Duitse minister onder druk

Vier maanden voor de Duitse verkiezingen staat een van de belangrijkste ministers uit het kabinet van bondskanselier Angela Merkel zwaar onder druk. Thomas de Maizière heeft als minister van Defensie informatie achtergehouden over een kostbaar Amerikaans-Duits drone-project, dat wegens falen vorige week werd stopgezet.

VAN ONZE CORRESPONDENT ROLF BOS

BERLIJN - Kosten voor de Duitse belastingbetaler: minstens een half miljard euro. Begin juni moet de minister rekenschap afleggen in het parlement.

De Maizière trok vorige week de stekker uit het zogenoemde 'Euro Hawk-project'. Het onbemande verkenningstoestel met die naam bleek bij nader inzien niet geëigend voor het drukke Europese luchtruim. Het ontwikkelen van een extra veiligheidssysteem zou jaren vergen en te kostbaar worden.

Alle partijen in de Bondsdag, ook de CDU van De Maizière, zijn ontzet over het besluit van de minister, wiens ministerie al geruime tijd op de hoogte moet zijn geweest van het falen van de Euro Hawk. Volgens oppositiepartij SPD was in 2011 op het ministerie van Defensie al duidelijk dat er rond de Euro Hawk 'onoverkomelijke problemen' waren ontstaan.

Op 8 mei, een paar dagen voordat De Maizière definitief de stekker uit het project trok, informeerde hij zijn medeministers tijdens een kabinetszitting nog over de voortgang ervan, zonder dat hij de problemen aanstipte. 'Hij heeft zijn collega's daarmee voor de gek gehouden', oordeelde de fractieleider van de Groenen, Jürgen Trittin. 'Als ik mevrouw Merkel was, dan wist ik wel wat ik hem zou vertellen.''De bondskanselier heeft het volste vertrouwen in De Maizière', beklemtoonde een regeringswoordvoerder woensdag in Berlijn.

Volgens de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung (FAS) was de leiding van de Bundeswehr al in 2004 op de hoogte van het ontbreken van het veiligheidssysteem dat noodzakelijk is om de Euro Hawk toe te laten in het drukke Europese luchtruim, een zogenoemd Sense and Avoid-waarschuwingssysteem. In 2004 stond er nog een SPD'er, Peter Struck, aan het roer bij het ministerie van Defensie. Struck overleed vorig jaar.

De Euro Hawk is een drone van Amerikaanse makelij. De afspraken tussen de Amerikanen en Duitsers stammen al uit het jaar 2000, tot aankoop werd in 2003 besloten. Duitsland zou vijf toestellen afnemen. Het verkenningstoestel, boordevol camera's en afluisterapparatuur, wordt vanaf de grond bestuurd. Het kan tot veertig uur in de lucht blijven en vliegt meestal op zo'n twintig kilometer hoogte. De lomp ogende toestellen worden wel vliegende walvissen genoemd.

In juli 2011 vloog de eerste Euro Hawk van de VS naar Duitsland. De Duitse legerleiding stond te juichen toen het testtoestel na ruim tienduizend kilometer non-stop vliegen op luchtmachtbasis Manching in Beieren landde. Schitterend, straks kunnen we zonder tussenlandingen heen en weer naar Afghanistan vliegen voor verkenningen aldaar, luidde de conclusie.

Wat niet bekend werd gemaakt was dat de 'piloten' op de grond tijdens de lange vlucht vanaf Edwards Air Force Base in Californië tweemaal de verbinding met het toestel kwijt waren. Tot wel tien minuten stond hun beeldscherm op zwart. Op de momenten dat er weer beeld was bleek het toestel - vijftien ton zwaar, 40 meter breed - van zijn koers afgeweken en had het ook nog eens hoogte verloren. Waarmee het een gevaar kon gaan opleveren voor de burgerluchtvaart die op tien kilometer hoogte vliegt. Het toestel was daarmee een 'Koloss im Blindflug', oordeelde de FAS zondag.

De Amerikaanse luchtvaartautoriteiten waren, zo blijkt nu, destijds al op de hoogte van de problemen. Zij hadden geëist dat het testtoestel met een omweg naar Europa vloog, hoog boven Canada en New Foundland. Twee maanden eerder had het Pentagon al een hard oordeel geveld over de Global Hawk, het toestel dat als basis diende voor de Euro Hawk: 'Niet voor inzet geschikt.'

Saillant detail: De NAVO heeft juist vijf van deze toestellen, die weer verder ontwikkeld zijn, besteld. Deze Global Hawks, die vanaf een basis in Italië deel moeten gaan uitmaken van het Alliance Ground Surveillance-systeem van het bondgenootschap, worden tussen 2015 en 2017 opgeleverd. Kosten 1,2 miljard euro, waarvan Duitsland ruim een derde (483 miljoen euro) voor zijn rekening neemt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden