nieuwsonderzoek extreem-rechts AfD

Duitse geheime dienst: AfD deels extreem-rechts

De Duitse veiligheidsdienst gaat een deel van de AfD officieel observeren. Na een jaar onderzoek naar de rechterflank van de partij ziet de dienst zijn vermoeden bevestigd dat extreem-rechts gedachtegoed aan invloed wint binnen de partij.

Een demonstrant houdt een bord vast waarop staat ‘Mensenrechten in plaats van rechtse mensen’ tijdens een demonstratie tegen de AfD.Beeld EPA

Der Flügel, de vleugel, is een vereniging met ‘bewezen extremistische doelstellingen’, aldus Thomas Haldewang, chef van de Bundesamt für Verfassungsschutz, bij een persconferentie donderdagmorgen in Berlijn. Over de twee leiders van de Flügel, Björn Höcke en Andreas Kalbitz, zei hij: ‘Beide personen zijn rechts-extremisten.’ De grootste oppositiepartij in de Duitse Bondsdag is nu dus officieel een gedeeltelijk extreem-rechtse partij.

Höcke is vooral bekend om zijn radicale uitspraken, zoals die over het Holocaustmonument in Berlijn, ‘een monument van schande’. Maar hij waarschuwde ook voor een ‘culturele kernsmelting door de islam’. Andreas Kalbitz treedt minder op de voorgrond, maar de politicus uit de deelstaat Brandenburg is volgens AfD-watchers achter de schermen nog machtiger dan Höcke.

De Flügel voert geen officiële administratie, maar heeft naar schatting van de AfD (Alternative für Deutschland) zelf 7 duizend leden, 20 procent van het totale aantal AfD-ers. De diensten mogen al deze personen nu schaduwen en hun mobiele telefoons afluisteren.

‘Rechts-extremisme en terrorisme zijn op dit moment de grootste bedreigingen voor de Duitse democratie’, zei inlichtingenchef Haldewang, verwijzend naar het bloedbad in Hanau vorige maand, dat werd aangericht door een psychisch getroebleerde man met extreem-rechtse motieven.

De veiligheidsdienst onderzocht de openbare uitingen van leden van de Flügel sinds januari 2019 en constateerde dat die racistisch en in het bijzonder anti-islamitisch van aard zijn, dat de leden een etnisch homogene maatschappij nastreven en nauw in contact staan met extreem-rechtse persoonlijkheden zoals zelfbenoemd filosoof en uitgever Götz Kubitschek.

Belang Der Flügel neemt toe 

Een belangrijke motivatie van de Verfassungsschutz om de Flügel als extreem-rechts te classificeren, is het toegenomen belang van de club binnen de partij. Tegen Björn Höcke liep twee jaar geleden nog een royementsprocedure, omdat ook partijgenoten zijn ideeën te extreem vonden. Nu is Höcke ‘het midden van de partij’. Dat is geen constatering van de veiligheidsdienst, maar een uitspraak van partijvoorzitter Alexander Gauland.

Andreas Kalbitz (rechts) en Bjoern Höcke (links) zingen het nationale volkslied tijdens een verkiezingscampagne in Koenings Wusterhausen.Beeld EPA

De populariteit van de ideeën van politici als Höcke cum suis vertaalden zich in de grote verkiezingsoverwinningen in hun Oost-Duitse thuisprovincies Thüringen (23,4 procent) en Brandenburg (23,5 procent). In Saksen haalde de AfD met 27,5 procent een recorduitslag. In al deze drie deelstaten is het gedachtengoed van de rechterflank volgens de veiligheidsdienst prominent aanwezig.

Kopstukken binnen de AfD lieten al eerder weten niet bang te zijn voor maatregelen van de Verfassungsschutz. Toch heeft de partij wel degelijk een probleem, omdat de classificatie gematigde AfD-kiezers zou kunnen wegjagen, maar vooral omdat het voor ambtenaren verboden is lid te zijn van een vereniging die de veiligheidsdiensten in het vizier hebben.

Maar de partij is vooral verbolgen omdat de diensten en de maatschappij in zijn geheel nauwelijks oog zouden hebben voor de recente geweldsdelicten aan het adres van AfD-leden. De afgelopen week werden twee auto’s van AfD-politici in brand gestoken door links-radicalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden