Duisternis en durf op Over het IJ Festival

Amsterdam Van alle wanhopigen die aantreden in het stuk, is hij voor een groot deel van het publiek kennelijk ook de meest abjecte: de man die zijn billen afveegt aan een wit konijntje en vervolgens probeert seks te bedrijven met een kip....

Maar zij die bleven waren blij. Verrast, ook nog wel een beetje. Want opeens was daar dan die nieuwe jonge groep uit Vlaanderen met de naam FC Bergman, wiens reputatie hem al vooruit gesneld was dankzij een voorstelling getiteld: Wandelen op de Champs-Elysées met een schildpad om de wereld beter te kunnen bekijken, maar het is moeilijk theedrinken op een ijsschots als iedereen dronken is.

Geselecteerd voor het Theater Festival 2010, wordt ze daar in september niet meer hernomen, dus ook daarom fijn dat het Over het IJ is gelukt om het stuk hierheen te halen. Want interessant is Wandelen zeker, al is het op momenten óók over de top.

Uitgangspunt is La Divina Commedia van Dante, of misschien: inspiratiebron. Wat we zien – en dat ziet er prachtig uit in die gigantische Lasloods op de NDSM-werf, waar tegen het vallen van de duisternis precies het goede licht de speelvloer bereikt voordat de techniek het op adembenemende wijze zal overnemen – is een groot aantal personages van alle leeftijden dat zich in strakke choreografie over de vloer beweegt. Kleine figuren in een immense ruimte, alleen, op zoek naar een weg, een doel.

Daartussendoor zijn er steeds kleine performances, voor op de scène, vlak voor de hier opgetrokken tribune. Zoals die met het konijntje en de kip. De acteur heeft een lichaam van caoutchouc, een geweldige mimiek en een volstrekt wanhopige uitstraling. Zijn personage heeft een kar vol curieuze attributen, waaruit opeens een beest kan opduiken. Levend en wel. Wat hij er ook mee doet, het heeft vooral iets heel droevigs allemaal, iets heel desolaats. En zo is daar ook een liefdespaar dat elkaar niet nader komt, een man met twee kinderen die het niet overleeft, iemand die zich uit de nok naar beneden stort, waar net een geluidloze fanfare passeert.

Wie eerder Romeo Castellucci zag met zijn Dante-geïnspireerde theatercyclus kan niet anders dan daaraan af en toe terug denken, en het zou ook niet verbazen als FC Bergman houdt van het absurdistisch-duistere werk van Abattoir Fermé. Niets mis met dergelijke associaties, en Wandelen heeft genoeg eigen, poëtische beeldtaal om op te bogen. Prettige kennismaking, dus.

Traditioneel biedt Over het IJ die ook met heel jonge makers; sommigen met kleine voorstellingen in de zeecontainers aan het begin van het festivalterrein, anderen al weer wat verder uitgewaaierd over de NDSM-werf. Onder Loadout kraan 7 staat het duo Knapper en Malschaert met een klein werk (Mag ik nog wat langer blijven?) dat best gedurfd is tegen die robuuste achtergrond en zo ook ontroert. Durf kan dan eveneens Menno Vroon niet worden ontzegd: in Ik ga iets doen waar niemand om heeft gevraagd wil hij samen met zijn publiek de wereld ietsje beter maken. Dat dat publiek soms maling heeft aan die missie, neemt hij op de koop toe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden