Droomvliegtuig Boeing 787 staat voorlopig aan de grond

De Boeing 787 Dreamliner stijgt tot nader order niet op. De Amerikaanse luchtvaartautoriteiten hebben in de nacht van woensdag op donderdag een noodverordening uitgevaardigd die alle vluchten met het toestel verbiedt totdat de accuproblemen zijn opgelost. Het Amerikaanse verbod kreeg donderdag wereldwijd navolging.

AMSTERDAM - Algehele vliegverboden worden zelden opgelegd. De laatste keer was in 1979. Toen moesten luchtvaartmaatschappijen hun DC-10's aan de grond te houden naar aanleiding van een crash waarbij 273 doden vielen.


Het vliegverbod is de zoveelste publicitaire klap die het nieuwste paradepaardje van vliegtuigbouwer Boeing in korte tijd te verwerken krijgt. Het toestel kwam de afgelopen maanden geregeld negatief in het nieuws vanwege technische mankementen. Zo kampten verschillende Dreamliners met brandstoflekken en bij één vliegtuig scheurde een raampje in de cockpit tijdens de vlucht.


Problemen met de accu doen de Dreamliner nu de das om. Woensdagochtend maakte een Japanse Dreamliner een noodlanding nadat de piloten rook hadden waargenomen in de cockpit. De rook bleek afkomstig van een oververhitte accu. Op het vliegveld van Boston kampte een andere Dreamliner met hetzelfde probleem. Het vliegverbod blijft van kracht totdat de oorzaak van de moeilijkheden met de accu duidelijk is.


'De problemen met de Dreamliner vallen nog in de categorie kinderziekten', zegt universitair docent luchtvaarttechniek Joris Melkert van de TU Delft. Boeing wilde een licht en zuinig vliegtuig voor de lange afstand op de markt brengen. De Dreamliner is het eerste toestel waarbij alle hydraulische en pneumatische systemen, bijvoorbeeld om vleugel en staartroeren te bedienen, zijn vervangen door lichte elektromotoren.


Om al die elektrische motoren van stroom te voorzien, heeft Boeing de Dreamliner uitgerust met hetzelfde type accu's dat voor elektrische auto's wordt gebruikt. Ook dit is een primeur in de luchtvaartindustrie. Onderzoek moet nu uitwijzen of de accu's zelf niet goed functioneren, of te zwaar worden belast door alle elektrische systemen aan boord.


Airbus ziet de problemen bij de concurrent met nauwelijks verholen hoon aan. 'Bij de introductie van de A350 verwachten wij veel minder problemen', zei Airbus-topman Fabrice Bregier donderdag over de Europese tegenhanger van de Dreamliner, die volgens planning komende zomer op de markt komt. Airbus heeft volgens Bregier geleerd van de problemen bij de introductie van de A380, die in 2007 op de markt werd gebracht.


De economische schade die Boeing lijdt vanwege de problemen met de Dreamliner zijn te overzien, zegt luchtvaarteconoom Hans Heerkens van de Universiteit Twente. 'Boeing zal schadeclaims van luchtvaartmaatschappijen tegemoet kunnen zien die het als eenmalige afschrijving op de jaarrekening zal zetten.'


Boeing heeft nu een kleine negenhonderd bestellingen ontvangen voor Dreamliners, van luchtvaartmaatschappijen die weten dat de ontwikkeling van een nieuw toestel vertraging kan oplopen. 'De Dreamliner is een nieuw klasse vliegtuig', zegt Heerkens. 'Zolang de A350 niet op de markt is, is er nog geen alternatief.'


Airbus 380

Ook het grootste vliegtuig ter wereld, de Airbus 380, werd na de introductie geveld door kinderziekten. Airbus wist een mondiaal vliegverbod van zijn vlaggeschip tijdig af te wenden door zelf maatregelen te nemen.


De Airbus 380 kwam verscheidene keren in het nieuws vanwege motorpech. Na een motorincident in 2010 met een Airbus 380 van de Australische luchtvaartmaatschappij Qantas, ontdekten mecaniciens haarscheurtjes in het kraanwerk in de vleugels van het toestel. Het kwam de Airbus 380 op een verordening van de luchtvaartautoriteiten te staan. De vleugels van de toestellen die al in gebruik waren, moesten zeswekelijks worden geïnspecteerd totdat Airbus het kraanwerk had vervangen. De operatie heeft het Europese concern 130 miljoen euro gekost en is inmiddels afgerond. De problemen met de Airbus 380 lijken sindsdien opgelost.


Vliegtuigdeskundigen kijken gespannen uit naar de introductie van een nieuw toestel van Airbus, de A350. Dit nieuwe toestel moet de concurrentie met de Dreamliner van Boeing aangaan. De A350 is net als de Dreamliner relatief klein, zuinig en geschikt voor grote afstanden. Airbus-topman Bregier kondigde donderdag al vol bravoure aan dat zijn nieuwe toestel minder problemen zal ondervinden dan de Dreamliner, omdat het vliegtuig traditionelere elektronische systemen bevat. Luchtvaarttechnoloog Melkert van de TU Delft is het in theorie met Bregier eens, maar zegt ook dat de introductie van nieuwe toestellen altijd gepaard gaat met kinderziekten.


Boeing 787 Dreamliner

'Wie dacht er een maand geleden nog aan de kinderziekten van de A380', zegt luchtvaarteconoom Hans Heerkens van de Universiteit Twente. Het antwoord: niemand. 'Het enige wat je mensen hoort zeggen die een vlucht hebben gemaakt, is hoe fantastisch dit toestel is.'


Heerkens verwacht dat het voor de Dreamliner hetzelfde zal lopen. Ingenieurs van Boeing werken 24 uur per dag om de problemen met de accu's van de 787 te verhelpen. Zodra de diagnose is gesteld, zal de vliegtuigbouwer met een provisorische oplossing komen om het vliegverbod op te heffen. Dit geeft de luchtvaartmaatschappij tijd een structurele oplossing te vinden.


De kans dat Boeing zijn leidende positie als vliegtuigbouwer door deze toestand verliest, acht de luchtvaarteconoom klein. De Dreamliner is een relatief klein en licht toestel dat is ontworpen om grote afstanden te overbruggen. Het is het eerste toestel in deze klasse. Airbus komt pas tegen de zomer met een concurrent op de markt, de A350. Ook dit Frans-Duitse toestel kan in de opstartfase tegen problemen aanlopen.


Meer smaken zijn er niet. Boeing en Airbus zijn de enig overgebleven vliegtuigbouwers met de financiële armslag om dergelijke toestellen te ontwikkelen. Luchtvaartmaatschappijen hebben er vertrouwen in dat Boeing de problemen gaat oplossen. Tot nu toe heeft Boeing negenhonderd bestellingen voor de Dreamliner. Voor zover bekend zijn er nog geen luchtvaartmaatschappijen afgehaakt vanwege de moeilijkheden.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden