Duivels pact voor de vrede

Dat vredesbesprekingen effectief te frustreren zijn met de bouw van nederzettingen wist Ariel Sharon al in de jaren zeventig. Samen met de radicale kolonisten van Gush Emunim ging de Israëlische generaal-politicus zelfs zover om ‘spooknederzettingen’ in de Sinaïwoestijn neer te zetten om het historische overleg tussen Israël en Egypte te...

Van onze correspondent Alex Burghoorn

De lege scheepscontainers zagen er vanuit de lucht, waar de Amerikaanse observatievliegtuigjes een en ander in de gaten hielden, net uit als echte nederzettingen in de zandvlakte die Israël in 1967 op Egypte had veroverd. De Egyptische president Anwar Sadat legde zodoende het overleg op een goed moment ook stil. Uiteindelijk mocht het Sharon en de zijnen niet baten: in 1979 sloten Israël en Egypte vrede en verdwenen alle nederzettingen en een paar duizend kolonisten.

Het Camp David-vredesakkoord tussen Sadat en de Israëlische premier Menachim Begin was tevens de aftrap voor de diplomatieke zoektocht naar een oplossing voor de Palestijnse kwestie. Toen gingen de eerste gedachten uit naar een vorm van autonomie voor Palestijnen; bijna dertig jaar later wordt onderhandeld over de oprichting van een Palestijnse staat.

Om de diplomatie niet in de wielen te rijden, had Begin mondeling beloofd dat Israël de bouw van nederzettingen in de Palestijnse gebieden (Westoever en Gaza) zou stilleggen.

Achteraf zei de Amerikaanse president Jimmy Carter, die de onderhandelingen destijds voorzat, er spijt van te hebben juist op dat punt geen hardere garanties te hebben gevraagd. Sindsdien zijn 270 duizend Joodse kolonisten naar de bezette Westoever verhuisd, en nog eens 180 duizend naar het bezette Oost-Jeruzalem. Die volksverhuizing is illegaal volgens de Geneefse Conventies.

De grootste uitbreidingen van de nederzettingen heeft paradoxaal genoeg plaatsgevonden tijdens ‘de Oslo-jaren’. Na het in 1993 gesloten Oslo-akkoord tussen Israël en de Palestijnse Bevrijdings Organisatie (PLO) is ongeremd verder gebouwd. Dat is een van de redenen dat de Palestijnen het geloof in vredesonderhandelingen met Israël hebben verloren.

Het is momenteel de orthodoxe regeringspartij Shas die aanzet tot de bouw van nieuwe huizen in Beitar Illit en andere plaatsen in de nederzettingenring rond Jeruzalem. De coalitiegenoot van premier Ehud Olmert is uit religieuze motieven mordicus tegen de opdeling van Jeruzalem, een stap die noodzakelijk is voor een vredesakkoord met de Palestijnen. De grote nieuwbouwsteden sluiten het Palestijnse oosten van de stad in en maken binnenkort zo’n deling praktisch onmogelijk.

Het is een bijna duivels pact dat Shas zodoende Olmert aanbiedt: het is toegestaan met de Palestijnen te onderhandelen, maar alleen als het bouwen doorgaat. Stemt Olmert daar niet mee in, dan stapt Shas uit de coalitie, valt de regering en is er geen sprake meer van enig vredesproces.

Het lijkt erop dat Olmert gokt dat zijn akkoord met de Palestijnse president Mahmoud Abbas klaar is voordat de hijskranen, bouwvakkers en timmerlieden de honderden bestelde huizen goed en wel hebben afgebouwd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden