Duitse komiek niet vervolgd voor belediging Erdogan

Het Duitse OM heeft besloten komiek Jan Böhmermann niet te vervolgen vanwege het beledigen van het Turkse president Recep Tayyip Erdogan. De beledigingen aan het adres van Erdogan in Böhmermanns gedicht 'Schmähkritik' zijn volgens de openbaar aanklager een vorm van artistieke vrijheid. En dus kan een strafbaar feit niet worden bewezen.

Komiek Böhmermann Beeld afp

Erdogan zou stinken als een varkensscheet, vrouwen slaan en seks hebben met dieren. Deze en andere passages uit het gedicht schoten niet alleen bij het Turkse staatshoofd in het verkeerde keelgat, ook bij een meerderheid van de Duitse Turken.

Böhmermann las dat gedicht in maart voor in het programma Neo Magazine Royale op de publieke zender ZDF. Het was, volgens de maker, juist bedoeld als satirische bijdrage aan een debat over de grenzen van de humor en belediging.

Aanleiding voor dat debat was overigens Erdogan zelf, die een paar weken eerder een regionale Duitse zender had aangeklaagd vanwege het flauwe liedje 'Erdowie, Erdowo, Erdogan.' Maar de Turkse president zag de satire er niet van in en wilde dat de Duitse openbaar aanklager een proces tegen Böhmermann begon, van het beledigen van een bevriend staatshoofd. Dat kon volgens de Duitse wet bestraft worden met een gevangenisstraf tot drie jaar en een hoge boete.

Maar vervolging op deze grond was alleen mogelijk als de Duitse regering toestemming gaf. Dat deed bondskanselier Angela Merkel in mei - waarop een groot deel van de Duitsers haar verweet dat de regering de diplomatieke banden met Turkije omwille van de vluchtelingendeal liet prevaleren boven het bewaken van de vrijheid van kunstenaars.

Tweede proces

Maar nu zegt het Duitse OM dus dat het gedicht Schmähkritik een kunstwerk is. Dat een kunstwerk een mening weergeeft neemt niet weg dat het een kunstwerk is, lichtte het OM zijn besluit toe. Daarom kan 'niet met zekerheid bewezen worden' of Böhmermann 'strafbare handelingen' heeft begaan en dat het verder voeren van het proces dus zinloos is.

De affaire Böhmermann had al opgeleverd dat de clausule over het beledigen van een buitenlands staatshoofd geschrapt wordt uit de Duitse wet - te ouderwets.

Toch is Böhmermann nog niet van de Turkse president af. Erdogan begon namelijk nog een tweede proces tegen Böhmermann, niet als beledigde president, maar als beledigd persoon. Dit proces gaat nog wel door. Op 2 november moet Böhmermann in Hamburg voor de rechter verschijnen.

Dat proces kan voor de komiek slechter aflopen. In juni verboden de rechters in Hamburg Böhmermann al zijn gedicht verder te verspreiden omdat hij volgens hen, satire of niet, in een aantal gevallen te ver was gegaan - onder andere met de varkensscheet.

Lees ook

Saaiheid is wat Duitse tv-presentatoren kenmerkt, behalve Jan Böhmermann. Een profiel van deze Duitse Jon Stewart. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.