Nieuws

Duitsland gaat uitbuiting in productieketens te lijf met nieuwe ambitieuze wet voor toeleveranciers

Duitsland komt met een ambitieuze wet om kinderarbeid, uitbuiting, dwangarbeid en milieuvervuiling in mondiale productieketens uit te bannen. Het is volgens de verantwoordelijke minister van Arbeid, Hubertus Heil, ‘een historische doorbraak’ die mensenrechtenschendingen wereldwijd zal tegengaan.

Omar, een Jordaanse tiener van 14, repareert een petroleumkachel op een werkplaats in Amman, op 10 januari 2021.  Beeld AFP
Omar, een Jordaanse tiener van 14, repareert een petroleumkachel op een werkplaats in Amman, op 10 januari 2021.Beeld AFP

De wet op de nationale toeleveringsketen maakt het mogelijk bedrijven boetes op te leggen die zaken doen met toeleveranciers die het niet zo nauw nemen met mensenrechten of milieuregels. De nieuwe wet moet arbeiders onder aan de productieketens in verre landen beschermen tegen deze misstanden. Heil wijst op de ‘vijftig miljoen kinderen in de wereld die te maken hebben met dwangarbeid, of het nou gaat om de textielfabrieken in Bangladesh of goudmijnen in Burkina Faso’.

De regering gaat de regels stapsgewijs invoeren, mogelijk vanaf 2023. Eerst komen bedrijven aan de beurt met meer dan 3.000 werknemers, het jaar daarna bedrijven met meer dan 2.000 werknemers. Het is nog onduidelijk hoe hoog boetes gaan uitvallen, maar de minister speculeerde over 10 procent van de omzet. Dat betekent dat die bedragen in sommige gevallen in de miljoenen kunnen lopen.

Volgens Heil is de geplande wetgeving de meest ambitieuze ter wereld. Hij hoopt dat Duitsland daarmee ‘de norm stelt’ voor de rest van Europa.

Nationaal of Europees

Sophie Kwizera van de Nederlandse mensenrechtenorganisatie Actionaid noemt het in een reactie ‘heel goed’ dat Duitsland het voortouw neemt en niet wacht op Europa. Ook Frankrijk heeft al een dergelijke wet. ‘Minister Kaag heeft gezegd dat er wetgeving op Europees niveau moet komen. Daar is niets mis mee, maar nationale wetgeving is dringend nodig om mensenrechten te beschermen. Wij hopen dat het nieuwe kabinet dit voortvarend oppakt.’

Het wetsvoorstel dat er nu ligt, is een compromis tussen minister Heil van de SPD en CDU-minister Altmaier van Economische Zaken. De sociaal-democratische SPD wilde een veel verdergaande wet, waarin bedrijven aansprakelijk gesteld kunnen worden tot in de verste schakel van de productieketen. Dat ging de christen-democratische CDU, die de hete adem van het bedrijfsleven in de nek voelt, te ver.

Irene Wanzila van 10 jaar oud breekt stenen met een hamer in Nairobi, Kenia, op 29 september 2020. Volgens de VN heeft de coronapandemie aanzienlijke gevolgen voor de strijd tegen kinderarbeid.  Beeld AP
Irene Wanzila van 10 jaar oud breekt stenen met een hamer in Nairobi, Kenia, op 29 september 2020. Volgens de VN heeft de coronapandemie aanzienlijke gevolgen voor de strijd tegen kinderarbeid.Beeld AP

Na anderhalf jaar zijn de partijen overeengekomen dat het een zorgvuldigheidsplicht betreft: bedrijven moeten in de gaten gaan houden hoe toeleveranciers met personeel en milieuregels omgaan en ingrijpen als hun zakenpartners niet aan de normen voldoen. Duitse bedrijven kunnen dus niet civielrechtelijk worden vervolgd in Duitsland of het buitenland voor de misstanden bij dochterbedrijven of bedrijven waarmee wordt samengewerkt.

Lobby

Het Duitse bedrijfsleven heeft hard gelobbyd om de wet af te zwakken, omdat het vreesde dat de Duitse concurrentiepositie zou lijden onder de strengere regels. Zo heeft automaker Volkswagen wereldwijd tienduizenden toeleveranciers. Kleine ondernemers vallen naar verwachting straks niet onder de nieuwe wetgeving. Om die reden pleitte een zestigtal grote, gerenommeerde bedrijven die al wel aan de normen voldoen, waaronder Tchibo, Rewe, Nestlé en Ritter Sport, er daarom juist voor om de wet op de toeleveringsketen veel breder toe te passen.

In 2016 werd al een richtlijn voor bedrijven ingevoerd in het zogenoemde Nationaal Actieplan voor Bedrijven en Mensenrechten, maar die was op vrijwillige basis. Heil hoopt dat de wetgeving voor de verkiezingen van september door het parlement geloodst kan worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden