Duitse hoogmoed komt voor de val

De Duitse minister van Financiën Steinbrück liet zich laatdunkend uit over de VS, maar zijn eigen bankensector heeft het nu veel moeilijker.

Van onze verslaggever Robert Giebels

Amerikaanse banken lachen zich een ongeluk om Duitsland, en meer specifiek om de minister van Financiën aldaar, de sociaal-democraat Peer Steinbrück.

Robuust
De kredietcrisis was amper tien dagen in Europa gearriveerd toen Steinbrück eind september vorig jaar het Duitse parlement met grote stelligheid meldde dat de oorzaak van deze crisis volledig bij de VS lag. ‘Amerikaanse banken blunderden blind achter winsten van tientallen procenten aan’, sprak de minister. Hij voorspelde dat het Amerikaanse financiële systeem zou instorten en dat het land snel wereldmacht af zou zijn. En wat de Duitse banken betrof: ‘Ons systeem is robuust. Wij kunnen de verliezen verwerken.’

Steinbrück zat er volledig naast. Geen nationale bankensector zit zo zwaar in de problemen als de Duitse. De kosten voor de Duitse belastingbetaler kunnen in de honderden miljarden euro’s lopen.

End op streek
Ook klopte de voorspelling van de minister van Financiën over de Verenigde Staten niet. Daar is de financiële sector een flink end op streek met het wegwerken van de door de kredietcrisis geleden verliezen. Sommige banken zijn de staatssteun die ze kregen alweer aan het terugbetalen. Kortom: Amerika krabbelt weer op, terwijl in Europa de meeste ellende nog moet komen – en dat geldt dan vooral voor Duitsland.

Half mei zei Steinbrück nog dat alle Duitse banken voor 190 miljard euro aan rommel op hun balansen hebben staan. Aan één bank, Hypo Real, was hij toen al 100 miljard staatssteun kwijt. Een maand later ging Steinbrück akkoord met het voorstel een rommelbank op te richten. Daarin kunnen zeven deelstaatbanken maar liefst 600 miljard euro aan hopeloze leningen lozen.

Het is inmiddels een algemeen geaccepteerd feit dat de Duitse banken samen minstens 816 miljard euro aan rommel bezitten. Dat is volgens het Internationale Monetaire Fonds (IMF) meer dan alle Amerikaanse banken aan ‘gif’ op de balans hebben.

Rommel
Volgens het IMF bezitten alle banken ter wereld gezamenlijk 1.915 miljard euro rommel. De Duitse banken zijn dus goed voor ruim 40 procent daarvan. In geen enkel land verkeert de financiële sector zo in de problemen, maar de Duitse banken weigeren dit toe te geven. ‘Duitse banken zijn structureel gesloten’, zegt Nicolas Véron, financieel specialist van de Brusselse denktank Bruegel. ‘De Duitse financiële sector is in veel opzichten een speciaal geval. Het formaat ervan past totaal niet bij dat van de Duitse economie. Er zijn ontzettend veel banken in Duitsland en we weten niet welke problemen hebben en welke niet.’

De oorzaak van de huidige problemen is dat de Duitse banken vroeger zwommen in het geld. De banken kochten daarvan zeer riskante spullen: zwakke Amerikaanse subprime hypotheken (nu ingestort), Spaans onroerend goed (idem) en Ierse beleggingsfondsen (weggevaagd). Ze stapelden risico op risico, omdat ze vijftig keer meer uitgaven dan ze zelf aan kapitaal bezaten. Amerikaanse banken hielden deze verhouding op hooguit twintig keer.

Wildste
Het wildste waren de Landesbanken. De banken van Duitse deelstaten bedienden vlak voor de crisis 40 procent van de markt. Vanaf 2001 mochten ze onbeperkt schulden maken. Al die schulden werden volledig door de staat gegarandeerd. Dit leidde ertoe dat de Landesbanken de gevaarlijkste financiële producten gingen kopen, daartoe aangezet door deelstaatpolitici die de forse verwachte winsten van de banken al in hun begrotingen hadden opgenomen. Bij het eerste zuchtje tegenwind in 2007 viel de eerste Landesbank meteen om.

Een van de architecten van de rampzalige vrijbrief voor het maken van schulden was Peer Steinbrück, de huidige minister van Financiën. Hij mag als een ware doctor Frankenstein het probleem oplossen dat hij zelf heeft gecreëerd.

De Duitse minister van Financiën Peer Steinbrÿck. (AFP) Beeld
De Duitse minister van Financiën Peer Steinbrÿck. (AFP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden