Nieuws drugsafval op straat

Drugsafval op de stoep, het wordt steeds gewoner en de hoeveelheden worden steeds groter

Een busje dat dinsdag vol drugsafval in de Nijmeegse woonwijk Weezenhof was neergezet, wordt woensdag schoongespoten. Beeld DG

Voor het lozen van drugsafval wordt vrijwel nooit iemand gepakt. Daardoor worden de daders brutaler. Ze kiezen, als het zo uitkomt, een woonwijk als dumpplek.

'Het rook eigenlijk wel lekker. Een beetje zoet, een soort bloemenlucht.’ De bewoners die dinsdagavond rond 10 uur hun hond uitlaten in de Nijmeegse wijk Weezenhof, zoeken in eerste instantie niks geks achter de witte vrachtwagen die er geparkeerd staat. Maar als ze voor de zekerheid toch maar de politie bellen, trekt die een heel andere conclusie. De zoete bloemengeur is afkomstig van drugsafval, waarmee het busje klaarblijkelijk door de omgeving heeft rondgereden.

De parkeerplaats is het eindpunt van een rit die volgens de politie zo’n 9 kilometer lang was. Dat valt af te leiden uit het spoor dat de vrachtwagen heeft achtergelaten. Dat spoor blijkt te bestaan uit een mengsel van zuur en oplosmiddelen en leidt via Nijmegen en Heumen terug tot Overasselt, waar de lekkage vermoedelijk is begonnen.

Nijmegen is na Eindhoven de tweede grote stad in drie dagen waar een vrachtwagen vol drugsafval in een woonwijk tot problemen leidt. Zondagochtend brandde aan de Eindhovense Offenbachlaan een bestelbus met vaten chemicaliën af. En woensdagmiddag wordt er opnieuw een kleine vrachtwagen met – waarschijnlijk – drugsafval gevonden. Nu in Elst, tussen Arnhem en Nijmegen.

Roekeloos en ondoordacht

‘Het dumpen van drugsafval kennen we uit het buitengebied. Dat dit nu in een woonwijk gebeurt is levensgevaarlijk, ondoordacht en heel uitzonderlijk’, zegt de gemeente Eindhoven.

Worden drugscriminelen roekelozer, waardoor ze ‘gewoon de rotzooi op straat zetten en in brand steken’, zoals minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid het woensdag verwoordt?

‘De roekeloosheid valt hier wel op’, zegt Freek Pecht. Hij is coördinator synthetische drugs van de politie-eenheid Zeeland-West-Brabant. ‘Maar er kan ook sprake zijn geweest van paniek bij criminelen, omdat ze bang waren te worden ontdekt.’

Ook zijn regio is regelmatig het toneel van drugsdumpingen. Vorig jaar werd er 33 keer drugsafval gevonden door Pecht en zijn collega’s, in heel Nederland gebeurde dat ruim tweehonderd maal.

In de eerste 9 maanden van 2018 staat de teller in Zeeland-West-Brabant al op 45. ‘En je moet ervan uitgaan dat we maar eenderde van het totale aantal dumpingen ontdekken. Het loopt de spuigaten uit’, zegt Pecht woensdagavond aan de telefoon. Hij is nog aan het werk: in Lage Zwaluwe ontmantelt de politie een groot laboratorium waar waarschijnlijk amfetamine werd gemaakt. De oogst: 30 duizend liter drugsafval, een man en een vrouw zijn aangehouden.

Wat Pecht betreft is er niets nieuws aan het vinden van drugsafval in woonwijken. ‘Tien jaar geleden troffen we ook drugsafval aan. Wat wel is veranderd: de omvang van de vondsten.’

Over de gevaren voor anderen denken de drugscriminelen nauwelijks na, stelt Pecht. ‘Ze zijn gemakzuchtig.’ Bewoners in Nijmegen en omgeving werden daarom gewaarschuwd niet door de gelekte vloeistof heen te lopen en bij het uitlaten hun hond in de gaten te houden. Tot woensdagmiddag waren tractoren met roterende afwasborstels bezig de straten schoon te boenen.

Rechtstreeks het riool in

In Eindhoven moesten bewoners afgelopen weekend hun huis uit, omdat bij de brand in de bus met drugsafval het zeer giftige zoutzuurgas was vrijgekomen. In dezelfde straat, 200 meter verderop, was de brandweer de avond ervoor al afgekomen op een andere bestelbus die xtc-afval bleek te lekken, rechtstreeks het riool in. Volgens Eindhoven is het te danken aan de ‘snelle evacuatie’ dat er bij de brand geen omwonenden gewond zijn geraakt.

Ook in de drugslaboratoria gaat het soms mis. In juli kwamen in Arnhem twee mensen om en raakte een derde persoon gewond toen zich tijdens het produceren van drugs een ontploffing voordeed. In Kaatsheuvel kwamen in november vorig jaar twee mannen om toen ze koolmonoxide inademden in een tot amfetaminelab verbouwde schuur. Pecht: ‘En we hebben zaken gehad waarin dombo’s het drugsafval vervoerden in een busje zonder een afgesloten laadruimte. Ze raakten bedwelmd tijdens het rijden.’

Grapperhaus zegde woensdag extra geld en mankracht toe om het vervaardigen en lozen van drugs(-afval) terug te dringen. Probleem: bijna nooit wordt iemand opgepakt voor het dumpen van drugsafval. 

‘Er zijn te weinig opsporingsambtenaren, waardoor de pakkans laag is, zeker voor topcriminelen die afstand bewaren tot het criminele handwerk’, constateerden onderzoekers van de Politieacademie in hun recente rapport over de productie van synthetische drugs in Nederland, Waar een klein land groot in kan zijn.

Pecht: ‘We hebben nu een paar zaken waarbij we mensen op heterdaad hebben betrapt dankzij tips van oplettende burgers. Maar de pakkans is nog steeds klein. En we zien dat de drugscriminelen grotere risico’s nemen, mede dankzij de hoge marges.’ Zo kost de productie van een pil zo’n 20 eurocent, terwijl die in Nederland voor gemiddeld 6 euro wordt verkocht. ‘En in Australië betaal je er 25 euro voor. Zo’n 85 procent van wat er in Nederland geproduceerd wordt, is voor de export.’

Bij meer drugs hoort ook meer afval. Daar komt bij dat drugscriminelen meer grondstoffen voor de synthetische drugs noodgedwongen zelf zijn gaan produceren. Deze werden voorheen uit China en Rusland gehaald, maar het invoeren ervan is aan steeds strengere regels gebonden. ‘Een kilo synthetische drugs produceren komt neer op 18 tot 24 kilo of liter drugsafval’, zegt Leon van Zoggel van Strukton Milieutechniek, een bedrijf dat drugsafval opruimt en verwerkt.

Levensgevaarlijk transport voor 75 euro

Strukton kreeg van Eindhoven het verzoek om het lekkende busje leeg te halen. Daarbij gelden tal van strenge veiligheidsvoorschriften. Van Zoggel kan zich bij de werkwijze van de drugscriminelen – kilometerslang rondrijden in een vaak gehuurde bestelbus vol vaten chemicaliën – dan ook weinig voorstellen. ‘Het vervoer van drugsafval geldt als transport van gevaarlijke stoffen, dat moet in speciale vaten die goed zijn vastgezet. Maar jongens die er illegaal mee rondrijden, willen er natuurlijk zo snel mogelijk van af.’

Volgens Grapperhaus worden voor het dumpen vaak mensen ingehuurd die ‘helemaal geen benul hebben over hoe en wat’. Vorige maand kregen drie mannen 2 jaar gevangenisstraf opgelegd voor het achterlaten van amfetamine-afval in het Zuid-Hollandse Benthuizen en een natuurgebied in de Drentse gemeente De Wolden. Uit onderlinge whatsapp-berichten lijkt het erop dat de beloning niet hoger was dan 75 euro. ‘Klein beetje meehelpen’ en een ‘goeie plek’ vinden, had een verdachte aan een andere geappt.

‘Soms zijn het de sufferdjes die het afval moeten dumpen, maar het kan ook gedaan worden door leden van de criminele organisatie zelf’, zegt Pecht. Al vindt hij 75 euro wel een erg karige beloning. ‘Ik had laatst iemand die voor 500 euro ‘even een vrachtwagen ging wegbrengen’.

Ook de makers van drugs hebben vaak geen benul van het gevaar waaraan ze zichzelf blootstellen, zegt Van Zoggel. ‘Als we bij een drugslab komen, zien we soms kladjes liggen waarop de verhoudingen van de te maken drugs staan. We kwamen ooit in een portakabin waar het verfwerk van de muren kwam en de leidingen compleet waren aangetast door alle dampen. De mensen die daarin hebben gewerkt, hebben geen haar meer op hun armen.’

Lees verder over het maken van amfetamine: 

‘Voor het maken amfetamine moet je echt wel wat kunnen’
Wie op grote schaal drugs wil produceren, moet een goede opleiding hebben, zeggen chemici.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.