NieuwsRIVM

Dringend advies van kabinet: geen handen meer schudden

Het schudden van handen gaat in de ban. Het kabinet adviseert dringend om elkaar bij begroetingen niet langer de hand te schudden, in een poging verdere verspreiding van het coronavirus een halt toe te roepen. Dat heeft premier Rutte maandagavond bekendgemaakt na crisisberaad in Den Haag.

Maarten Keulemans
Denzel Dumfries van PSV en Ramon Pascal Lundqvist van FC Groningen geven elkaar de ellebooggroet.  Beeld ANP Sport
Denzel Dumfries van PSV en Ramon Pascal Lundqvist van FC Groningen geven elkaar de ellebooggroet.Beeld ANP Sport

Het kabinet vraagt bovendien inwoners van Noord-Brabant de komende zeven dagen zo mogelijk thuis te werken. Het is niet de bedoeling dat ziekenhuispersoneel of leraren thuisblijven, zei Rutte. De scholen moeten juist zoveel mogelijk openblijven. Rutte denkt vooral aan kantoorpersoneel en andere mensen die hun werk ook vanuit huis kunnen verrichten.

De handenschudban komt boven op andere adviezen, zoals was vaak de handen, nies in de elleboog en gebruik papieren zakdoekjes. ‘We zitten nog steeds in de fase waarin we proberen de ziekte in te dammen’, aldus Rutte. ‘Dat kan alleen als we dat met zijn 17 miljoenen doen’.

Het aantal bevestigde patiënten steeg maandag met 56 nieuwe gevallen tot 321: een eerste, voorzichtige afname van het aantal nieuwe besmettingen in dagen. In Goirle overleed intussen de vierde Nederlander aan de gevolgen van de virusziekte. Het gaat volgens burgemeester Mark van Stappershoef om een oudere vrouw met een ‘kwetsbare gezondheid’.

Elleboogbump

In het dagelijks leven wordt de handdruk overigens al vaak spontaan vermeden. Zo hebben diverse huisartspraktijken, kerken en scholen het handen geven in de ban gedaan en adviseert de koepel van voetbalclubs Eredivisie CV spelers bij aanvang van een wedstrijd elkaar geen hand meer te geven. WHO-topman Tedros Adhanom Ghebreyesus zei afgelopen zaterdag dat hij ook de elleboogbump ontraadt: ‘Ik leg dezer dagen ter begroeting mijn hand op mijn hart.’

De stop op schudden volgt op de bekendmaking door Belgische en Nederlandse onderzoekers dat het virus mogelijk al besmettelijk is voordat de drager symptomen zoals hoesten en niezen vertoont. Ongeveer de helft van de besmettingen in Singapore en de Chinese havenstad Tianjin zou zijn doorgegeven door mensen die nog niet wisten dat ze het virus onder de leden hadden, stelt de nieuwe analyse, van zo'n tweehonderd Aziatische besmettingsgevallen. ‘Vlak voordat je begint te hoesten kan het ook al besmettelijk zijn’, zegt infectieziektenspecialist Jacco Wallinga (LUMC, RIVM), een van de onderzoeksleiders.

Maar directeur Jaap van Dissel van het centrum infectieziektebestrijding ‘gelooft er niet erg in’, zegt hij desgevraagd. In China heeft men immers zo’n strenge definitie van wie ziekteverschijnselen heeft dat patiënten met milde klachten buiten de boot vallen. ‘Dat is een andere verklaring’, vindt Van Dissel. ‘Je kunt op basis van deze gegevens niet zomaar zeggen dat mensen zonder symptomen besmettelijk zijn.’

Wallinga vermoedt echter dat het virus al kort na infectie vrijkomt in de neusholte, waarna het aan onze handen komt doordat mensen zo vaak onbewust aan hun gezicht zitten. Vervolgens zou het virus via vooral handcontact overgaan op de volgende persoon. ‘We moeten het herhalen met gegevens uit andere steden, want je kunt niet je hele strategie omgooien op basis van één studie’, erkent Wallinga. ‘Maar van onze gegevens gaat wel een waarschuwing uit: wees voorzichtiger.’

Ogenschijnlijk gezond

Wetenschappers breken zich al weken het hoofd over de vraag waarom het virus zich zo gemakkelijk verspreidt. In theorie zou dat niet al te vlot moeten gaan, omdat het virus naar men aanneemt alleen bij nabij contact kan worden overgehoest of -geniest. Al langer zijn er echter vermoedens dat het virus zich ook ‘asymptomatisch’ verspreidt, via mensen die nog ogenschijnlijk gezond zijn. Hard bewijs daarvoor is er echter nog niet.

De onderzoekers wisten ook de hand te leggen op de ‘kloksnelheid’ van het virus, de gemiddelde snelheid waarmee het virus van mens tot mens gaat. Die bedraagt niet zoals bij het sarsvirus acht dagen, maar eerder vier tot vijf dagen, berekent het team.

‘Een behoorlijk snel virus’, zegt Wallinga. Het goede nieuws is dat die hoge snelheid betekent dat er per geïnfecteerde waarschijnlijk minder anderen besmet raken. ‘Maar de negatieve kant is dat je sneller moet handelen. Om verspreiding van dit virus een halt toe te roepen, heb je minder tijd om de mensen op het spoor te komen die besmet zijn.’

Zo ontwikkelt het aantal besmettingen zich

Bijgewerkt tot en met 9 maart

Het coronavirus

Handen schudden mag niet meer, maar hoe hygiënisch is een boks of een elleboogbegroeting?

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreid. Inmiddels is ook Nederland besmet met het coronavirus. In dit dossier leest u alles wat we schrijven over het virus.

Veel lege klassen in Brabant: ‘Kinderen begroeten elkaar met de voetjes of ellebogen’.

Dirk Jan, zelf arts, liep corona op: ‘Een mooie oefening voor een gevaarlijker virus’.

Na Europese beurzen daalt ook Wall Street stevig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden