Duitsland kan euro niet alleen redden

DUITSLAND EN EUROPA Duitsland betaalt voor de onwil van andere eurolanden om te bezuinigen. Dit kan bij de Duitsers een anti-Europese stemming oproepen.

UWE ARNHOLD

'Alleen Duitsland kan Europa redden.' Deze visie van Heleen Mees stond onlangs in de Volkskrant (O&D, 27 april). Als Duitser moet je die krantenkop meerdere malen lezen om tot je door te laten dringen wat daar staat. Als je tijdens het geschiedenisonderwijs hebt opgelet, weet je dat de Eerste Wereldoorlog onder meer begonnen is, omdat onder keizer Wilhelm II de lijn gold: Am Deutschen Wesen soll die Welt genesen. Deze visie volgend, zongen in 1933 bruine bendes in Duitse straten: Heute gehört uns Deutschland und morgen die ganze Welt.

De gevolgen zijn bekend. Dat enkele dagen voor 4 mei zo'n leuze in een serieuze Nederlandse krant staat, kan dan ook op zijn minst opmerkelijk heten.

Zeker, het gaat Heleen Mees om een oplossing van de economische crisis van de eurozone en niet om germanofiele propaganda voor de Duitse overheersing van dit continent. Toch kan de economie natuurlijk niet los worden gezien van de politiek en is de verbinding tussen heden en verleden snel gelegd. Waarom anders hebben Griekse kranten Angela Merkel met een Hitlersnor afgebeeld? Eén ding mogen Duitslands partners in Europa echter niet vergeten: Duitsland en de Duitsers hebben hun les geleerd. Naast Joden, Polen en Russen waren het waarschijnlijk de Duitsers zelf die het zwaarst onder Hitler hebben geleden. Alle grote Duitse steden waren in 1945 platgebombardeerd. Zo'n 10 milljoen mensen verloren huis en have en moesten vluchten. In bijna ieder Duits gezin ontbrak minimaal één gezinslid. In Berlijn en andere plaatsen was vermoedelijk iedere vrouw minimaal één keer het slachtoffer van verkrachting. Van de overleden vrouw van Helmut Kohl is bekend dat zij als 12-jarig meisje werd verkracht. Dit alles was de straf voor de misdaden die door en in naam van Duitsland gepleegd zijn. Dat beseffen Duitsers heel goed.

Maar straf is leedtoevoeging met het doel van gedragsverandering. En deze gedragsverandering heeft plaatsgevonden. Onder Gerhard Schröder heeft de Bundeswehr niet meegedaan in Irak. Merkel deed niet mee in Libië. Als het aan de bevolking lag, was het Duitse leger al lang weg uit Afghanistan. Met oorlog, militair vertoon, nationalisme en chauvinisme kan men in Duitsland niet op bijval rekenen. Figuren als Le Pen, De Winter en Wilders zijn er niet. Integendeel, het is waarschijnlijk het meest pro-Europese land. Deze houding brengt voor Duitsland veel kosten met zich mee. Sinds de oprichting van de EU heeft het de rol van betaalmeester op zich genomen, zelfs nog nadat onder Schröder de grootste bezuinigingen en structuurhervormingen ooit werden doorgevoerd. Wat toen onder de naam 'Hartz IV' wet werd, voelen vele mensen nog iedere dag.

Heleen Mees schrijft: 'Nu heeft Berlijn de kans zijn economisch leiderschap aan te wenden om de zuidelijke landen de ergste pijn van de eurocrisis te besparen'. Hoe moet men zich dat voorstellen? Als nationale politici niet bereid zijn tot begrotingsdiscipline en bezuinigingen, worden hun landen en burgers een prooi van oplopende renteniveaus. Duitsland alleen kan de andere landen daarvoor niet behoeden. Sterker nog: mocht Duitsland het enige land zijn dat voor zuinigheid en hervormingen tekent, dan dreigt de populistische strijd van Wilders en anderen tegen Brussel een anti-Duits toon te krijgen. Op foto's met Hitlersnorren zitten Duitsers niet te wachten.

Berlijn kan het zich niet veroorloven om te betalen zonder daaraan harde eisen te verbinden. Dat zou betekenen dat werknemers in Keulen en Beieren belasting betalen zodat Hollande zijn verkiezingsbeloften kan nakomen. Ook de euro-obligatie zou door de Duitse belastingbetaler moeten worden gefaciliteerd. Zo ondermijn je de Duitse Europagezindheid. Hoe je het ook wendt of keert: het grootste gevaar voor Europa is niet dat Spanje niet op de benen komt of dat Hollande de Franse presidentsverkiezingen wint, het grootste gevaar is dat de Duitse belastingbetaler zich afkeert van de Europese solidariteit. Als het anti-Europese sentiment in Duitsland even sterk zou worden als in Frankrijk of Nederland, dan is het einde van het Europese project in zicht. Wie dat wil voorkomen, moet zelf zijn verantwoordelijkheid nemen en bereid zijn tot impopulaire maatregelen.

Europa is het project van alle Europeanen. Het is een uniek project van vrede en welvaart. De rol van de redder van Europa kan Duitsland niet alleen op zich nemen. Ook de andere Europese landen zullen eraan moeten bijdragen.

UWE ARNHOLD

is een uit Duitsland afkomstige jurist. Sinds 1997 woont hij in Nederland.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden