Dronkers zei wat Nederlanders liever niet hoorden

Tot een jaar of twintig geleden hield de overheid moeiteloos de mythe overeind dat elke school ongeveer dezelfde kwaliteit leverde. Maar door toedoen van de socioloog en onderwijskundige Jaap Dronkers weten we inmiddels beter. In 1997 publiceerde hij voor het eerst - in Trouw - zijn vergelijkend warenonderzoek voor het voortgezet onderwijs. Een novum, want tot dat moment volhardde de Onderwijsinspectie in haar weigering de prestaties van scholen openbaar te maken.

Jaap Dronkers.Beeld Dieter Telemans

Dronkers maakte school met zijn jaarlijkse rapportage. Het ministerie van Onderwijs, brancheorganisaties, tijdschriften en scholen publiceren tegenwoordig in onderlinge wedijver hun eigen scores - op basis van uiteenlopende indicatoren. Voor ouders van schoolgaande kinderen spelen die lijstjes een zekere rol bij de keuze voor - met name - middelbare scholen. De lijst van Dronkers - Schoolprestaties - ging in dit cijfergeweld ten onder. Zijn geestelijk vader werd zondag getroffen door een beroerte, waarvan hij zich niet herstelde. Woensdag overleed hij op 71-jarige leeftijd.

Dronkers wilde niet zo nodig tegendraads zijn. Hij wilde slechts de cijfers laten spreken. 'Ik vínd niets, ik reken alleen maar uit.' Daarvan waren aanhangers van de gelijkheidsmythe niet gediend, getuige hun reacties op de eerste Schoolprestaties - in hun ogen een verwerpelijke poging om de ingewikkelde werkelijkheid van de school terug te brengen tot steriele cijfers.

Vergelijking van basisscholen

Dronkers oogstte eveneens kritiek met zijn vergelijking van de basisscholen (vooral op basis van hun Citoscores). 'Wat een zielige vertoning', zei voorzitter Ton Duif van de Algemene Vereniging van Schoolleiders (AVS) over Dronkers' onderzoek - dat hij afdeed als een oefening 'appels met peren vergelijken'. Sommige basisscholen deden een beroep op de rechter bij hun - vergeefse - poging de openbaarmaking van Dronkers' bevindingen (door RTL Nieuws) te verijdelen. Maar intussen deden al die scholen met een ongunstige beoordeling wel hun stinkende best om er bij de volgende meting beter op te staan.

Dronkers heeft Nederland beroofd van de illusie dat het iedereen gelijke maatschappelijke kansen biedt. Zo stelde hij vast dat de vroege selectie voor de middelbare school kinderen uit de 'betere milieus' bevoordeelt - zeker nu de 'objectieve' Citoscore daarbij een minder grote rol speelt dan voorheen. Kinderen die naar het vmbo zijn verwezen, komen daar moeilijk meer van af, zei Dronkers in Trouw. 'De afgelopen twintig jaar is de ongelijkheid in het onderwijs eerder toe- dan afgenomen.'

Interview Dronkers

Vorig jaar sprak de Volkskrant met Jaap Dronkers over de Centrale Eindtoets. Het schooladvies van de leraar weegt nu zwaarder. Wel of geen goede ontwikkeling? Nee, zegt Dronkers.

Leerlingen beter af op homogene school

Niet gehinderd door de modes van de dag, betoogde Dronkers dat leerlingen beter af zijn op een school met een etnisch/cultureel homogene samenstelling. Dat Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, wel erg makkelijk in het bezit was gekomen van een havodiploma. Dat het idioot is dat nooit een bewindspersoon is weggestuurd vanwege slecht presterende scholen. Dat 'Aziaten het beter doen en leerlingen uit islamitische landen slechter.' Dat het old boys network rondom corpora nog steeds in tact is. En dat de Nederlandse adel sterk is vertegenwoordigd in de top van het bedrijfsleven.

Als Dronkers met dit soort onderzoek geen opzien baarde, deed hij dat wel met de vaststelling dat echtscheidingen - anders dan vroeger - minder vaak voorkomen bij intelligente mensen omdat die minder impulsief in het huwelijk treden dan minder slimme mensen en beter in staat zijn om meningsverschillen te overbruggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden