Dubai strooit bij Schiphol zand in de raderen

Amsterdam Europese luchthavens en vliegmaatschappijen voelen zich ernstig bedreigd door de opmars van concurrenten uit het Midden-Oosten. Schiphol is op de ranglijst van grootste luchthavens inmiddels gepasseerd door Dubai.

Wat iedereen van mijlenver zag aankomen, is gebeurd: de luchthaven van Dubai is die van Amsterdam voorbijgestreefd. In 2007 verwerkte Dubai al meer luchtvracht dan Schiphol. Sinds dit jaar geldt dat ook voor het aantal passagiers. Op de ranglijst van de Airports Council International (ACI) staat Dubai nu dertiende, terwijl Schiphol is naar plaats vijftien is gezakt, één lager dan vorig jaar.


In de eerste zeven maanden van 2010, het recentst beschikbare cijfer, verwerkte Schiphol 25,2 miljoen reizigers. De twee luchthavens van Dubai werden in dezelfde periode door 26,9 miljoen passagiers aangedaan.


Van 2001 tot en met 2005 stond Schiphol nog negende op de ACI-ranglijst. De relatieve neergang sindsdien is niet alleen te wijten aan de recessie, die de Europese luchtvaart hard trof. Wat dat betreft lijkt het ergste voorbij. Schiphol rekent dit jaar - na twee jaren van dalende aantallen - weer op een kleine groei van 2,5 procent in het passagiersverkeer.


Het probleem is dat de luchthavens in het Midden-Oosten harder groeien. Dubai verwelkomt dit jaar waarschijnlijk 13,6 procent meer passagiers dan in 2009. De luchthavens van Abu Dhabi en Doha (Qatar) groeien ook snel.


De Arabische luchthavens en vliegers profiteren van belangrijke voordelen ten opzichte van hun Europese concurrenten. Hun loonkosten zijn lager, omdat ze gebruikmaken van goedkope gastarbeiders uit India en de Filipijnen. De Arabische luchtvaartmaatschappijen worden op hun thuisbasis nauwelijks lastiggevallen met (milieu)belastingen en geluidhinderbeperkingen. In Dubai geldt bijvoorbeeld geen nachtvluchtenregime, zoals op Schiphol en andere Europese luchthavens. Transferpassagiers stappen in Dubai vaak midden in de nacht over. Op een vlucht van Azië naar Amerika en vice versa verliezen ze daardoor minder tijd: ze vertrekken overdag en komen overdag aan op hun bestemming, heel efficiënt. Verdenkingen dat rijke emirs 'hun' luchtvaart financieren met illegale subsidies en goedkope kerosine, hebben Europese en Amerikaanse critici nooit hard kunnen maken.


Dubai wil doorgroeien naar 120 miljoen passagiers per jaar en wordt daarmee de grootste luchthaven ter wereld. 'Huismaatschappij' Emirates is sinds vorig jaar al de grootste internationale luchtvaartmaatschappij ter wereld, vóór Lufthansa en Air France.


De bestuursvoorzitters van Lufthansa, Air France en British Airways verhullen niet langer dat de Europese luchtvaartmaatschappijen zich in het nauw gedreven voelen door de oosterse ambities. De grote drie dringen er sinds deze maand bij de Europese Unie op aan de internationale regelgeving rond exportkredieten te wijzigen. Die bepaalt dat luchtvaartmaatschappijen uit de vijf landen waar Boeing en Airbus vliegtuigen produceren (Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Spanje en de Verenigde Staten) geen kredietgarantie van hun regering mogen ontvangen. De regel moet illegale staatssteun tegengaan. Landen zouden hun luchtvaartindustrie anders indirect kunnen steunen door hun nationale luchtvaartmaatschappijen goedkope kredieten voor de aankoop van vliegtuigen te verschaffen. Omdat in de Verenigde Arabische Emiraten en Qatar geen vliegtuigen worden gebouwd, komen Golf-maatschappijen als Emirates en Etihad wél in aanmerking voor die steun.


Oneerlijke concurrentie dus, klaagde Air France-KLM topman Pierre-Henri Gourgeon vorige week. 'Europa is een kruispunt in de internationale luchtvaart. Dat is een rol die we op waarde moeten schatten', zei hij tegen persbureau Bloomberg.


Alle Europese luchthavens hebben last van de Golfstaten, maar voor Schiphol en KLM zijn ze extra gevaarlijk. Parijs, Frankfurt en Londen trekken behoorlijk wat bestemmingsverkeer. Schiphol moet het net als de Arabische luchthavens echter hebben van overstappassagiers, omdat de thuismarkt zo klein is. Cijfers van SEO Economisch Onderzoek laten zien dat de vliegvelden in de Golf steeds aantrekkelijker worden voor overstappers, omdat ze hun internationale netwerk razendsnel uitbouwen. Sinds mei vliegt Emirates vanuit Dubai direct op Schiphol. Op deze verbinding had KLM het monopolie.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden