Duitse veiligheidsdiensten hebben heel wat uit te leggen

Voor politie en justitie in Duitsland zijn de vondst en de dood van Anis Amri hoogstens ten dele goed nieuws. Want hoe kon een man die hoog op de lijst van Duitse terreurverdachten stond en voor wie een Europees opsporingsbevel was uitgevaardigd, gewoon de trein naar Frankrijk nemen - zoals Amri vermoedelijk heeft gedaan.

Duitse politieagent op de Berlijnse kerstmarkt.Beeld epa

Dat is niet de enige vraag die deze zaak oproept over het handelen van de Duitse veiligheidsdiensten, maar de laatste op een lange lijst.

De eerste vraag is hoe de veiligheidsdiensten Amri überhaupt uit het oog konden verliezen. Ze wisten dat Amri had geprobeerd wapens te kopen en zich aanbood als zelfmoordterrorist. En hoe het kon dat hij nog op 15 december rondhing rond een moskee in het stadsdeel Moabit die bij veiligheidsdiensten als 'IS-moskee' bekendstaat? Waarom was die moskee überhaupt nog open? En waarom werden de grenscontroles pas op donderdag, drie dagen na de aanslag, aangescherpt?

Een van de problemen die ten grondslag ligt aan de mazen in het Duitse veiligheidsnet is een landelijk tekort aan agenten. Hierover klaagt de politie al sinds Merkel haar Willkommenskultur afkondigde.

In Berlijn, zo meldde de regionale publieke omroep RBB, moet de politie 150 mensen in de gaten houden die mogelijk een aanslag willen plegen. Die verantwoordelijkheid ligt bij acht groepen speciale commando's. Om een potentiële aanslagpleger 24 uur per dag te observeren, zijn drie van deze groepen nodig. Dat wil zeggen dat de Berlijnse politie maximaal in staat is twee van de 150 potentiële terroristen permanent in de gaten te houden.

In november speelden politie en justitie zichzelf ook al negatief in de kijker met een ongekend stuntelig optreden bij de vervolging van de 22-jarige Syrische terrorismeverdachte Jaber Al-Bakr. De verdachte wist destijds uit een door speciale commando's bewaakte woning in Chemnitz te ontsnappen en zich, nadat andere Syriërs hem hadden aangegeven bij de politie, ophing in zijn cel.

Duitse agenten verlaten woning van Jaber al-Bakr.Beeld epa

Ingewikkeld federaal model

Een andere oorzaak dat het vaak misgaat lijkt het ingewikkelde federale Duitse model te zijn, waardoor in elke opsporingszaak zowel regionale politie en justitie als hun landelijke equivalenten betrokken zijn. Dat maakt de communicatie niet eenvoudiger.

Ook de bovengemiddeld grote waarde die Duitsers hechten aan privacy bemoeilijkt de politie soms het werk. Zo is videotoezicht in Duitsland nog steeds bijzonder omstreden, al hebben veel politici die eerst faliekant tegen waren hun mening bijgesteld na de incidenten in Keulen. Deze zaak biedt nieuwe voeding voor het in Duitsland zo ingewikkelde debat over het spanningsveld tussen veiligheid en privacy.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden