Drie weken rondjes rennen voor ‘vadsige dertigers’

Turkse Nederlanders voelen zich meestal zowel Turk als Nederlander. Dienstplicht is dan lastig, maar hoort erbij...

Van onze verslaggeefster Sara De Sloover

Ze zijn erg voorzichtig, zo net na die hele heisa over de dubbele nationaliteit. Turkse Nederlanders willen wel wát kwijt over hun dienstplicht, waarover de discussie de voorbije week in de Tweede Kamer is opgelaaid, maar niet te veel.

In Turkije geldt voor mannen een dienstplicht van 15 maanden. Emigranten kunnen die afkopen voor 5500 euro, maar dan moeten ze voor hun 38ste nog steeds drie weken het leger in. Dat doen elk jaar tweeduizend Nederlandse Turken. Zo niet, dan verliezen ze hun Turkse nationaliteit. En dat lijkt de belangrijkste reden om naar Burdur af te zakken, het stadje op zo’n 120 kilometer van Antalya waar vier keer per jaar een nieuwe lichting ‘buitenlanders’ rondjes rent en een spoedcursus krijgt over kwesties als Armenië en Cyprus.

‘Het ligt nogal gevoelig’, zegt een zestiger in een Turks buurthuis in Amsterdam-Noord waar oudere mannen bij een glaasje thee de krant komen lezen en tienerjongens binnenlopen voor een potje tafelvoetbal of biljart. Yetis Aydin (38), ‘buschauffeur en importbruid’ die vorig jaar op de valreep naar Burdur trok, wil voor zijn avonddienst wel wat kwijt. Zes jaar heeft hij geld opzijgelegd om de afkoopsom in een keer te kunnen betalen, maar hij heeft vooral spijt van de verloren vakantiedagen: ‘Al mijn verlof was in een keer op. Ik had graag het dubbele betaald, als ik dan op vakantie had kunnen gaan met mijn gezin.’

De werkloze Halil Canlar (19) is altijd in het buurthuis te vinden. Hij staat te popelen om de volle vijftien maanden te gaan dienen. ‘Een vriend van me heeft het al gedaan. Die vertelde dat het een hel was, maar dat heb ik wel over voor mijn land. Ik voel me veel meer verwant met Turkije dan met Nederland. Als mijn jongste broertje over een paar jaar klaar is met school, gaan we met z’n allen terug.’

Het is de vinger op de zere plek. Een Kamermeerderheid wil graag een einde maken aan de dienstplicht voor Turkse Nederlanders, juist om hun loyaliteit aan Nederland te vergroten. Turkije probeert een ideologische greep te houden op uitgeweken burgers, luidt het verwijt. Maar zover willen de Turkse nederlanders niet gaan. ‘Een nationaliteit komt met rechten en plichten’, vindt Ali Kocak (34), maatschappelijk werker in een verzorgingsinstelling in Dordrecht. ‘Als je de Turkse wil behouden, weet je dat je die dienstplicht moet doen. Ik wil de mijne graag houden, voor de praktische voordelen. Hoef ik geen visum te kopen als ik naar Turkije ga, kan ik er ook makkelijker zakendoen.’

Kocak ging vorig jaar pas het leger in. Daarvoor was hij druk met zijn opleiding, het zoeken van een baan, zijn gezin. Jongens als Halil bestempelt hij als absolute uitzonderingen. ‘Je woont hier, hebt hier gestudeerd, hebt hier vrienden en familie, dan liggen je prioriteiten hier.’

Maar de drie weken legerdienst blijven een belangrijk symbool. ‘Het is me met de paplepel ingegoten. Anderen gaan na hun studie even reizen, ik ga op kamp’, zegt Ali Susan (22), voorzitter van de Turkse studievereniging Eurasia en bijna klaar met zijn opleiding commerciële economie aan de Haagse Hogeschool. ‘Lijkt me leuk, die discipline. Een gezondheidskuur ook, veel rennen voor al die vadsige dertigers. Voor mij zou het ook niet verkeerd zijn’, zegt hij terwijl hij lachend op zijn buik klopt. ‘Het hoort erbij zoals hier in Nederland een koekje bij de thee. Mijn Turkse nationaliteit is toch een onderdeel van mijn identiteit.’

Susan betwijfelt of Turkije de Nederlandse Turken ooit zal vrijstellen. ‘Alleen al die inkomsten! Je mag het proberen natuurlijk. Als ik dat geldniet hoef te betalen, kan ik daar wel wat anders mee doen.’

Ook Ali Kocak zou het ‘wenselijk’ vinden dat zijn kinderen vrijstelling krijgen. ‘Nu is het een rompslomp. Bovendien hebben we geen meerwaarde voor het Turkse leger in oorlogstijd. We weten na die drie weken echt niet hoe we een geweer moeten gebruiken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden