NieuwsDuits euthanasiedebat

Duitse euthanasiewet moet worden versoepeld, zegt hoogste rechter

Het Duitse verbod op hulp bij zelfdoding is in strijd met de grondwet, zo oordeelde de hoogste rechter woensdag. Het druist in tegen het mensenrecht op zelfbeschikking. Het oordeel wordt gezien als een mijlpaal in het gevoelige Duitse euthanasiedebat.

Rechter Vosskuhle spreekt zijn oordeel uit. Beeld EPA

Mensen hebben de vrijheid om te sterven, dus moet het wettelijk mogelijk zijn daarbij professionele hulp te krijgen, zo luidt in het heel kort de strekking van het oordeel dat rechter Andreas Vosskuhle woensdag voorlas in Karlsruhe.

De omstreden paragraaf 217 die ‘bedrijfsmatige hulp bij zelfdoding’ verbiedt, wordt geschrapt uit de Duitse grondwet. Dit betekent dat medici niet langer gevangenisstraf of een geldboete riskeren voor hulp bij euthanasie. En het betekent ook dat het voor honderden langdurig zieken waarschijnlijk eenvoudiger wordt een aanspreekpunt te vinden voor hun vragen over een vrijwillige dood onder medische begeleiding. Voor hen is het besluit van de rechter een grote overwinning. 

Het is een vergaande uitspraak, vooral omdat het vonnis benadrukt dat het recht om te sterven met hulp van een arts in principe ‘iedereen ter beschikking staat, in alle fasen van het leven’. En dus niet alleen ouderen of terminaal zieken. Wat het vonnis in het midden laat is of artsen actief euthanasie mogen verlenen, of slechts het middel ter beschikking mogen stellen, zodat de patiënt het zelf kan innemen.’ 

Wetend hoe geëmotioneerd de discussie over euthanasie ook door tegenstanders wordt gevoerd, benadrukte rechter Vosskuhle dat het de overheid niets in de weg staat zelfmoordpreventie te bedrijven en de al bestaande mogelijkheden voor palliatieve sedatie uit te breiden. Ook staat in het vonnis dat artsen met principiële bezwaren niet kunnen worden verplicht tot het voorlichten over of assisteren bij een zelfgekozen dood – net als in Nederland.

Zwitsers model

Bijna vijf jaar had het grondwettelijke Hof de tijd genomen om zich te bezinnen op een antwoord op de fundamentele vraag tot hoever de menselijke zelfbeschikking reikt. Dat is ongeveer zo lang als de omstreden wetsparagraaf bestond. Het Duitse parlement besloot in 2015 tot een verbod op euthanasie, als reactie op het ontstaan van twee Duitse verenigingen die hun leden tegen betaling hulp bij zelfdoding aanboden – een model dat was overgewaaid uit Zwitserland. Direct nadat het wetsartikel rechtsgeldig was geworden, spanden artsen en patiënten een proces aan.

Dit besluit zal niet het einde betekenen van de Duitse euthanasiediscussie. De weerstand is in veel kringen nog steeds groot, ook in de regeringspartij CDU/CSU. Secretaris-generaal Paul Ziemiak twitterde na het bekend worden van het vonnis dat de partij nu ‘intensief moet debatteren’ over de vraag hoe menselijke waardigheid in alle levensfasen kan worden beschermd. Het zou goed kunnen dat de regering met een wet komt waarin de mogelijkheden die het verdwijnen van paragraaf 217 biedt, worden gereguleerd. 

Hans-Jürgen Brennecke: De emotionele strijd voor euthanasie in Duitsland: ‘In bed liggen en naar het plafond staren, dat noem ik geen leven’
Euthanasie is in Duitsland een gevoelig thema, mede door het nazi-verleden. Hans-Jürgen Brennecke, die op het randje van de dood was, hoort tot de voorvechters. Hij hoopt op een doorbraak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden