Nieuws Crisis in Duitsland

Duitse kabinetscrisis door roep om harder migratiebeleid

Onenigheid over het migratiebeleid heeft in Duitsland geleid tot een kabinetscrisis. Bondskanselier Merkel is in het nauw gedreven door haar coalitiegenoot CSU, die asielzoekers die al in een ander EU-land zijn geregistreerd voortaan aan de grens wil laten tegenhouden. Merkel ziet daar niets in, omdat het haar streven naar nieuwe Europese asielafspraken doorkruist.

Angela Merkel verlaat het Duitse parlementsgebouw. Foto EPA

De Beierse CSU besluit maandag of ze haar minister van Binnenlandse Zaken, Horst Seehofer, vraagt het plan zonder instemming van Merkel uit te voeren. Dat zou waarschijnlijk het einde van de regering inluiden. Merkel heeft gevraagd om twee weken respijt, zodat ze op de top van de Europese regeringsleiders, eind juni, met een nieuw voorstel kan komen.

De Duitse crisis breekt uit op het moment dat in de EU aan meerdere fronten meningsverschillen over het migratiebeleid de kop opsteken. Italië en Frankrijk maakten openlijk ruzie over het weigeren van het hulpschip Aquarius, dat met meer dan zeshonderd migranten aan boord niet op Sicilië mocht aanmeren van de nieuwe populistisch-rechtse regering in Rome.

‘As van bereidwilligen’

De Oostenrijkse premier Sebastian Kurz  vanaf juli een half jaar EU-voorzitter  zette woensdag al druk op de ketel door Seehofer luid en duidelijk te steunen. Hij sprak deze week over het vestigen van een ‘as van de bereidwilligen’, die zouden toewerken naar opvang van asielzoekers buiten de EU-grenzen. Bij die ‘as’ dacht hij aan Wenen, Rome en Berlijn. 

Merkel verbood Seehofer eerder deze week zijn ‘Masterplan Migratie’ te presenteren. Het plan druist in tegen wat er na drie jaar nog rest van Merkels Willkommenskultur uit 2015: open grenzen voor iedereen die een asielaanvraag wil doen – overeenkomstig de vluchtelingenconventie van de VN – en streven naar een Europese oplossing voor een evenwichtige verdeling van vluchtelingen.

Merkels grootste angst is dat als het CSU-plan school maakt, alle Europese landen asielzoekers terugverwijzen naar Italië en Griekenland, met als gevolg dat die ophouden met het registeren van vluchtelingen. Het zou het einde van het Dublin-systeem betekenen en de herinvoering van grenscontroles.

Rechts ingehaald door AfD

Niet alleen Merkel staat in deze crisis onder druk, ook Seehofer zelf. De oudste minister van het kabinet wordt opgejut door zijn eigen partij. In oktober kiest Beieren een nieuw parlement, en de CSU vreest rechts te worden ingehaald door de AfD. Alexander Dobrindt, fractievoorzitter van de CSU in Berlijn, noemde het terugsturen van vluchtelingen ‘een dringende noodzaak om de orde aan onze grenzen te herstellen’.

Juridisch lijkt Seehofer in het voordeel tegenover Merkel. Volgens het Duitse recht is het mogelijk asielzoekers te weigeren als ze het land binnenkomen via een ander veilig Europees land. 

Merkel werpt steevast tegen dat Europees recht in dit geval boven Duits recht gaat. In principe is dat zo. Het probleem is alleen, volgens de Süddeutsche Zeitung, dat juristen het er niet over eens zijn of het terugsturen naar een ander veilig land wel of niet in overeenstemming is met de Dublin-afspraken.

Volmaakte pirouette

Mocht Merkel onder druk instemmen met Seehofers plan, dan maakt ze na drie jaar in de vluchtelingenpolitiek een volmaakte pirouette en is ze terug bij af. Als Duitsland zijn grenzen sluit voor sommige vluchtelingen, is het de vraag hoeveel  geloofwaardigheid Merkel nog heeft als kanselier. De kans dat de andere partner in haar moeizaam tot stand gekomen Grote Coalitie, de SPD, de andere partijen bij elkaar kan houden, is klein. De sociaal-democraten liggen al voortdurend met elkaar overhoop. 

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.