Duikspullen verkopen voor een extra bus scheerschuim

Wat maak je mee in een Nederlands asielzoekerscentrum? Door de ogen van de Palestijnse Mohannad (39) en zijn gezin volgen we het dagelijks leven in de opvang. Deel 19: Geld tekort.

Mohannad en zijn vrouw Layla, net nadat ze hebben gehoord dat ze een verblijfsvergunning krijgen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Mohannad legt zijn identiteitskaart in de zwarte loketlade. Aan de andere kant van het glas pakt de medewerker van Western Union de kaart eruit en inspecteert deze. Even later krijgt Mohannad hem terug - met 150 euro.

Het geld is afkomstig van Mohannads broer Moayad (37), die in Riyad werkt als ict-manager. Tijdens de ramadan wordt van moslims verwacht dat ze een deel van hun geld afstaan aan de armen. Moayad koos er dit jaar voor om het geld aan zijn oudere broer te geven. De enige voorwaarde was dat hij ook iets leuks zou kopen voor Ziad en Ibrahim.

'Ik voel me een klein beetje slecht om geld van mijn jongere broer aan te nemen', zegt Mohannad. 'Aan de andere kant: ik heb hem ook vaak geholpen. Toen hij na zijn studie geen werk kon vinden, heeft hij een jaar bij mij in huis gewoond.'

Geen wekelijkse toelage

Mohannad heeft ook niet veel keus: het geld is op. Mohannad en Layla krijgen pas een uitkering als ze een woning toegewezen hebben gekregen. In het asielzoekerscentrum in Arnhem krijgen de El Jechi's zelfs geen wekelijkse toelage. Dat geldt alleen voor opvangcentra waar het COA niet de drie dagelijkse maaltijden verzorgt, zoals in Lelystad. Daar moesten Mohannad en Layla zelf ontbijt en lunch regelen. Toen kregen ze wekelijks 68,30 (20,38 per volwassene en 13,77 per kind) op een betaalkaart gestort.

Maar een mens wil meer dan drie maaltijden. Mohannad en Layla gebruiken het geld wat ze hebben om extra eten uit hun de Arabische keuken te kopen, zoals linzen, kikkererwten en rijst. Bovendien hebben ze geld nodig om hun beltegoed aan te vullen en hun ov-chipkaart op te waarderen.

En dan zijn er nog de huishoudelijke uitgaven. Mohannad wijst op zijn kale schedel. 'Ik scheer mijn hoofd drie keer per week. Ik kan van het COA wel scheermesjes krijgen, maar die zijn niet geschikt voor mijn hoofd. En het scheerschuim dat je krijgt is niet voldoende. Ik maak in een week zo een bus scheerschuim van de Kruidvat op.'

Trakteren op een kopje thee

Het geld wordt beheerd door Layla. Dat is in de ruim tien jaar dat ze samen zijn nooit anders geweest. 'Zij kan er beter mee omgaan. Als ik met geld naar de markt ga, geef ik alles uit. Aan ijsjes voor de kinderen bijvoorbeeld.'

Wel reserveert Mohannad een klein deel voor zijn persoonlijke uitgaven. Zo houdt hij van het geld van zijn broer 20 euro apart. Als Layla en de jongens met de rest van het geld naar de Primark zijn om schoenen, broeken en T-shirts uit te zoeken, koopt Mohannad voor zichzelf voor 10 euro beltegoed en voor 5 euro aan scheerspullen. Daarna trakteert hij zichzelf op een kopje thee à 2 euro, met uitzicht op de Rijn. Voor het weinige geld dat over is, kan hij later misschien nog tabak kopen. Niet veel hoor, want Mohannad rookt nog maar drie of vier, nou ja maximaal vijf sigaretten per dag.

Toen Mohannad en Layla bijna een jaar geleden Saoedi-Arabië verlieten om naar Europa te gaan, hadden ze 21.300 euro gespaard. Ze hadden hun rekeningen leeggehaald en al hun meubels verkocht. Al eerder had Mohannad, toen er steeds minder werk was en de school van de jongens moest worden betaald, met pijn in het hart zijn Chevrolet Lumina LTZ - 'met een v8-motor' - van de hand gedaan.

Dure bootovertocht

Voor de reis naar Nederland vroegen de smokkelaars 5 duizend euro per persoon; 20 duizend euro voor het hele gezin. Dat was inclusief de bootovertocht van Turkije naar Griekenland en het vervoer per vrachtauto van Athene naar Amsterdam. 'De meeste vluchtelingen betaalden minder, maar op deze manier was het tenminste wel veilig. Ik had zulke akelige verhalen gehoord over gezinnen die nachtenlang in de jungle moesten slapen.'

Toen het geld tegen het einde van het jaar opraakte, vroeg hij Moayad om wat van zijn duikspullen, die bij een duikschool in Jehda in de opslag lagen, voor hem te verkopen. Helaas had zijn broer niet veel verstand van duiken. Een trimvest, dat Mohannad ooit voor 700 euro had aangeschaft, verkocht Moayad aan de eerste de beste voor een miezerige 200 euro. 'Hij was er nog trots op ook. Hij zei tegen me: dat is toch een mooi bedrag voor die ouwe zooi?' Zijn broer maakte via Western Union 550 euro over voor de duikspullen. Dat ging in twee tranches. 'Ik weet niet of het waar is, maar in het azc zeggen ze dat je niet te grote bedragen moet overmaken omdat je dan later gekort kunt worden op je toelage.'

Het geroddel in het azc heeft veel invloed op geldzaken, denkt Mohannad. Toen hij twee weken geleden zijn identiteitsbewijs en BSN-nummer kreeg, opende hij een bankrekening bij de ING. Volgens het COA is iedereen vrij om zijn eigen bank te kiezen, maar alle vluchtelingen die Mohannad kent, gaan naar de ING. 'Geen idee waarom eigenlijk. Misschien omdat het een staatsbank is?'

Verantwoording

In de opvang in Arnhem verblijven maximaal 339 asielzoekers. Onder hen Mohannad El Jechi (39), zijn vrouw Layla (34) en hun twee kinderen Ziad (9) en Ibrahim (8). De familie is van Palestijnse origine maar verbleef de laatste jaren afwisselend in Syrië en Saoedi-Arabië.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden