Duitsland wil honderden nazi's alsnog laten boeten

Het openbaar ministerie in Duitsland heeft honderden onderzoeken naar voormalige bewakers van vernietigingskampen en andere ex-nazi's heropend. Dat is gebeurd naar aanleiding van de veroordeling van John Demjanjuk, die de weg zou hebben geopend voor de veroordeling van anderen.

De veroordeling van John Demjanjuk zou de weg hebben geopend voor de veroordeling van anderen. Beeld ap

Dat heeft het persbureau Associated Press achterhaald. Gezien de hoge leeftijd van de verdachten, allen ouder dan 80 jaar, wil het OM de behandeling van het hoger beroep van Demjanjuk niet afwachten.

Nazi-jager Afraim Zuroff van het Simon Wiesenthal Centrum in Jeruzalem liet AP weten dat hij binnen twee maanden een nieuwe campagne begint om de laatst overgebleven nazi-oorlogsmisdadigers op te sporen. De veroordeling van Demjanjuk heeft volgens hem ongekende mogelijkheden geopend om verdachten alsnog te vervolgen.

Bewaker in vernietigingskamp Sobibor
De 91-jarige Demjanjuk werd in mei van dit jaar in Duitsland veroordeeld voor medeplichtigheid aan de dood van 28.060 geïnterneerden van het vernietigingskamp Sobibor in het in de Tweede Wereldoorlog door nazi-Duitsland bezette Polen, waar hij als bewaker diende. Het was voor het eerst dat een verdachte uit het nazi-tijdperk werd veroordeeld zonder dat er direct bewijs was dat hij persoonlijk betrokken was bij een specifieke moord. Het simpele feit dat Demjanjuk bewaker was in een kamp dat uitsluitend was bedoeld om mensen, overwegend joden, te vermoorden was voldoende om hem te veroordelen. Hij kreeg vijf jaar gevangenisstraf opgelegd. Demjanjuk ontkent dat hij bewaker in Sobibor is geweest en is in beroep gegaan.

Het OM is momenteel bezig alle oude dossiers van nazi-verdachten door te spitten, om uit te zoeken of er personen zijn die mogelijk in dezelfde categorie als Demjanjuk thuishoren. Volgens officier van justitie Kurt Schrimm gaat het waarschijnlijk om 'minder dan duizend' mogelijke verdachten die wellicht nog leven.

Doodsekaders
Een deel woont in Duitsland en een deel in het buitenland. Het gaat niet alleen om oud-kampbewakers, maar ook om leden van doodseskaders die 'ongewenste elementen' uit de weg ruimden, de zogenoemde Einsatzgruppen. Schrimm wilde geen namen noemen.

Het is niet duidelijk of ook zaken tegen oud-bewakers van nazi-kampen waar wel duizenden mensen om het leven kwamen maar die niet uitsluitend waren gericht op uitroeiing een kans maken. Maar zelfs als alleen bewakers van de vier nazi-vernietigingskampen, behalve Sobibor zijn dat Belzec, Chelmno en Treblinka, en leden van de Einsatzgruppen vervolgd kunnen worden gaat het volgens Zuroff om een aanzienlijk aantal personen.

Beloning
'We hebben het over naar schatting vierduizend mensen', aldus Zuroff. 'Zelfs als slechts twee procent van hen nog leeft, hebben we het over tachtig mensen. Laten we aannemen dat de helft van hen niet gezond genoeg is om voor de rechter te worden gebracht, dan blijven er veertig over, dus dat is een onvoorstelbaar potentieel.' Het Simon Wiesenthal Centrum gaat beloningen uitloven voor informatie die ertoe leidt dat een verdachte wordt opgespoord.

Overigens wacht het OM de behandeling van het beroep van Demjanjuk wel af voor het eventueel daadwerkelijk overgaat tot het vervolgen van verdachten. Mocht Demjanjuk alsnog worden vrijgesproken, dan zou alle moeite die in de vervolging van anderen is gestoken immers voor niets zijn geweest, zegt hij. 'Maar het is zonneklaar dat ze oud zijn en daarom bereiden we nu alles voor, zodat we zodra er een definitieve uitspraak is direct kunnen overgaan tot vervolging.'

Het kan zes maanden tot een jaar, of zelfs langer, duren voor het beroep van Demjanjuk is afgehandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden