Duitsers sturen na 100 jaar schedels terug naar Afrika

BERLIJN - Met stille trom zijn deze week door Duitse wetenschappelijke instellingen enige tientallen schedels van Afrikanen teruggestuurd naar het continent van herkomst. De menselijke resten waren al meer dan honderd jaar in Duitsland. Ze staan symbool voor een gruwelijke en vooral vergeten Duitse koloniale episode. Vooral tienduizenden Herero in wat nu Namibië heet waren tussen 1904 en 1908 het slachtoffer.


De universiteit van Freiburg en het Berlijnse academische Charité-ziekenhuis stuurden deze week in totaal 35 stoffelijke resten terug naar Namibië, het voormalige Duits-Zuidwest-Afrika. De teruggave gebeurde in relatieve stilte. Duitse ministers waren niet bij de symbolische overhandiging van de beenderen in de Anatomie-Hörsaal in het Berlijnse Charité aanwezig.


'Men is bang voor financiële claims', zegt Nicolai Röschert van AfricAvenir, de organisatie die zich hardmaakt voor compensatie, onder de leus: 'Volkerenmoord verjaart niet'. De Centrale Raad voor Afrikaanse Gemeenschappen is boos omdat er geen afgevaardigden van de Herero waren uitgenodigd bij de ceremonie. 'Het is een schandaal', zegt de in Berlijn wonende Herero Israel Kaunatjike in de Berliner Zeitung.


Duitsland ontpopte zich - in tegenstelling tot Engeland, Nederland, Spanje en Frankrijk - pas laat tot een koloniale grootmacht. Na de Conferentie in Berlijn (1884), daar waar Afrika 'verdeeld' werd, kreeg het onder meer Duits-Zuidwest-Afrika toebedeeld. In de eerste jaren was Ernst Heinrich Göring, de vader van nazimisdadiger Hermann, er 'Kaiserlicher Kommissar'.


Toen de autochtone bevolking tegen de Duitsers in opstand kwam, werd de revolte door de Pruisische generaal Lothar von Trotha met harde hand neergeslagen. In een beruchte brief, waarin hij zichzelf de 'grote generaal van de Duitse keizer' noemde, vaardigde Von Trotha een officieel Vernichtungsbefehl tegen de Herero uit: 'Elke Herero die binnen de Duitse grenzen wordt aangetroffen, met of zonder geweer, met of zonder vee, zal worden neergeschoten.'


De generaal hield woord. Tienduizenden Afrikanen vonden de dood, bij wat wel de eerste genocide van de 20ste eeuw wordt genoemd, de 'holocaust van de keizer'. Vrouwen en kinderen werden de woestijn ingedreven. De Duitsers bouwden in Afrika hun eerste 'concentratiekampen', overigens naar voorbeeld van de Britten die dit soort kampementen al hadden opgetrokken tijdens de Boerenoorlogen.


Naar goed koloniaal gebruik namen Duitse wetenschappers beenderen van lokale bevolking mee naar Duitsland. Met als doel 'wetenschappelijk onderzoek', dat vooral in de jaren twintig en dertig vaak racistisch van aard was.


Het moderne Duitsland, dat zo ruimhartig omgaat met de schuld voor de latere reusachtige misdaden, bood pas in 2004 officieel excuses aan voor de wandaden die het op Afrikaanse bodem pleegde. In München was tot 2007 nog een Von Trothastraat te vinden. Pas in dat jaar kreeg de straat een andere naam: de Hererostraat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.