Duitse defensieminister in het nauw na arrestatie extreemrechtse officier

In het Duitse leger is waarschijnlijk een extreemrechts netwerk actief. Vorige week werd een officier gearresteerd die een aanslag zou hebben voorbereid, onder de dekmantel van een valse identiteit als Syrische vluchteling. Minstens vier mensen zouden hem hebben geholpen. Minister van Defensie Ursula von der Leyen verwijt de legerleiding een zwijgcultuur. Coalitiepartner SPD stelt de minister zelf verantwoordelijk.

Minister van Defensie Von der Leyen met enkele militairen tijdens een trainingsmissie. Beeld epa

Officier Franco A. (28) kwam in het vizier van de veiligheidsdiensten toen hij in januari een geladen pistool wilde verstoppen op de toiletten van het vliegveld van Wenen. Na onderzoek bleek de militair een dubbele identiteit als Syrische vluchteling te hebben en in die hoedanigheid zelfs al een jaar een uitkering van de Duitse overheid te ontvangen.

Vermoedelijk wilde A. met de aanslag de naar Duitsland gekomen vluchtelingen in een kwaad daglicht stellen. Ook troffen de diensten een dodenlijst aan waarop onder anderen de voormalige Bondspresident Joachim Gauck stond. Justitie in Karlsruhe heeft een zaak tegen A. aangespannen.

Imagoschade

De zaak brengt minister Von der Leyen in grote verlegenheid. Dinsdag annuleerde ze een bezoek aan de VS om de zaak op te helderen. De afgelopen maanden maakte de minister plannen bekend voor een forse uitbreiding van de Bundeswehr.

Ook benadrukte ze herhaaldelijk, onder meer in een interview met de Volkskrant, dat het Duitse leger in NAVO- en Europees verband de komende jaren een grotere verantwoordelijkheid op zich wil nemen. Daarmee leek de christendemocratische politica een kroon te zullen zetten op 'normalisering' van het Duitse leger, ruim zeventig jaar na de ondergang van het Derde Rijk.

Infiltratie door een netwerk van nazisympathisanten kan die voornemens bemoeilijken. In de eerste plaats omdat het vertrouwen van de Duitse samenleving in de eigen strijdkrachten nog altijd broos is. Dat sommige soldaten stiekeme nazi's zouden zijn, is een toef slagroom op de argwaan die vooral bij politiek links nog steeds sluimert.

Scriptie

Wat de zaak er voor de minister niet gemakkelijker op maakt is dat de Bundeswehr intern al sinds 2014 aanwijzingen heeft dat A. extreemrechtse denkbeelden koesterde. Het staat zelfs min of meer in zijn afstudeerscriptie, geschreven aan de Franse militaire elite-universiteit Saint-Cyr.

De docenten daar informeerden de leiding van A.'s legereenheid. Maar in plaats van het geval te melden bij de interne inlichtingendienst van het Duitse leger, de MAD, organiseerden die leidinggevenden dat A. zijn scriptie opnieuw mocht schrijven.

Franco A. was tijdens zijn studie gelegerd in het Franse Illkirch, vlakbij Straatsburg. Volgens de Süddeutsche Zeitung en de Tagesspiegel werden in de kazerne openlijk zichtbare hakenkruizen en andere nazisymbolen gevonden. Werden de sympathieën van A. er oogluikend toegestaan?

Verkeerde 'Korpsgeist'

Von der Leyen verweet het leger zondag in een verrassend harde open brief 'zwak leiderschap' en een 'verkeerde esprit de corps'. De militaire vakbonden reageerden razend. Maar ook de SPD-ministers in haar eigen regering vonden haar kritiek veel te ver gaan. Bovendien, wierp SPD-defensiewoordvoerder Lars Klingbeil haar fijntjes voor de voeten, is de minister de wettelijke opperbevelhebber van de strijdkrachten.

Zijn Von der Leyens harde woorden een vlucht naar voren? Het is niet de eerste keer dit jaar dat de Bundeswehr op verontrustende wijze in het nieuws komt. In januari lekten details uit over ontgroeningspraktijken waarbij rekruten seksueel werden vernederd. Daarop ontsloeg Von der Leyen het hoofd opleidingen.

Von der Leyen is niet de enige minister die in deze zaak het een en ander te verklaren heeft. Ook haar partijgenoot Thomas de Maizière van Binnenlandse Zaken gaat niet vrijuit. Hij kreeg van de SPD de vraag hoe het toch in vredesnaam mogelijk was dat Franco A. zich kon uitgeven als Syrische vluchteling: A. is Duitse staatsburger, blond en hij spreekt geen woord Arabisch.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden