Duitsland levert militairen voor coalitie tegen IS

Duitsland gaat met tot 1.200 militairen meedoen aan de strijd tegen de terreurbeweging IS. Dat heeft het kabinet dinsdag besloten. Naast manschappen leveren de Duitsers zes Tornado-verkenningsvliegtuigen, een tankvliegtuig en een fregat. Het zou de grootste Duitse militaire missie na de Tweede Wereldoorlog kunnen worden. Vrijdag stemt het parlement over het plan.

Een Tornado van de Duitse luchtmacht. Beeld epa

Inzet van de Bundeswehr bij oorlogshandelingen ligt ook zeventig jaar na de Tweede Wereldoorlog maatschappelijk en politiek zeer gevoelig. Bovendien is Angela Merkel is in ruim tien jaar kanselierschap zeer bedreven gebleken in het vermijden van Duitse deelname aan internationale oorlogshandelingen.

Maar de aanslagen in Frankrijk en de daarop volgende oproep van François Hollande tot Europese solidariteit noopten de Duitsers tot een snelle politieke draai en dwongen de regering bovendien af te zien van de gestelde voorwaarde aan deelname aan de anti-IS coalitie: een direct VN-mandaat.

Als Angela Merkel uit overwegingen van realpolitik een draai maakt, doet ze dat meestal overtuigend - zoals de wereld ook al kon zien toen ze na de kernramp in Fukushima opeens besloot alle kerncentrales te sluiten. Nu besloot haar regering, behalve deelname aan de coalitie tegen IS, ook tot het sturen van 650 extra soldaten naar de zeer gevaarlijk geachte missie in Mali, ook om de druk op het Franse leger te verlichten.

Islamitische Staat

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over Islamitische Staat.

François Hollande en Angela Merkel. Beeld anp

Tegelijkertijd beklemtoont de regering dat de strijd tegen IS wel degelijk door een aantal VN-resoluties wordt gelegitimeerd: artikel 51 over het recht op collectieve zelfverdediging en een aantal resoluties die bevestigen dat IS een gevaar vormt voor een gebied dat veel groter is dan Irak en Syrië alleen.

Maar het bij de Fransen in deze context ingeburgerde woord 'oorlog' wordt in Duitsland zorgvuldig vermeden. 'Een anti-terreurmissie', noemt de regering het in een verklaring.

Volgens die verklaring zullen de Duitse soldaten geen aanvallende handelingen uitvoeren, alleen verkenningsvluchten uitvoeren en gedetailleerde foto's van het IS-gebied leveren aan de coalitiepartners, andere vliegtuigen tanken en met het fregat het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle beschermen.

Het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle. Beeld anp

De vliegtuigen zullen worden gelegerd in de Turkse plaats Incirlic, niet ver van Istanbul. Twee van de zes zullen volgende week al vertrekken, de rest vermoedelijk pas in januari omdat ze tot die tijd betrokken zijn bij een grote oefening is Spanje.

De Duitse inzet zal in eerste instantie een jaar duren, maar vice-kanselier Sigmar Gabriel zei in een interview met Bild-Zeitung al dat hij niet de illusie koestert dat IS dan verslagen is. Daarmee verwoordde hij de angst van veel Duitsers - politici en burgers: dat hun land zich hiermee na Afghanistan en Irak in het volgende uitzichtloze conflict stort.

Het besluit tot deelname aan de strijd tegen IS confronteert de Duitsers met een vraagstuk dat ze het liefst onder het tapijt moffelen: of hun land hiermee haar terugkeer als klassieke wereldmacht bezegelt.

'Die vraag is moeilijk te beantwoorden', zegt Christian Mölling, veiligheidsexpert en voormalig adviseur van de Duitse regering, nu werkzaam voor het German Marshall Fund. 'Duitsland ziet zichzelf, vooral in het Midden-Oosten, van oudsher het liefst in de bemiddelaarsrol. En die rol wordt een stuk lastiger nu ze deel uitmaken van de coalitie.' Toch vindt Mölling de term wereldmacht wat overdreven. 'Al komt dat misschien omdat ik als Duitser iets tegen die term heb, maar ook omdat de rol die Duitsland in de strijd tegen IS gaat spelen echt gering is en bovendien van ondersteunende aard.'

Mölling denkt dat het nog wel een tijd zal duren voordat de Duitse samenleving het idee dat hun land een belangrijke rol op het wereldtoneel speelt ten volle zal accepteren. 'Naar mijn idee zitten we middenin een leercurve die begon na de economische crisis in 2008 toen het land inzag dat het zijn politieke en economische macht niet meer kon verhullen.'

Oppositiepartij Die Linke heeft alvast aangekondigd vrijdag tegen te zullen stemmen. Ook wil partijvoorzitter Dietmar Barsch laten onderzoeken of de deelname niet in strijd is met de grondwet - een in Duitsland tamelijk gebruikelijke procedure.

Ook bij de Groenen leeft veel kritiek op het besluit, vooral omdat ze vrezen dat dit de kans op aanslagen in Duitsland vergroot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden