Duitsers en Fransen ruziën ondanks vriendschap verder

Maar liefst vier ambtelijke werkgroepen worden aan het werk gezet om de motor van de Europese integratie van nieuwe brandstof te voorzien....

Aan werkelijke onderhandelingen kwamen president Chirac en kanselier Schröder dinsdagavond in Duitsland niet toe. Hun belangrijkste meningsverschillen bleven bestaan. 'Vriendschap betekent niet per se dat je over alles hetzelfde denkt', zei Schröder.

Schröder en Chirac voerden vorig jaar de frequentie van hun bilaterale ontmoetingen op van twee tot vier per jaar. Dat was nodig, vonden ze, na het debâcle van de Europese top van Nice, toen beide landen als kemphanen tegenover elkaar stonden.

De relatie is er niet beter op geworden na de koninklijke ontvangst die kanselierskandidaat Stoiber vorige maand op het Elysée in Parijs ten deel viel. Het schoot Schröder in het verkeerde keelgat dat Chirac zijn belangrijkste concurrent met zoveel égards ontving. Er zijn meer Europese regeringsleiders die weinig ophebben met de Franse president, die zij beschouwen als een provinciaal die uitsluitend oog heeft voor het Franse belang op de korte termijn. Maar de irritatie loopt bij Schröder wel erg hoog op.

Chirac van zijn kant lijkt maar niet te kunnen wennen aan een verandering van de traditionele rolverdeling: Duitsland weigert nog langer als financier op te treden van de Franse plannen voor de Europese integratie.

Zoals Schröder Chirac een verkiezingsnederlaag toewenste, zo hoopt Chirac op een winst van Stoiber. De kans daarop is redelijk groot, blijkens de opiniepeilingen. Maar zelfs bij winst van de christen-democratische kanselierskandidaat is het de vraag of de Frans-Duitse samenwerking daarmee iets opschiet. De ruzie tussen beide landen gaat immers dieper dan een botsing van persoonlijkheden.

Belangrijkste obstakel in de relatie is de door Duitsland vurig gewenste hervorming van het Europese landbouwbeleid. Daartoe liggen voorstellen op tafel die door Duitsland worden gesteund, maar waarvan de Fransen niets moeten hebben. Mocht Chirac hopen dat hij bij Stoiber meer gehoor vindt voor de Franse bezwaren, zal hij van een koude kermis thuiskomen. Zo mogelijk uit Stoiber zich nog radicaler dan Schröder.

De Europese Unie heeft in haar bestaan vaak sterke leiders gekend; de geschiedenis wijst ook uit dat Europa deze nodig heeft, wil de integratie niet stokken. Die leiders werden in de regel geleverd door Frankrijk en Duitsland: in de beginjaren waren dat De Gaulle en Adenauer, twee van de architecten van de Europese samenwerking, in de jaren zeventig stonden Schmidt en Giscard aan het roer, in de jaren tachtig, tot halverwege het vorige decennium, waren het Mitterrand en Kohl.

Bij het ontbreken van dat leiderschap, zo blijkt nu, wordt het moeilijk om een lijn vast te houden. De Unie heeft zich de afgelopen paar jaar ontwikkeld tot een verbond van wisselende en losse coalities: Blair en Aznar, samen met Berlusconi, over economische groei, Blair en Chirac over defensie, en zo verder. Deze initiatieven zijn bedoeld om de EU als geheel mee te trekken, maar de praktijk leert dat ze vooral veel vrijblijvende retoriek opleveren.

Diplomaten zeggen dan ook dat zelfs geen honderd ambtelijke werkgroepen de EU uit het slop kan trekken. 'Daarvoor is politiek leiderschap nodig. En dan moet je niet bij Chirac en Schröder zijn', zegt er een.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.