Drugssanctie VS vernedert Colombia

Colombianen zijn geïrriteerd geraakt doordat de Verenigde Staten hun land op de zwarte lijst van drugsnaties hebben gezet. Een echte verrassing was dat niet: het is de tweede keer dat het gebeurt....

INEKE HOLTWIJK

Van onze correspondente

Ineke Holtwijk

RIO DE JANEIRO

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Madeleine Albright, had eind vorige week bekendgemaakt dat Colombia met nog vijf andere landen 'gedecertificeerd' wordt. Dat betekent dat Colombia volgens de VS onvoldoende heeft meegewerkt in de strijd tegen de drugsmafia en in aanmerking komt voor economische sancties.

Veel Colombianen voelen de diskwalificatie als een persoonlijke belediging. Of, zoals een luisteraar uit Bogotá zei in een radioprogramma: 'Het is onrechtvaardig. Wij hebben zo veel offers gebracht.' In zakenkringen klinken soortgelijke reacties. Volgens Juan Manuel Ospina, voorzitter van Colombia's Maatschappij van de Landbouw, hebben de Amerikanen een duidelijk signaal afgegeven. 'Iedere vooruitgang die wij boeken in de strijd tegen de drugshandel negeren zij. Dat is behoorlijk ontmoedigend voor de miljoenen Colombianen die de strijd tegen de drugs steunen.'

Dat is ook de mening van de Colombiaanse regering die vindt dat de recente arrestaties van drugsbazen, de ondertekening van een akkoord die het de Amerikanen mogelijk maakt Colombiaanse drugssmokkelaars in de Colombiaanse wateren te arresteren, een nieuwe wet over onteigening van drugsbazen en de grote cocaïnevangsten van de afgelopen weken de doorslag hadden moeten geven.

Colombianen voelen zich extra vernederd dat ze op een rij zijn gezet met Nigeria, Birma, Syrië, Iran en Afghanistan. Politici vrezen voor toenemend anti-Amerikanisme bij gewone Colombianen en verslechtering van de betrekkingen. Omdat de Verenigde Staten uit politiek eigenbelang Mexico niet op de lijst konden zetten, zochten ze een (ander) zwart schaap, meent Fabrio Valencia Cosio, voorzitter van de belangrijkste oppositiepartij. 'Dat hebben ze gevonden in Colombia.' Minister van Buitenlandse Zaken Maria Emma Mejia probeerde de afgelopen dagen de onrust wat te sussen. Colombia moet zijn betrekkingen met Washington 'kalm en rustig' opnieuw bekijken, zei zij.

President Ernesto Samper reageerde woedend op het Amerikaanse besluit. Hij vond het 'buitengewoon onrechtvaardig tegenover de vijfduizend militairen en politieagenten die direct bij de strijd betrokken zijn'. En, zo vervolgde hij, 'het ontmoedigt alle Colombianen, in de eerste plaats hun president'.

Zo is het op een bepaalde manier ook bedoeld. Samper is voor de Amerikanen een groot deel van het probleem. Ze zouden het liefst zien dat hij opstapt. Hoewel het niet hardop wordt gezegd, zijn zij ervan overtuigd dat de Colombiaanse president tijdens zijn campagne 6,2 miljoen dollar van het kartel van Cali heeft geaccepteerd. Albright refereerde vrijdag met zoveel woorden aan Samper. Ze zei dat in Colombia - in tegenstelling tot Mexico - de invloed van de drugsmafia reikt tot 'hoog regeringsniveau'.

Het zit de Amerikanen ook dwars dat de grondwet uitwijzing van Colombianen verbiedt. De grote jongens ontlopen daardoor de levenslange gevangenisstraf die ze in de Verenigde Staten zouden krijgen. Verder is de Colombiaanse regering zeer tot ontevredenheid van de Amerikanen na protesten van cocaboeren gestaakt met het gif sproeien op cocavelden. Volgens de Amerikanen is de Colombiaanse productie van coca, grondstof voor cocaïne, het afgelopen jaar met 32 procent toegenomen.

De lage straffen en de vrijheid die drugsbazen in de gevangenis genieten, zijn een ander punt van kritiek. De kartelleiders zetten volgens de Amerikanen hun zaken in de gevangenis gewoon voort. De straffen zelf zijn in hun ogen ridicuul. De gebroeders Rodriguez Orejuela, jaren geleden goed voor 80 procent van de cocaïnehandel in de wereld, kregen negen en tien jaar.

Wat de consequenties van de decertificatie zijn, is niet duidelijk. Als Colombia zijn samenwerking met de Verenigde Staten op het gebied van drugsbestrijding verbetert en diverse hervormingen uitvoert, kan het land alsnog worden gecertificeerd, zei Robert Gelbard, onder-minister voor Latijns Amerika. Afgelopen week maakte het Colombiaanse Grondwettelijk Hof de weg vrij voor uitwijzing van drugsbazen. Het is de vraag of dat voldoende is.

Vorig jaar heeft Colombia niet zichtbaar geleden onder de Amerikaanse decertificatie. De Colombiaanse economie is traditioneel een van de sterkste van het continent. Zelfs de politieke crisis rond Samper heeft geen grote schade aangericht. Colombia kan best zonder de stem van de Verenigde Staten in het IMF of de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank of een paar miljoen dollar hulp.

De importtarieven zijn een ander verhaal: de Verenigde Staten zijn Colombia's belangrijkste markt. Bloemenkwekers in Californië en Florida willen weer importtarieven. Bloemen zijn naast koffie Colombia's belangrijkste legale exportartikel. Het is na Nederland de nummer twee in de wereld. De Colombiaanse bloemenexporteurs hopen dat de belastingvrije invoer in de VS net als vorig jaar blijft. 'Als je mensen hun baan afneemt, drijf je ze de illegaliteit in,' aldus haar woordvoerder.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden