevraagd om naar India af te reizen en daarmee kwam de samenwerking met het Baroda Museum en het Prince of Wales Museum in Mumbai op gang die leidde tot het schoonmaken en, uiteindelijk, het tentoonstellen van de meesterwerken.

'Een dergelijk project tart de verbeelding', zegt ze. 'Je hebt hoge verwachtingen als je aan een schilderij begint en de euforie was groot toen het vuil er eenmaal af kwam. Dat ze zó mooi zijn.'

'Bijvoorbeeld dit schilderij'. Ze loopt erheen en haalt het plastic er af. 'Dit was zo vies dat we niet eens konden zien wat er op stond. In de catalogus stond dat het van Cornelis van Haarlem was maar na onderzoek blijkt dat het is gemaakt door Adriaan Thomasz Key. Het familiewapen, hier links boven het portret, kwam pas tijdens het schoonmaken naar boven. We hebben het geïdentificeerd en weten nu dat we, honderden jaren later, in de ogen kijken van de heer Hoefnagel.'

En zo kwam ook het kerkinterieur van Bartolomeus Cornelisz van Bassen, Zicht op Dordrecht van Jeronymus van Diest en Stilleven van Fruit en Bloemen van Jacob Walscapel onder de eeuwenoude koek van vuil vandaan.

Deze Nederlandse meesters zijn zo ver van huis terecht gekomen dankzij de verzameldrift van de Indiase maharadja's die hun geld in de 19e eeuw onder anderen in Europese kunst investeerden. Een deel van de collectie hangt nu in musea - een ander deel ligt nog steeds verborgen in de paleizen van hun nazaten. 'Ze werden in elk geval goed geadviseerd want deze werken zijn van bijzonder goede kwaliteit', zegt Van Grevenstein.

Ondertussen draait Maninder Gill twee schroeven in de lijst van een stilleven. 'Een groot talent', zegt Van Grevenstein over de Indiase jongeman. Maar hij piekert er niet over om een goedbetaalde betrekking in het buitenland te zoeken. 'Ik zou wel gek zijn', zegt hij. 'Hier gebeuren nog spannende dingen want het is onbekend wat de maharadja's precies hebben aangeschaft en we weten ook niet welke stukken ze hebben verkocht in tijden van nood. India is één grote schatkamer en we hebben geen idee wat we er allemaal kunnen vinden. '

Gill hoopt dat hij deze kunstschatten in de toekomst in kaart kan brengen. En dat hij zijn kennis, deels opgedaan in Maastricht in het kader van de Nederlands-Indiase samenwerking, kan overbrengen om de meesters ook voor volgende generaties te bewaren. 'Onwetendheid is de grootste boosdoener en mensen hier hebben geen idee hoe je Europese kunst uit dit tijdperk moet onderhouden', zegt Gill. En, vol afschuw: 'Ik ben bijvoorbeeld bij een maharadja op bezoek geweest en daar lagen de eeuwenoude schilderijen gewoon in een kamertje op elkaar gestapeld.'

Van Grevenstein hoopt ook dat dit project leidt tot een betere documentatie van de Hollandse meesters in India. 'En het zou prachtig zijn als de tentoonstelling de deur opent naar de collecties van de maharadja's.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden