'Duits gasnet was miskoop van Gasunie'

De aankoop van een groot Duits gasnet is niet verstandig geweest. Dat zeggen Tweede Kamerleden van zowel linker- als rechterzijde na het miljoenenverlies van Gasunie over het afgelopen jaar.

MICHAEL PERSSON

AMSTERDAM - 'Als je nu die resultaten ziet, moet je vaststellen dat dat Duitse net geen goede investering is geweest', zegt Tweede Kamerlid Marieke van der Werf (CDA) in reactie op de dieprode jaarcijfers van het staatsbedrijf Gasunie. VVD'er René Leegte: 'Als ze dit geweten hadden, hadden ze het nooit gedaan.'

Gasunie, dat zijn geld verdient met het transport van aardgas, kocht in 2008 een deel van het Noord-Duitse gasnet voor 2,1 miljard euro. Nu blijkt dat die investering naar schatting nog maar een half miljard waard is, omdat Gasunie van de toezichthouders (de NMa en de Bundesnetzagentur) veel minder geld mag vragen voor het gastransport dan gedacht. De lagere verdiensten vertalen zich in een enorme afwaardering van de gasbuizen, ook in Nederland.

Mede daardoor maakte Gasunie het afgelopen jaar een verlies van 600 miljoen euro. Het keert daarom geen dividend uit aan de enige aandeelhouder, de Nederlandse staat. Die loopt daardoor zo'n 200 tot 400 miljoen euro mis - de dividenduitkeringen van de afgelopen jaren.

Gasunie is desalniettemin van plan een tweede Duits gasnet over te nemen. Woensdag is in de Tweede Kamer overleg over dit voornemen, en over het overnamebeleid van staatsbedrijven in het algemeen.

'Het is merkwaardig dat een staatsonderneming op kosten van de belastingbetaler zo'n buitenlands avontuur mag aangaan', zegt Tweede Kamerlid Liesbeth van Tongeren (GroenLinks). 'Dit is weer een voorbeeld van de uitwassen van de liberalisering: het bedrijf verliest zijn primaire doelen uit het oog.'

Volgens adviseur Ebel Kemeling van Spring Associates, dat veel analyses doet voor de energiesector, heeft Gasunie 'een stomme deal' gedaan. Hij legt de schuld grotendeels bij de 'hersenloze' bankiers die bij de overname betrokken waren. 'Die beschouwen een door toezichthouders gereguleerde markt als veilig. Ten onrechte. Ze hebben de risico's te laag ingeschat, waardoor de overnamesom veel te hoog was.'

Volgens Gasunie waren de latere besluiten van de toezichthouder destijds niet te voorzien.

Gasunie is niet het enige staatsbedrijf dat op deze manier in de problemen is gekomen. Ook Tennet, dat de Nederlandse hoogspanningslijnen beheert, deed een grote overname in Duitsland, en worstelt nu met de Bundesnetzagentur over tarieven. Het kan daardoor slechts met grote moeite investeerders vinden voor de benodigde uitbreidingen.

Het ministerie van Financiën kondigde vorig jaar aan dat deze staatsbedrijven daarom voor 49 procent mogen worden verkocht. Op die manier kan nieuw geld in het laatje komen voor verdere uitbreidingen.

Van Tongeren van GroenLinks vindt dat geen goed plan, omdat de netwerkbedrijven dan nog avontuurlijker dreigen te worden. Volgens haar moeten terugtrekken op hun eigen terrein: een schone energievoorziening in 2050. 'Voor buitenlandse avonturen moeten ze maar een aparte bv opzetten. Het is vergelijkbaar met de banken: die worden ook gesplitst in een degelijk deel en een riskant deel.'

Van der Werf en Leegte denken daarentegen dat met de buitenlandse expansie van Gasunie strategisch gezien niets mis is. Leegte: 'Over een aantal jaren begint de gaswinning uit Slochteren terug te lopen. Je moet dan zoveel mogelijk invoerplekken krijgen voor je aardgas, dat is goed voor de energiezekerheid en de prijs. Zo zie ik die investeringen in Duitsland ook.' Van der Werf: 'Alleen moeten we voortaan bij de aankoop wel meer zicht hebben op de risico's.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden