Dubbelspleet-experiment in de kelder

Zijn oude natuurkundeleraar, Bollinger, had duidelijk uitgelegd dat het heliumatoom symbool stond voor hoe het niet moest. Het heliumatoom had geen zin zich te binden. Als enig atoom bezat het in zijn binnenste schil twee elektronen en daarmee vond het zichzelf volkomen. Het ging op aarde met geen ander atoom een symbiose aan. Het deed niet aan interactie. Het was gewoon volkomen. Maar ook volkomen alleen.


En dan heb je als lezer de uitleg van het dubbelspleet-experiment al achter de rug. Het bewijs dat de zichtbare wereld zich fundamenteel onderscheidde van de deeltjes waaruit diezelfde wereld is opgebouwd. Want deeltjes luisteren naar andere wetten dan het geheel.


Toch is het niet de fascinatie van de hoofdpersoon voor kwantummechanica waar Het verlangen van atomen (Die Sehnsucht der Atome), van de Zwitserse schrijver en journalist Linus Reichlin (1957), mee begint.


De stad is Brugge, waar 's nachts voetstappen in steegjes echoën. En waar de Madonna in de nis aan de Spiegelrei de eenzaamheid zegent van de mensen achter de ramen die op een over de natte keien vluchtende kat zaten te wachten.


Politie-inspecteur Hannes Jensen, geboren en getogen in Konstanz, door de liefde die inmiddels is overleden naar Brugge gebracht, is aan de eerste dag van de laatste vijf begonnen. Zijn laatste vijf dagen voor hij op 50-jarige leeftijd met vervroegd pensioen gaat. Waarna hij in zijn kelder het dubbelspleet-experiment gaat uitvoeren.


De man die voor zijn bureau staat stelt zich voor als Brian Ritter, Amerikaans staatsburger, uit Holbrook, Arizona. Hij is op reis met zijn tienjarige tweelingzonen Rick en Oliver die hij de vijf continenten laat zien. Duidelijk dronken en dat op de vroege ochtend. Hij wordt bedreigd, heeft een brief op zijn hotelkamer. Wil dat Jensen met zijn kinderen spreekt, die bang zijn. In de dienstauto naar het luxueuze hotel De Tuilerieën, door de privésecretaris van zijn vrouw uitgezocht: zijn idee van romantiek is een man in damesondergoed die Oscar Wilde citeert.


In de hotelkamer de twee jongens, de een angstig, de ander opstandig. Ritter zuipt door. Jensen denkt aan zijn moeder, altijd dronken. Toen hij elf was bad hij tot God, zegt hij hardop. Lieve God, zorg ervoor dat mijn moeder sterft. Hielp het gebed? vroeg Rick. Nee, liegt Jensen tegen de jongens. Ik was niet elf toen mijn moeder stierf. Dan kunt u niet bidden. Ze was die nacht van de trap gevallen en had haar nek gebroken. De droom bleef terugkomen, steeds weer met een vers schuldgevoel.


Dit ongebruikelijke, ver van middle-of-the-road verhaal met dito personages, neemt wendingen die veel grenzen overschrijden.


Brian Ritter overlijdt, de doodsoorzaak is twijfelachtig. De tweeling verdwijnt, waarschijnlijk naar Mexico, met hun kindermeisje Esperanza, die ook gebedsgenezeres is. De vrouw van Ritter overlijdt in Amerika, met dezelfde verschijnselen als haar man. Jensen wordt bezocht door een blinde vrouw wier man in Mexico is overleden na een bezoek aan Esperanza.


De reis die ze samen ondernemen voert langs religieuze valkuilen, randgebieden van lichaam en geest, de verrassende combinatie van het bovenzinnelijke en de ratio, fundamentele inzichten van de natuurkunde, en engelen van orde en wanorde.


Het werkelijke is minder reëel dan het mogelijke. Het werkelijke is iets spookachtigs dat alleen maar leeft van geleende tijd en geleende ruimte, terwijl het mogelijke tijdloos is, en dus ook ruimteloos.


Het Duitse origineel Die Sehnsucht der Atome werd in 2009 onderscheiden met de Deutscher Krimi Preis. Een verdiende bekroning voor Linus Reichlin, die pas op zijn vijftigste zijn eerste misdaadroman schreef.



Linus Reichlin: Het verlangen van atomen.


Uit het Duits vertaald door Katja Hunfeld.


Uitgeverij Maarten Muntinga; 304 pagina's; € 17,95.


ISBN 978 90 5831 535 9.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden