Duiveluitdrijving, seksueel misbruik en mogelijk moord: hoe een evangelische 'zorghoeve' in Meerkerk ontspoorde

In een evangelische zorggemeenschap vergreep de leider zich aan bewoonsters. Dinsdag werd hij voor een vijfde ontuchtgeval veroordeeld. Nabestaanden van de jonge vrouw achten hem ook schuldig aan haar dood.

'Zorghoeve' Jedidja in Meerkerk. Van E. werd in 2016 al voor misbruik van vier vrouwen veroordeeld. Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant

Evangelisch therapeut Aaldert van E. (77) is dinsdag opnieuw veroordeeld voor ontucht met een aan zijn zorg toevertrouwde jonge vrouw in 'zorghoeve' Jedidja in Meerkerk. In 2016 werd hij al veroordeeld voor misbruik van vier vrouwen in dezelfde woongemeenschap met sektarische trekken.

De rechtbank Rotterdam veroordeelt Van E. tot anderhalf jaar celstraf, waarvan een half jaar voorwaardelijk. Hij onderhield volgens het vonnis een seksuele relatie met de kwetsbare jonge vrouw Thirza, die voor hulp bij haar eetstoornis en fobieën had aangeklopt bij Jedidja. Van 2012 tot 2015, toen Van E. werd gearresteerd wegens misbruik van vier andere vrouwen, had hij geregeld seksueel contact met Thirza. Vanuit de gevangenis bleef hij haar lastigvallen, terwijl zij hem had verzocht haar met rust te laten.

Overdosis

Volgens een dinsdag aan de Volkskrant verstrekte verklaring van haar nabestaanden, was Thirza zo overstuur van het laatste telefoontje van Aaldert van E., dat zij een overdosis kalmeringspillen innam. Later overleed zij volgens de familie aan complicaties. Dit was in november 2016, Thirza was toen 29 jaar. 'De naaste familie houdt Aaldert verantwoordelijk voor de vele malen verergerde psychische schade en de uiteindelijke dood van Thirza.'

Aaldert van E. maakte zijn opmars in de evangelische wereld in de jaren tachtig, toen hij in Zwijndrecht de pinksterkerk Nehemia oprichtte, waar ook aan duiveluitdrijving werd gedaan. Volgens predikant Bram Krol waren er toen al klachten van vrouwelijke gemeenteleden over seksuele intimidatie. Die leidden uiteindelijk tot zijn afzetting door de kerk. Vervolgens zette Van E. verschillende christelijke zorggemeenschappen op. In 2006 moest hij zich al eens bij de rechter verweren tegen klachten van seksueel misbruik van cliënten, maar werd hij vrijgesproken. In 2016 volgde wel een veroordeling voor misbruik van vier vrouwen. En dinsdag kwam daar dus een vijfde vrouw bij.

Onderzoek naar overlijden

In het onderzoek naar het seksueel misbruik van Thirza kwam ook nieuwe informatie naar boven over de dood van haar zus Joëlle in 2012. Dit overlijden was als een zelfdoding geregistreerd, maar na een nieuwe aangifte werd in januari Linda den H. - de moeder van Thirza en Joëlle - gearresteerd op verdenking van moord of het toedienen van een dodelijk middel bij Joëlle. Ook haar partner Leo - niet de vader van de zussen - zit vast op verdenking van mogelijke betrokkenheid bij haar dood.

Linda den H. was als zorgverlener werkzaam in zorghoeve Jedidja waar haar dochter was opgenomen. De politie doet nu ook onderzoek naar de overlijdens van twee andere cliënten van Jedidja én naar het overlijden van Thirza. De vraag is of Linda en Leo den H. ook in deze veronderstelde zelfdodingen een rol hebben gehad.

De andere nabestaanden van Thirza willen niet reageren op de beschuldigingen aan het adres van haar moeder, nu het onderzoek nog gaande is.

Een naast familielid, dat niet met naam in de krant wil, vertelt dinsdag na de uitspraak dat Thirza volledig in de ban was van evangelisch therapeut Aaldert van E. Ze werd afgezonderd van de buitenwereld en was voor dit familielid nauwelijks bereikbaar. 'Het had de typische kenmerken van een sekte.'

Zelf zou Thirza hebben gezegd dat de jaren bij Jedidja haar problemen hebben 'vertienvoudigd'. In een brief aan haar vader schreef ze hierover: 'Het zijn dingen die me meer beschadigd hebben dan ik voelen kan en die ik niet over mijn lippen kan krijgen.'

Adoptievader

Uit een eerdere veroordeling blijkt dat Van E. vaker jonge vrouwen met een hulpvraag inpalmde en afzonderde. Het ging dan om vrouwen die in hun jeugd waren misbruikt of mishandeld of die kampten met een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Aaldert, die door hen als een spiritueel leider of zelfs adoptievader werd beschouwd, benadrukte bij hen steeds de 'genezende werking van aanrakingen'. Hij werkte volgens de rechter stap voor stap van aanrakingen die 'vrij onschuldig en troostend' waren naar 'aanrakingen met een ontuchtig karakter'.

Hij probeerde zich deels tegen beschuldigingen van machtsmisbruik in te dekken door cliënten en oud-cliënten ook in te zetten als 'ervaringsdeskundige' hulpverlener. Op die manier probeerde hij de indruk te wekken dat geen sprake was van een behandelrelatie tussen de vrouwen en hem. De rechtbank ging in 2016 niet in deze lezing mee. Weliswaar werd verkrachting destijds niet bewezen geacht, omdat de seksuele handelingen niet hadden plaatsgehad in een 'dreigende sfeer', maar er was volgens de rechter wel sprake van een afhankelijkheidsrelatie. Van E. kreeg twee jaar cel.

Ook bij Thirza was er een behandelrelatie die tot afhankelijkheid leidde, oordeelt de rechtbank. Haar nabestaanden zijn blij dat er nu een veroordeling ligt, maar teleurgesteld over de duur van de celstraf. 'Thirza is drie jaar lang 24 uur per dag in zijn macht geweest', zegt het familielid. 'Dan voelt het onrechtvaardig dat hij na een jaar weer buiten staat.'