Dromen van een imperfecte wereld

Het streven naar het ideale zit zo ingebed in de westerse cultuur dat we ons ongemakkelijk voelen als we dat doel opgeven....

Karin Sitalsing

Dit is geen perfect verhaal. Sterker, het zou weleens een artikel kunnen zijn dat u een wat ongemakkelijk gevoel gaat bezorgen. Dat komt dan mede door een oefening halverwege.

Toch sluit dit artikel goed aan bij een trend: de boeken die vertellen hoe je moet onthaasten en hoe je je leven makkelijker maakt, vliegen de winkel uit. Websites als simplifylife.nl geven praktische tips voor orde in huis en in je gedachten. Personal organizers leren je je bureau en je hoofd op te ruimen. In reclames figureren imperfecte modellen die met vetrol-en-al goedlachs door het leven gaan. Kortom, er is een tegenbeweging gaande die perfectie, succes en volgeplande agenda’s niet meer als tekenen van succes beschouwt. Het imperfecte wordt nastrevenswaardig.

Een zo’n stroming die in Nederlands populairder lijkt te worden, is wabi sabi. De oorsprong van de beweging ligt in het Oosten en is eeuwenoud. Velen leggen een verband met de Japanse theeceremonie en met zen-boeddhisme. Een vertaling is lastig. Wabi komt van het Japanse werkwoord wabiruba, dat ‘hunkeren’ betekent, en van wabishii, dat zoiets als ‘eenzaamheid’ is. Sabi betekent zoiets als ‘vergankelijkheid’. Wabi sabi is de schoonheid van alles wat niet-eeuwig is, het niet-perfecte, het aardse, het kleine en vergankelijke. In die zin staat het lijnrecht tegenover het majestueuze westerse schoonheidsideaal.

Probeer deze oefening eens uit. Je kent wel van die loze momenten waarin je even niets hebt. Die momenten waarop je een telefoontje pleegt. Of een sms’je verstuurt, terwijl je niets te vertellen hebt. De volgende keer dat zich zo’n moment aandient, probeer dan eens helemaal niets te doen.

Voel die drang om iets te gaan doen. Weersta haar. Kijk goed om je heen en gebruik je zintuigen. Wat zie je, voel je, ruik je? Gaat de telefoon? Lekker laten rinkelen. Dat de telefoon gaat, betekent niet dat je die hoeft op te nemen. Neem de dingen waar, zonder oordelen en zonder ze te duiden.

Lijkt vaag en is dat misschien ook wel, maar volgens Christopher Weidner, auteur van Niet perfect en toch heel gelukkig is deze oefening de sleutel tot geluk. Weidner is systeemtherapeut, Feng Shui-specialist en astroloog, en sinds kort ook bestsellerauteur. Hij stofte het eeuwenoude begrip wabi sabi af en stak het in een modern jasje. Zijn betoog: met de oefening die je net hebt gedaan, word je je bewust van je handelingen. Normaal gesproken zou je wél de telefoon opnemen. Terwijl je daar misschien geen zin in hebt, of geen tijd voor. Je vergeet, aldus Weidner, naar jezelf te luisteren maar laat je conditioneren door een rinkelende telefoon die je zogenaamd ‘moet’ opnemen. Maar van wie moet dat?

Wabi sabi is loskomen van dat ‘moeten’. En ook: luisteren naar jezelf. Maar hoe leer je die stem herkennen?

Christopher Weidner heeft er een simpel testje voor in zijn boek. Er zijn namelijk, zo schrijft hij, zestien basisbehoeften die elk mens heeft. Hoe hij aan deze vrij willekeurige rankschikking komt, wordt niet geheel duidelijk. De Amerikaanse klinisch psycholoog Abraham Maslow kwam vorige eeuw niet verder dan een piramide met vijf basisbehoeften, maar dat terzijde. Weidner heeft er 11 meer. De een, zo schrijft hij, zal meer waarde hechten aan onafhankelijkheid, de ander aan zekerheid. Maar al die zestien zaken hebben we in meerdere of mindere mate nodig.

Het werkt zo. Eerst geef je per basisbehoefte aan hoe sterk die is. Vervolgens zet je ze op een rijtje: eerst de sterke, dan de matige en dan de zwakkere behoeften. Zo maak je een soort meetlat van wat je echt belangrijk vindt en wat je nodig hebt.

Deze meetlat kun je nu langs alle beslissingen in je leven leggen. Grote beslissingen – wil ik wel echt kinderen, of vind ik alleen maar dat dat zo hoort – maar ook kleine: wil ik die rinkelende telefoon wel opnemen, of blijf ik liever lekker op de bank liggen met een boek?

We handelen vaak uit angst, om mensen teleur te stellen. Of uit angst om spijt te krijgen – want stel nou dat je moeder morgen onder een bus loopt, en je hebt haar niet opgezocht toen je eindelijk een weekeinde vrij had. Zo proberen we een schuldgevoel voor te zijn. Bij gezonde weldenkende mensen is 70 procent van de gedachten negatief geladen. We zijn bang om er niet bij te horen en niet perfect te zijn, en dus streven we een plaatje na. Wabi sabi is: afstand doen van al die dingen die je wel doet, maar die niet helpen om je basisbehoeften te bevredigen. Als je die dingen overboord gooit, blijft dus alleen over wat je zélf belangrijk vindt.

Dat klinkt lovenswaardig. Christopher Weidner gaat nog een stap verder: mensen kunnen niet wachten om niet meer perfect te hoeven zijn. ‘In deze maatschappij worden we elke dag gedwongen onszelf te verbeteren. Dat impliceert dat we niet perfect zijn en dat we beter ons best moeten doen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden