Droevig gesteld met interne democratie SPD

Loyalisten heetten de leden van de CDA-fractie die dertig jaar geleden met – in de ogen van de meerderheid – hinderlijke regelmaat het kabinet Van Agt/Wiegel in de wielen reden....

Sander van Walsum

En er wordt anders met hen omgesprongen dan destijds met de dwarsliggers binnen het CDA. In een ‘zakelijke’ brief is hun te verstaan gegeven dat ze om redenen van atmosferische aard niet meer welkom zijn bij fractievergaderingen.

Ze mogen hun partij evenmin vertegenwoordigen op commissie-vergaderingen. Bij de eerstvolgende sessie van de Landdag (het deelstaatparlement) in Wiesbaden zullen ze fysiek worden gescheiden van hun fractiegenoten. Er zijn verschillende uitzettingsprocedures gaande.

En waaraan hebben de tot voor kort onopvallende SPD’ers hun verstoting te danken? Aan het feit dat ze de verzekering van partijleider Andrea Ypsilanti dat de SPD niet met de postcommunistische Linke zal samenwerken, serieuzer namen dan Ypsilanti zelf.

Op 27 januari , toen in Hessen verkiezingen werden gehouden, golden De Groenen nog als de enige aanvaardbare coalitiepartner. Toen echter bleek dat Ypsilanti in de Landdag een paar stemmen tekort kwam om minister-president Roland Koch (CDU) te kunnen aflossen, wendde ze zich zonder schroom tot Die Linke. Het partijbestuur in Berlijn juichte dit initiatief weliswaar niet toe, maar liet Ypsilanti uiteindelijk de vrije hand.

De 51-jarige Ypsilanti, die in de nadagen van Gerhard Schröder ijverig tegen diens sociale hervormingen opponeerde, meende een door Die Linke gedoogde minderheidsregering van SPD en Groenen aan de achterban te kunnen verkopen als daarmee het hoogste doel – de verdrijving van de gedemoniseerde Koch – kon worden bereikt.

Voor Dagmar Metzger, lid van de SPD-fractie in de Hessense Landdag, rechtvaardigde dit streven echter geen ‘pact met de duivel’. Onder verwijzing naar vroegere broedertwisten tussen sociaal-democraten en communisten – Metzger kent haar klassieken – ontzegde ze Ypsilanti haar steun. Meteen was duidelijk dat veel SPD’ers – al dan niet heimelijk – met Metzger sympathiseerden. Desalniettemin vervolgde de machtshongerige Ypsilanti hardleers en autoritair haar dwaalweg. Totdat drie andere leden van de SPD-fractie zich bij Metzger voegden, en daarmee de vorming van een rood-groene minderheidsregering verijdelden.

Zij zelf menen, rijkelijk laat volgens hun critici, hun geweten als volksvertegenwoordiger te hebben gevolgd. De SPD-leiding verwijt hen echter ‘het aanzien van de fractie in de openbaarheid blijvend (te hebben) geschaad’. Kern van het meningsverschil is de vraag die zo oud is als de partijendemocratie zelf: beschikt de volksvertegenwoordiger over een persoonlijk mandaat, of wordt hij in de eerste plaats geacht de veronderstelde belangen van zijn fractie en zijn partij te dienen?

De kiezers lijken echter met hen te sympathiseren, getuige de steeds diepere val van de SPD in de peilingen. Binnenkort zal in Hessen opnieuw moeten worden gestemd. Nu de SPD heeft laten zien hoe droevig het met haar interne democratie is gesteld, is een terugverwijzing naar de oppositiebankjes misschien wel het beste dat haar kan overkomen.

Sander van Walsum

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden