NieuwsBurgemeesterschap

Dringend gezocht: geschikte burgemeester, liefst snel beschikbaar

Voor de Zeeuwse gemeente Kapelle dreigt een burgemeestersloos bestaan. De gemeente kan maar geen geschikte vervanger vinden voor Anton Stapelkamp, die twee jaar geleden vertrok. Op de vacature reageerden 39 kandidaten, maar allen zijn door de vertrouwenscommissie te licht bevonden.

De Zeeuwse gemeente Kapelle is dringend op zoek naar een burgemeester.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Na het vertrek van Stapelkamp werd Huub Hieltjes waarnemend burgemeester. Aanvankelijk zou Hieltjes blijven tot de gemeenteraad een vervanger had gevonden, maar de zoektocht duurt zo lang dat Hieltjes zelf inmiddels is aangedragen als nieuwe burgemeester van het Gelderse Duiven. De VVD’er keert graag terug naar de regio waar hij zelf in zijn tienerjaren opgroeide. ‘Natuurlijk ga ik de gemeente Kapelle missen. Ik heb haar inwoners de afgelopen twee jaar in mijn hart gesloten’, zegt hij.

Naar verwachting begint Hieltjes begin maart in Duiven terwijl de vertrouwenscommissie, een afvaardiging van de gemeenteraad, dan nog naarstig op zoek is naar een geschikte kandidaat. In de laatste sollicitatieronde meldden zich vier vrouwen en tien mannen tussen de 36 en 60 jaar, van verschillende politieke kleur variërend van D66 tot ChristenUnie. Eerder reageerden 25 kandidaten. De ideale burgemeester zit er niet tussen, vindt de commissie, die zich in nevelen hult over de reden van de moeizaam verlopende rekrutering.

Heerlen

Kapelle is niet de enige gemeente waar een lege burgemeesterszetel dreigt. Ook het Limburgse Heerlen en Twenterand (Overijssel) wachten al twee jaar op de gedroomde kandidaat. In de tussentijd leunen de gemeenten op waarnemend burgemeesters, die een tijdelijke periode steeds verlengd zien worden. Potentiële opvolgers zijn nauwelijks voorhanden.

Kwijnen het prestige en de populariteit van het burgemeesterschap weg? ‘Absoluut niet’, zegt hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries. ‘Het is en blijft een prestigieuze baan. Wel ervaren veel burgemeesters een toenemende onveiligheid en een groter takenpakket, terwijl hun salaris niet is gestegen. Toch blijft het burgemeesterschap eervol, maar elke plaats vergt een ander type burgemeester; van burgervader, veiligheidsdeskundige tot organisator.’

‘Ik denk dat de geruchten over een gemeentelijke herindeling van Kapelle mogelijke kandidaten terughoudend maken. Zeker politieke zwaargewichten reageren niet bij een hoge baanonzekerheid’, zegt De Vries. Vertrekkend waarnemer Hieltjes wijst die suggestie van de hand, volgens hem is een herindeling niet aan de orde. 

Uit gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de gemeentelijke indeling volgend jaar voor het eerst in elf jaar gevrijwaard blijft van fusies en herindelingen. Nederland telt in 2020 opnieuw 355 gemeenten, terwijl het aantal in de jaren daarvoor fors is afgenomen.

Kwetsbaar

Marcel Boogers, hoogleraar regionaal bestuur aan de Universiteit Twente, zegt dat het burgemeesterschap de afgelopen jaren kwetsbaarder is geworden. ‘Het aantal bedreigingen neemt toe, burgemeesters voelen zich onveiliger’, zegt Boogers. ‘Ook is de positie in politiek opzicht gevaarlijker: relatief veel burgemeesters zijn dit jaar gesneuveld, ook zwaargewichten. Die denken wel twee keer na voor ze solliciteren.’

‘Daarnaast zijn de vertrouwenscommissies die over de sollicitaties gaan groter en daardoor verdeelder geworden. Via die commissies kunnen ook politieke afrekeningen plaatsvinden’, aldus Boogers.

Zijn collega De Vries constateert dat de burgemeesterskeuze geregeld het gevolg is van een politiek spel, gespeeld op een Haags bord: ‘Kijk naar Leeuwarden en Amsterdam, waar Sybrand Buma (CDA) en Femke Halsema (GroenLinks) uit het Haagse circuit rolden. Beiden hebben totaal geen lokale binding of ervaring in de regionale politiek. Dat zijn Haagse een-tweetjes geweest.’

De veranderende rol van de burgemeester
De burgemeester wordt steeds meer een crimefighter. De samenleving eist ferm optreden. Maar als hij een betoging verbiedt, is het ook weer niet goed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden