Duitse media boos over 'seksistisch' gedicht dat moet verdwijnen van de muur van een hogeschool

Kijken naar bloemen en vrouwen, getsie

Waarover hebben de media in Duitsland het? Verrassend: over poëzie. Al gaat het dan om de verwijdering van een muurgedicht, leest onze correspondent Sterre Lindhout.

De website van de Duitse krant Bild.

Doorgaans bevatten de nieuwskaternen van Duitse kranten weinig tot geen poëzie, maar deze week liepen ze ervan over. Niet uit bewondering voor schoonheid der kunsten, helaas, maar uit verontwaardiging over een gedicht dat moet verdwijnen van de muur van een hogeschool.

Avenidas heet het gedicht, Lanen. Het is in 1951 geschreven door de dichter Eugen Gomringer, in het Spaans dus. In vertaling gaat het zo: 'Lanen / lanen en bloemen / bloemen / bloemen en vrouwen / lanen / lanen en vrouwen / lanen en bloemen en vrouwen en een bewonderaar.'

Gomringer (93) een Boliviaans-Zwitserse schrijver en dichter, geldt als voorman van de 'concrete poëzie'. Hij schonk het gedicht in 2011 aan de opleiding tot sociaalwerker in Hellersdorf, een conglomeraat van hoge DDR-flatgebouwen in het verre oosten van de Duitse hoofdstad. Daar prijkte dat mediterrane straatbeeld van letters een paar jaar op een Duitse blinde muur.

Tot de studentenraad in 2016 eiste dat het gedicht zou worden verwijderd. In hun ogen was Gomerings werk seksistisch, zoals ze uitlegden in een brief aan de schoolleiding. 'Een man die langs de straat kijkt en bloemen en vrouwen bewondert. Dit gedicht reproduceert niet alleen een klassieke patriarchale kunsttraditie, het herinnert bovendien op onaangename wijze aan seksuele intimidatie waaraan vrouwen dagelijks blootgesteld zijn.'

Het schoolbestuur reageerde in eerste instantie aarzelend. De directeur vond het, zoals hij de afgelopen dagen in verscheidene media benadrukte, zelf niet nodig het gedicht te verwijderen.

De school vreesde - terecht naar later bleek - een mediaschandaal en koos in eerste instantie voor een soort compromis. De leerlingen en docenten mochten democratisch stemmen over de toekomstige muurpoëzie. Ze hadden de keuze uit wel 21 gedichten, waaronder dat van Gomering.

Aangewakkerd door de MeToo-discussie was weerstand tegen het gedicht in de tussentijd alleen maar gegroeid. Dus behaalde Avenidas geen democratische meerderheid en gaat binnenkort de verfkwast erover.

'Meerduidigheid is voor sommige toeschouwers blijkbaar geen draaglijke toestand', concludeerde Die Zeit. Maar daaraan had de school geen gehoor moeten geven, volgens de krant. 'Op deze manier is de consequentie van dit conflict dat alleen ideologisch probleemloze en aan de alledaagse spreektaal getoetste werken de goedkeuring van het publiek kunnen wegdragen.'

Ook Die Welt verwijt de schoolleiding lafheid, in wat directere bewoordingen. Ze had met de studenten in discussie moeten gaan, schrijft een commentator. 'De leiding capituleert liever dan dat ze verder geconfronteerd wordt met onaangename crisispubliciteit en de woede van de versimpelaars.' De krant noemt de studenten 'activisten die met hun militante optreden elk instituut en het liefst ook ieder individu wil voorschrijven hoe ze moeten eten, tegen wie ze moeten protesteren en met wie ze niet mogen praten'.

De website van de Duitse krant Der Spiegel.

Bild refereert aan de dictatuur in de DDR waar de partij, de SED, lijsten met verdachte en verboden kunstenaars liet verspreiden. Volgens hen doen de 'linkse' studenten uit de studentenraad nu hetzelfde. 'Uitgerekend een school voor sociaal werk spreekt zich uit voor censuur, kleingeestigheid en een 'deugdictaat', aldus Bild.

Daarom stralen Gomerings woorden Berlijners sinds woensdag toe vanaf de lichtkrant op het dak van het kantoor van Axel Springer, uitgever van Bild en Die Welt - de plek waar anders herinnerd wordt aan het lot van de in Turkije gevangen dichter Deniz Yücel.

Woensdag meldde de oude dichter zelf zich ook nog aan het media-front. Tegen persbureau DPA noemde hij het overschilderen van zijn werk 'een interventie in de vrijheid van kunst en poëzie'. De studenten verwijt hij 'verkeerd begrepen politieke correctheid'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.