Duitsland: de republiek-Merkel

Angela Merkel blijft ook de komende vier jaar bondskanselier van Duitsland. Onduidelijk na de bondsdagverkiezingen van zondag is nog hoe ze haar nieuwe regering vorm gaat geven. De FDP, de huidige en opnieuw gewenste coalitiegenoot van Merkels unie van CDU en CSU, haalde zondag de kiesdrempel niet.

BERLIJN - Het ligt voor de hand dat Merkel - die gisteren haar beste verkiezingsresultaat ooit behaalde - nu toenadering zal zoeken tot de SPD om samen met die partij een 'grote coalitie' te vormen.


Rond middernacht waren nog niet alle resultaten binnen. De unie van CDU en CSU kan met 42 procent van de stemmen zelfs een krappe, maar absolute meerderheid behalen in de Bondsdag. Aangezien stemmen uitgebracht op partijen die de kiesdrempel niet halen - gisteren ruim 14 procent - niet meetellen, kan 42 procent net voldoende zijn voor die meerderheid. Daarmee zou Merkel in de voetsporen treden van Konrad Adenauer, tussen 1949 en 1963 de eerste naoorlogse bondskanselier van West-Duitsland. Adenauer behaalde bij de verkiezingen van 1957 een absolute meerderheid.


Merkel is, na Adenauer en Helmut Kohl, de derde bondskanselier die een derde termijn weet af te dwingen. Het invloedrijke weekblad Der Spiegel typeerde Duitsland gisteren op zijn website al als: 'de republiek-Merkel'.


Merkel ging gisteravond niet in op de vraag of zij de komende vier jaar eventueel zonder een andere partij zou willen regeren. 'Dat is speculeren, de resultaten zijn nog niet allemaal binnen', zei ze op de Duitse televisie.


Ook wilde ze niets zeggen over een coalitie met de SPD. Zo'n samenwerking ligt - ondanks verschillen van inzicht over belastingheffing en minimumloon - voor de hand. Beide partijen behoren tot het politieke middenveld. Een Grosse Koalition is de wens van veel Duitsers. Niet onbelangrijk: inzake Europese problematiek kunnen Merkel en SPD goed door één deur.


Theoretisch kan Merkel haar heil bij de aangeslagen Groenen zoeken, maar de programmapunten van beide partijen liggen ver uiteen. Bovendien heeft ze dan veel uit te leggen aan de conservatievere zusterpartij CSU, die vanuit Beieren meer dan 8 procent bijdroeg aan het CDU/CSU-resultaat. Duidelijk is dat Merkel tijdens onderhandelingen alle kaarten vastheeft. In het Konrad Adenauer Haus in Berlijn vloeide de champagne gisteravond rijkelijk. Merkel bedankte haar echtgenoot, Joachim Sauer, die stilletjes in een hoekje stond. Glimlachend zei ze: 'Ik weet wat hij allemaal met mij moet doorstaan.'


Een kilometer verderop, in het Willy Brandt Haus, was de stemming minder uitbundig. De SPD deed het weliswaar beter dan in het annus horribilis 2009, maar met een kleine 26 procent was er toch reden tot teleurstelling. Voorman Peer Steinbrück concludeerde: 'De bal ligt nu bij Frau Merkel.' Zelf ambieert hij geen ministerschap onder haar.


Het resultaat van de Groenen was eveneens teleurstellend (8,2 procent). Die Linke behaalde 8,7 procent. De partij van voorman Gregor Gysi wordt daarmee de derde in de Bondsdag. De Piraten en de andere kleine partijen, zoals de extreem-rechtse NPD, bleven ver onder de kiesdrempel.


Omdat ook coalitiegenoot FDP niet de kiesdrempel haalde, kreeg Merkels overwinning een zwart randje. De liberale partij keert niet terug in het parlement. De val van de FDP - sinds 1949 ononderbroken in het parlement vertegenwoordigd en ooit de partij van politici als Walter Scheel, Theodor Heuss en Hans-Dietrich Genscher - is een grote schok voor de Duitse liberalen.


Lang bleef het spannend gisteravond voor de nieuwe partij Alternative für Deutschland. Die stond lang tegen de kiesdrempel aan (4,9 procent). Mochten Bernd Luckes eurocritici in het eindresultaat onverwachts nog over de drempel wippen, dan veranderen de verhoudingen en is Merkel ook met 42 procent mogelijk haar absolute meerderheid kwijt. Een ding is zeker: bondskanselier blijft ze sowieso.


Pagina 6-7: Het bitterste uur van de FDP

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden