NieuwsDrugsgebruik gedaald tijdens lockdown

Drugsgebruik vooral in Amsterdam gedaald tijdens lockdown

Het Nederlandse drugsgebruik is tijdens de lockdown gelijkgebleven of zelfs gedaald in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Vooral in Amsterdam nam het gebruik van cocaïne en xtc spectaculair af. In Utrecht en de regio Eindhoven bleef het drugsgebruik grotendeels gelijk.

Het Leidseplein in Amsterdam op zondagavond 15 maart. Het kabinet maakte die dag bekend dat alle horeca om 18.00 uur moest sluiten. Beeld Reuters

Dit blijkt uit een meting van wateronderzoeksinstituut KWR. Het instituut voert een jaarlijkse ­rioolwatermeting uit in de steden Amsterdam, Utrecht en Eindhoven, plus omliggende kleine gemeenten van Eindhoven. Samen geven de metingen een indicatie over het drugsgebruik van 1,5 miljoen mensen in Nederland. Het onderzoek is uitgevoerd in de week van 18 tot en met 24 maart 2020, vlak na de door premier Rutte afgekondigde lockdown. De meting vindt elk jaar in dezelfde periode plaats. Toevallig was dat dit jaar de eerste week van de lockdown. 

Het kabinetsbesluit om op 15 maart alle restaurants, cafés, sportclubs, sauna’s en seksclubs om zes uur ’s avonds te sluiten, ‘resulteerde in een samenleving die voornamelijk thuis was’, zegt KWR-onderzoeker Thomas ter Laak. Daarnaast werden alle niet-essentiële reizen verboden. ‘Hierdoor ontstond de unieke situatie dat we het drugsgebruik van de bevolking konden meten in afwezigheid van een actief uitgaansleven en van toeristen.’

Het instituut neemt elk jaar rioolwatermonsters in de genoemde drie regio’s om het gebruik van vijf drugssoorten op te sporen: xtc, cocaïne, cannabis, amfetamine (speed) en methamfetamine (crystal meth).

Halvering

In Amsterdam is het gebruik van de partydrug xtc in maart gehalveerd ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Het cocaïnegebruik daalde in de hoofdstad met een kwart. Beide drugs werden evenveel gebruikt in Utrecht en de regio Eindhoven.

‘De forse afname in Amsterdam heeft vermoedelijk voor een deel te maken met de afwezigheid van toeristen’, zegt drugsonderzoeker Laura Smit-Rigter van het Trimbos Instituut. ‘Maar het sluiten van clubs en ­cafés waar veel Nederlanders komen is ook een oorzaak. Mensen zijn bijna niet uitgegaan’, zegt Smit-Rigter. 

Het is de vraag hoelang de drugsafname heeft standgehouden. Uit een eerste inventarisatie van Trimbos geven mensen aan dat ze hun gebruik ‘even hebben uitgesteld’ tot de cafés en clubs weer opengaan. ‘We krijgen ook signalen dat mensen weer in kleinere setting feestjes organiseren waar ook weer drugs worden gebruikt’, zegt Smit-Rigter. ‘Mogelijk zwakt het effect binnenkort dus af.’ 

Geheime thuisfeestjes zouden ook kunnen verklaren waarom het gebruik van coke en xtc in Utrecht en Eindhoven op peil bleef tijdens de lockdown. Ook in Amsterdam viel het cokegebruik zeker niet terug naar nul. Nog steeds zat daar in maart per 1.000 inwoners circa 2,8 gram cocaïne in het riool. Met de 750 duizend inwoners die Amsterdam telt, kom je dan uit op ruim 2 kilogram pure cocaïne per dag in het hoofdstedelijke riool. Vorig jaar was dit zo’n 2,7 kilo.

Opvallend is dat de hoeveelheid aangetroffen speed in Utrecht iets is toegenomen ten opzichte van afgelopen jaar. Speed geeft energie en wordt vooral gebruikt om wakker te blijven tijdens het uitgaan. In Amsterdam daalde het gebruik van speed tijdens de eerste week van de lockdown juist met eenderde.

De onderzoekers tasten vooralsnog in het duister over de reden van de relatieve populariteit van speed in Utrecht. Maar het gaat om zulke kleine hoeveelheden dat de toename al veroorzaakt kan zijn door een kleine groep feestvierders, oftewel ‘een kleine scene’, zoals onderzoeker Smit-Rigter het noemt. Speed wordt bovendien zodanig in het riool gemeten dat een toename niet per se hoeft te betekenen dat het vaker is geconsumeerd. De stijging kan ook veroorzaakt zijn doordat een dealer die zijn speed niet kwijt kon zijn voorraad tijdens de lockdown door de wc heeft gespoeld. 

Voor de regio Eindhoven kan het speedgebruik lastig worden vergeleken, omdat het de afgelopen tien jaar slechts driemaal mogelijk was om deze drugssoort te vinden zonder dat deze meting werd verstoord door een lozing van productieafval van methamfetamine, oftewel crystal meth. 

Cannabis

Tijdens de lockdown is er evenveel geblowd als in voorgaande jaren, bevestigt rioolonderzoek. Dat kon ook, doordat coffeeshops open mochten blijven. Toen het kabinet zondagavond 15 maart zei dat ook de bijna zeshonderd Nederlandse coffeeshops moesten sluiten, ontstonden er gigantische rijen van mensen die vlak voor sluitingstijd nog een voorraadje wiet of hasj wilden aanleggen. Op maandag 16 maart werd bekendgemaakt dat coffeeshops als afhaalpunt mochten blijven fungeren.

Later deze week maakt het EMCDDA (European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction) de eerste resultaten bekend over het drugsgebruik in Europese steden tijdens de coronacrisis. De verwachting is dat het drugsgebruik in bijvoorbeeld Spanje nog scherper is gedaald dan in Nederland, omdat de lockdownregels daar veel strenger waren. In Spanje mocht niemand de deur uit, behalve voor doktersbezoek of een andere zeer urgente reden. 

De timing van het onderzoek – 18 tot 24 maart – kan ook meespelen in een scherpere daling van het drugsgebruik in andere landen. In Nederland was de lockdown toen nog maar net begonnen, terwijl Spanjaarden al langer thuis zaten. Smit-Rigter: ‘Het zou zomaar kunnen Nederlanders nog een voorraadje drugs in huis hadden, terwijl gebruikers in andere landen al door hun drugs heen waren.’

Lees verder

Drugsgebruik in coronatijd: op de bank, met livestream van festival op de achtergrond 
Geen feestjes, geen toeristen: het gebruik van drugs is tijdens de lockdown flink gedaald, blijkt uit een jaarlijkse meting van het rioolwater in drie Nederlandse steden. Toch werd thuis op de bank nog wel geslikt en gesnoven. Drie recreatieve gebruikers doen verslag

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden