Droom werd orgie van hebzucht

Startup.com, is een portret van twee jonge ondernemers die middenin de dotcomhype een internetbedrijf beginnen. De onderneming ging ten onder; hun vriendschap lijkt ondanks alles wél stand te houden....

Als producent bij MTV gaf Jehane Noujaim kinderen de kans filmpjes te maken, maar na 'een jaar scheve en nog schevere kaders' had ze er genoeg van. Ze nam ontslag en maakte plannen om een korte film in Egypte te draaien. Toen zag ze het steeds drukker worden in de kamer van Kaleil Isaza Tuzman, met wie ze een appartement deelde.

Tuzman had zijn baan opgegeven om met highschool-vriend Tom Herman een internetbedrijf te beginnen. Dag in dag uit zaten ze tot diep in de nacht plannen te maken. Noujaim: 'Ze waren zeer gedreven. Kaleil en Tom startten geen barbecue.com of zoiets. Ze wilden iets voor de wereld doen én een hoop geld verdienen.' Chris Hegedus: 'In de jaren zestig wilden de mensen de wereld met liefde veranderen. Nu met geld.'

Tuzman en Herman begonnen govWorks.com, een internetsite die het contact tussen overheid en burgers moest vergemakkelijken. De site moest het mogelijk maken op elk gewenst moment een visvergunning aan te vragen of een parkeerboete te betalen. 'Een markt ter waarde van 586 miljard dollar', rekent Tuzman voor. 'De grootste onontgonnen markt ter wereld.' Binnen de kortste keren haalt Tuzman vijftien miljoen dollar aan investeringen binnen en groeit de tweemanszaak uit tot een bedrijf met meer dan tweehonderd medewerkers.

Noujaim: 'Kaleil vond het wel interessant dat hij constant werd gevolgd. Ook de marketing director zag de film wel zitten; goed voor de naamsbekendheid. Hij bracht me in contact met Chris.'

Chris Hegedus en haar echtgenoot en documentairepartner D.A. Pennebaker wilden op hetzelfde moment een documentaire maken over de andere kant van de hype: de verstrekkers van durfkapitaal aan dotcombedrijven. Veel kon de onervaren Noujaim de oude rotten Hegedus en Pennebaker nog niet laten zien. Toch gingen ze met haar in zee. Hegedus: 'Ze was erg gepassioneerd en, niet onbelangrijk, ze verschafte ons toegang tot een betrouwbare internet-ondernemer.'

Tijdens de opnamen veranderden de twee van 'leuke jongens' in 'grote mensen met veel verantwoordelijkheden'. En kregen ze steeds meer mensen om zich heen die de film niet zagen zitten. 'Het begon heel persoonlijk', aldus Noujaim, 'maar het eindigde met advocaten en ingewikkelde contracten.'

Hegedus: 'Ze waren bang voor hun bedrijfsgeheimen en de reputatie van de investeerders en de raad van bestuur. Als ze niet failliet waren gegaan, was de film denk ik nooit uitgekomen.'

De film had niet op een andere manier gemaakt kunnen worden, denkt Hegedus. 'Je kunt ook iemand kritisch volgen in een documentaire. Een portret maken van mensen die dingen doen waar je zelf niet van houdt. Maar dat willen wij niet en hebben we nooit gedaan. Zo wil ik niet werken. Wij hadden er niet dichter op kunnen zitten. We volgden ze soms 24 uur per dag. Dat kon alleen omdat ze ons vertrouwden.'

Na de beurskrach van 14 april 2000 gaat het rap bergafwaarts met de onderneming en komt ook de vriendschap tussen Tuzman en Herman steeds meer onder druk te staan. Noujaim: 'Ze waren jong en hadden opeens heel veel macht. Dat verandert mensen.' 'Het was een orgie van hebzucht', vult Hegedus aan. 'Ze zagen niet hoe ze zich gedroegen en dat ze hun dromen uit het oog verloren.'

Tuzman ('De grootste charmeur die ik ooit heb ontmoet; iedereen valt voor hem', aldus Noujaim) vond het geen pretje zichzelf op film terug te zien. 'Door het faillissement van govWorks waren er vaders met kinderen ontslagen. Iedereen was boos op hem, tot zijn beste vrienden aan toe', zegt Noujaim.

'Hij schaamde zich voor de manier waarop hij sommige mensen behandelde, maar snapte ook wel dat dat de film juist interessant maakt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden