nieuwsspionageaffaire

Duitsland wijst Russische diplomaten uit in verband met moord op Tsjetsjeen in Berlijn

Duitsland heeft woensdag twee Russische diplomaten uitgewezen in verband met de moord op een Tsjetsjeen die in augustus in Berlijn werd doodgeschoten. De Duitse justitie vermoedt dat Rusland achter de moord zit. 

Forensische experts van de Duitse politie zoeken naar sporen in het Kleiner Tiergarten-park in Berlijn, waar de Tsjetsjeen Changosjvili in augustus werd doodgeschoten.Beeld AFP

Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de twee diplomaten zijn uitgewezen omdat Rusland weigert mee te werken aan het onderzoek naar de moord op de Tsjetsjeen. Rusland liet meteen weten dat het Duitsland met gelijke munt zal terugbetalen. Moskou ontkent dat het iets te maken heeft met de moord op Zelimchan Changosjvili, die afgelopen zomer op klaarlichte dag in het Kleiner Tiergarten-park in het centrum van Berlijn werd doodgeschoten. 

De dader, een Rus, schoot hem van dichtbij neer, waarop hij ervandoor ging. De politie kon hem even later aanhouden op aanwijzing van voorbijgangers, die hadden gezien hoe hij zijn Glock-26-revolver en zijn fiets in de rivier de Spree gooide.

De politie ging er al snel van uit dat het een politieke moord betrof. Changosjvili vocht aan de kant van de beruchte Tsjetsjeense rebellencommandant Sjamil Basajev tegen de Russen en week later uit naar Duitsland. De aangehouden Rus had een paspoort op de naam Vadim Sokolov, maar het weekblad Der Spiegel en het onderzoekscollectief Bellingcat concludeerden later dat het een vervalst document was.

Bellingcat ontdekte dat er over Sokolov niets te vinden is in Russische persoonsregisters vóór 2015. In dat jaar kreeg Sokolov (hij was toen al 45 jaar) voor het eerst een paspoort. Merkwaardig is ook dat hij pas vlak voor zijn reis naar Berlijn een Russisch burgerservicenummer kreeg. Volgens Bellingcat was Sokolovs paspoort bovendien uitgegeven door dezelfde afdeling die de paspoorten uitgaf van de twee agenten van de militaire inlichtingendienst GROe die door Groot-Brittannië worden verdacht van de mislukte aanslag op de Russische dubbelspion Sergej Skripal. 

Moskouse bankiersmoord

Belingcat en Der Spiegel zijn er nu achter gekomen dat Sokolov vrijwel zeker in werkelijkheid Vadim Nikolajevitsj Krasikov heet. Krasikov werd gezocht wegens de moord op een bankier in Moskou zes jaar geleden. Daarbij ging de moordenaar op dezelfde manier te werk als bij de liquidatie van Changosjvili. Hij kwam op zijn fiets aangereden, schoot de bankier van dichtbij door het hoofd en vluchtte vervolgens weer op zijn fiets.

Kort na de moord, in januari 2014, diende Rusland via Interpol een internationaal aanhoudingsverzoek voor Krasikov in. De foto daarop komt overeen met de politiefoto die de Duitse justitie van Sokolov heeft verspreid.

Een jaar later trok Moskou het internationale aanhoudingsverzoek weer in. Normaal gebeurt dat als een verdachte is aangehouden of omdat het onderzoek tegen hem officieel wordt gestaakt. Maar dat laatste was volgens Bellingcat niet het geval. Vreemd genoeg bleek Krasikov een jaar na het intrekken van het aanhoudingsverzoek weer rond te reizen, zelfs naar het buitenland. Tot een proces tegen Krasikov is het nooit gekomen.

Gegevens gewist

Volgens Bellingcat begonnen in 2015 allerlei sporen van Krasikov uit databanken van de Russische overheid te verdwijnen, inclusief verwijzingen naar het moordonderzoek tegen hem in de centrale gegevensbank van de politie. Uit gearchiveerde politiegegevens die het onderzoekscollectief wist te achterhalen, blijkt dat hij in die tijd wel degelijk als verdachte stond geregistreerd. Dat duidt erop dat de onlinegegevens over Krasikov opzettelijk zijn gewist.

Op het moment dat Krasikovs sporen verdwenen, doken in de Russische registers de eerste paspoortaanvragen en andere gegevens op die de identiteit van Sokolov gestalte moesten geven. Dat zou erop kunnen duiden dat de Russische geheime diensten Krasikov in dienst hebben genomen om vuile klusjes voor hen op te knappen. 

De afgelopen jaren hebben Russische agenten verscheidene aanslagen gepleegd in het Westen. In 2006 vergiftigden twee Russen de naar Londen uitgeweken voormalige FSB-officier Aleksandr Litvinenko. Hij werd met het radioactieve polonium vergiftigd. In 2018 werd Sergej Skripal, die bij een spionnenruil door Moskou was vrijgelaten, het slachtoffer van een poging hem met het zenuwgas novitsjok te vergiftigen. Op aandringen van Londen zette een hele reeks westerse landen daarop Russische diplomaten het land uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden