interview lachgas

Drugsonderzoeker Ton Nabben over lachgas: ‘Zo’n ballon is een mediageniek ding’

Het aantal gezondheidsklachten door lachgasgebruik is de afgelopen tijd toegenomen. Dat blijkt uit dinsdag gepubliceerde cijfers van het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC). Wat verklaart die toename? We bellen met Ton Nabben, drugsonderzoeker verbonden aan de Hogeschool van Amsterdam.

Jongeren gebruiken lachgas. Beeld Arie Kievit

In de eerste helft van dit jaar kwamen bij het NVIC 67 meldingen binnen, terwijl dat er over heel 2018 54 waren. Wat zegt deze stijging over de ontwikkeling van het gebruik van lachgas?

‘De stijging van de gezondheidsklachten wordt veroorzaakt door de groeiende omvang van het gebruik van het middel die we de laatste jaren zien. Met die groei is ook de markt van lachgasflessen groter en onoverzichtelijk geworden. Er worden nu steeds grotere flessen online aangeboden aan consumenten.

‘Een consument met zo’n grote fles is eerder geneigd frequenter te gebruiken en vooral ook meer in één keer te nemen. Met de kleinere slagroompatronen kon je een paar ballonnen opblazen om te inhaleren, maar uit de grotere flessen heb je zo een paar honderd lachgasballonnen. De gebruikers krijgen dan een grotere dosering binnen en we weten dat zoiets gezondheidsrisico’s met zich kan meebrengen.’

Wat zijn de gezondheidsgevaren van overmatig lachgasgebruik?

‘Eind 2017 kwamen de eerste meldingen binnen van ernstige gezondheidsklachten, zoals zenuwuitval en een dwarslaesie, door lachgasgebruik. Het ging om mensen die een hoge dosis van het middel hadden genomen. Die groep is de afgelopen jaren iets gegroeid naar in totaal zo’n 15 mensen in Nederland met dergelijke problemen. Het is weliswaar vrij zeldzaam, maar het geeft een indicatie van de toename van deze problematiek.

‘Er zijn ook berichten van mensen die brandwonden hebben opgelopen tussen de dijen. Die worden veroorzaakt doordat de tanks – die ze bij gebruik vaak tussen hun benen zetten – enorm koud worden. Als je zelf aan het lachgas bent, en je krijgt een hoge dosering binnen, dan voel je geen pijnprikkel meer en heb je niet door dat je een wond oploopt.’

Is dit een nieuwe ontwikkeling of werd er in het verleden ook al lachgas gebruikt?

‘Gebruik van lachgas is niet nieuw in Nederland. Al in de jaren negentig zagen we een kleine lachgasgolf. Toen doken er ook tanks op tijdens Koninginnedag en bij feesten. De politie heeft dat probleem kunnen tackelen door de leveranciers erop aan te spreken. Ze konden ook flessen in beslag nemen doordat lachgas nog onder de geneesmiddelenwet viel. Op illegale raves en in portiekjes werd nog weleens een ballonnetje geïnhaleerd, maar de grote tanks verdwenen.’

Waarom is het veelvuldig gebruik van lachgas dan toch weer teruggekomen?

‘Door een uitspraak van het Europees Hof van Justitie viel lachgas in 2016 ineens weer onder de warenwet. Daardoor konden verschillende aanbieders zich weer op de markt melden. Ook groothandels – zoals Sligro en Makro – gingen het product aanbieden. Het was plotseling weer veel makkelijker om eraan te komen. De ontwikkeling werd versneld door sociale media. Op Facebook, WhatsApp en Instagram konden aanbieders reclame maken en ook hun product aanbieden. Het bezorgcircuit is sindsdien enorm uitgebreid.’

Wat maakt lachgas zo populair?

‘Waar het middel vroeger vooral populair was in de uitgaanscultuur, is het nu ook in de urban cultuur populair geworden. We zien het vooral terug in de stadsdelen van grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. Met name onder een minderjarige groep neemt het gebruik de afgelopen jaren toe. Eerst waren het vooral oudere twintigers die het gebruikten. Uit onderzoek van een paar jaar geleden – waar ik ook in de buurten ben geweest – blijkt dat het nu gaat om onervaren gebruikers. Doordat het vrij verkrijgbaar is, denken ze dat het niet schadelijk is. Het heeft daarnaast ook een goed imago.

‘Dat imago wordt door beeldvorming gecreëerd, vooral op sociale media. Een paar jaar geleden was dat bijvoorbeeld te zien op snapchat. Tijdens mijn onderzoek viel op dat ik veel foto’s te zien kreeg met daarop lachgasballonnen. Zo’n ballon is een mediageniek ding. Dat versnelt de populariteit.’

Gebruik van lachgas is – op lokale verboden na – toegestaan in Nederland. Moet de overheid iets doen tegen toename van het gebruik?

‘Ik ben niet voor een verbod. Maar de overheid moet de markt wel beter reguleren. Vooral de wildgroei aan aanbieders moet in goede banen worden geleid. Er zitten veel cowboys onder die snel omzet willen halen. Ze geven geen voorlichting en verkopen grote hoeveelheden. Het is een goede eerste stap om ook het gebruik in te perken.

‘De kans op verslaving is bij lachgas overigens klein en ook de kans op incidenten blijft relatief klein. Maar de groeiende groep gebruikers en het groeiende aantal gezondheidsklachten maakt dat het nodig is consumenten in te lichten over de gezondheidsrisico’s van het middel. Dat is bij alle middelen zo, en bij lachgas niet anders.’

‘Doorgaan. Doorgaan. Totdat je het in je tenen voelt.’ 

Vooral onder jongeren is de populariteit van lachgas toegenomen. Student Merrel Thönissen (20) gebruikt het zelf op feestjes en vertelt over haar ervaringen. Van de commotie rondom het middel heeft ze niet veel meegemaakt. ‘In mijn omgeving hebben alle studenten wel lachgas geprobeerd.’

Nationaal toegestaan, maar gemeenten vragen om verbod

In gemeenten zorgde het veelvuldige gebruik van lachgas tot overlast. Na Koningsdag lagen straten en pleinen vol met de zilverkleurige patronen. De lokale overheden willen een nationaal verbod. ‘Met de toename van het gebruik, neemt ook de overlast toe.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden